Loại vũ khí nào giúp Iran bắn hạ tiêm kích F-15 Mỹ?

Iran tuyên bố đã bắn hạ một tiêm kích của Không quân Mỹ trên không phận nước này, đồng thời công bố đoạn video được cho là ghi lại hiện trường xác máy bay. Theo các hình ảnh do truyền thông Iran phát đi, phần mảnh vỡ được cho là thuộc về một chiếc F-15E Strike Eagle của Phi đội Tiêm kích 494.

Ban đầu, một số kênh truyền thông Iran nhận định đây là tiêm kích tàng hình F-35. Tuy nhiên, khi phân tích kỹ hơn đoạn video, nhiều chuyên gia chỉ ra rằng các chi tiết lộ diện như cấu trúc thân máy bay và các điểm treo vũ khí bên ngoài - không phù hợp với thiết kế tàng hình của F-35, mà lại trùng khớp với đặc điểm của F-15E.

Các mảnh vỡ được cho là của một máy bay chiến đấu của Mỹ bị Iran bắn hạ hôm 3.4 - Ảnh: Truyền thông Iran

Theo hãng tin Reuters, một quan chức Mỹ xác nhận một máy bay chiến đấu của nước này đã bị bắn rơi trong không phận Iran. Hiện các lực lượng liên quan đang khẩn trương triển khai chiến dịch tìm kiếm và cứu hộ nhằm xác định tung tích cũng như hỗ trợ các phi công có thể còn sống sót. Trong khi đó, CNN dẫn lời ba nguồn tin từ phía Mỹ cũng đưa ra thông tin tương tự, củng cố thêm về vụ việc máy bay chiến đấu Mỹ bị bắn hạ trên lãnh thổ Iran. Theo các nguồn tin này, quân đội Mỹ đã nhanh chóng kích hoạt hoạt động tìm kiếm - cứu nạn tại khu vực máy bay rơi, với mục tiêu tiếp cận hiện trường sớm nhất và tăng khả năng giải cứu các phi công.

Hiện tại câu hỏi lớn về mặt kỹ thuật vẫn được đặt ra. Đó là loại vũ khí Iran bắn hạ F-15 nào có khả năng vượt qua hệ thống tác chiến điện tử tinh vi của Mỹ? F-15 không phải máy bay tàng hình. Nó có diện tích phản xạ radar rất lớn. Bù lại, tốc độ lên tới Mach 2.5 (3.086km/h) và khả năng cơ động cao khiến nó trở thành mục tiêu cực kỳ khó nhằn. Nếu thông tin này được xác nhận, đây sẽ là lần đầu tiên một máy bay chiến đấu có người lái của Không quân Mỹ bị bắn hạ trên lãnh thổ Iran kể từ khi xung đột nổ ra - một diễn biến có thể đánh dấu bước leo thang đáng chú ý.

Bavar-373: Vũ khí Iran bắn hạ F-15 chủ lực?

Mọi ánh nhìn lập tức hướng về tổ hợp tầm xa nội địa Bavar-373. Đây là lá chắn chiến lược được giới quân sự ví như phiên bản S-400 của riêng người Iran. Rất có khả năng hệ thống phòng thủ mới mà Tehran nhắc đến trong thông cáo chính là bản nâng cấp toàn diện của Bavar-373. Tổ hợp này từng được quảng cáo là đã đối phó thành công với dòng máy bay F-35 của Israel vào năm 2025.

Tổ hợp tên lửa phòng không tầm xa Bavar-373 do Iran sản xuất - Ảnh: Army-Technology

Sức mạnh cốt lõi của tổ hợp phòng không tầm xa này nằm ở hệ thống đài radar cảnh báo sớm. Bavar-373 sử dụng radar quét mạng pha điện tử chủ động Meraj-4 tiên tiến. Đài radar này có tầm hoạt động phát hiện mục tiêu siêu xa, lên tới 450km. Khí tài này bám sát hàng trăm mục tiêu và dẫn bắn cùng lúc từ sáu đến mười hai mục tiêu bay với vận tốc lớn hơn Mach 3 (3.675 km/h). Đối với chiến đấu cơ có tín hiệu phản xạ lớn như F-15, việc bị radar Meraj-4 khóa mục tiêu từ khoảng cách an toàn là điều hoàn toàn có thể xảy ra.

Để thực hiện đòn tấn công quyết định, Bavar-373 dùng đạn đánh chặn Sayyad-4B phóng thẳng đứng. Đạn tên lửa này có tầm bắn vươn tới 400km và đạt vận tốc siêu thanh từ Mach 5 đến Mach 8 (6.125 - 9.800km/h). Nếu chiếc F-15E lọt vào tầm ngắm mà không kịp kích hoạt các biện pháp mồi bẫy điện tử, tỷ lệ sống sót của phi công sẽ rất mong manh.

S-300PMU-2 Favorit: Lá chắn thép từ nước Nga

Bên cạnh Bavar-373, hệ thống S-300PMU-2 Favorit cũng là một ứng viên nặng ký khi phân tích các loại vũ khí Iran bắn hạ F-15. Iran đã nhập khẩu tổ hợp này từ Nga và đưa vào vận hành chính thức từ năm 2017. S-300PMU-2 là dòng tên lửa đất đối không tầm xa vô cùng khét tiếng trên thế giới. Nó được thiết kế chuyên biệt để tiêu diệt các loại máy bay chiến đấu, máy bay ném bom chiến lược của phương Tây.

Tên lửa được phóng từ hệ thống phòng không S-300PMU-2 - Ảnh: Military Watch

S-300PMU-2 sử dụng đạn tên lửa 48N6E2 với tầm tác chiến hiệu quả đạt mốc 200km. Đạn đánh chặn này vươn tới trần bay 27km với tốc độ cực đại ấn tượng Mach 8.5 (10.412km/h). Sức mạnh của hệ thống đến từ đài radar tìm kiếm Big Bird kết hợp cùng đài điều khiển hỏa lực Tomb Stone. Một bệ phóng S-300PMU-2 có thể đánh chặn đồng thời sáu mục tiêu di chuyển với vận tốc cực lớn. Khí tài này đã được Tehran tích hợp sâu vào lưới phòng thủ không gian hợp nhất của quốc gia. Do đó, nó luôn tạo ra mối đe dọa thường trực cho các phi đội tiêm kích không tàng hình.

Khordad-15 và chiến thuật phòng không di động

Nếu chiếc Strike Eagle bay thấp để lách qua hệ thống radar cảnh báo tầm xa, nó sẽ đối mặt với lớp phòng thủ thứ hai. Đây là khu vực hoạt động dày đặc của các tổ hợp tên lửa cơ động thuộc họ Raad. Khordad-15 chính là cái tên nổi bật nhất trong chiến thuật phòng không tầm trung của quốc gia vùng Vịnh này. Hệ thống Khordad-15 mang theo bốn đạn tên lửa Sayyad-3, đạt tầm bắn hiệu quả từ 75 đến 150km. Thời gian triển khai chiến đấu cực ngắn giúp tổ hợp này thực hiện chiến thuật bắn và trốn, tránh được đòn phản pháo tức thời từ trên không.

Hệ thống tên lửa phòng không Khordad-15 của Iran - Ảnh: Fars Media

Minh chứng rõ nét cho sức mạnh phòng thủ tầm trung chính là tổ hợp Sevom Khordad. Vào năm 2019, chính vũ khí này đã bắn rơi máy bay không người lái chiến lược RQ-4 Global Hawk khổng lồ của Mỹ. Việc tích hợp thẳng radar điều khiển lên cùng xe vận tải phóng giúp chúng dễ dàng ẩn nấp ở mọi địa hình và tạo yếu tố bất ngờ. Ngoài ra, lực lượng không quân Iran cũng sở hữu khả năng tác chiến không đối không từ xa. Đó là những chiếc tiêm kích đánh chặn F-14 Tomcat được trang bị tên lửa Fakour-90 với tầm bắn hơn 150km.

Vũ khí Iran bắn hạ F-15 có dễ dàng?

Dù thông số kỹ thuật công bố rất ấn tượng, việc triển khai vũ khí Iran bắn hạ F-15 trong thực chiến không hề đơn giản. Chiến tranh hiện đại là một cuộc đấu trí phức tạp về công nghệ và chiến thuật. Quân đội Mỹ và đồng minh luôn tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc tác chiến chế áp hệ thống phòng không đối phương. Lầu Năm Góc (Bộ Quốc phòng Mỹ) thường sử dụng đội hình máy bay tàng hình, máy bay không người lái kết hợp hệ thống gây nhiễu điện tử hạng nặng để làm mù radar địch từ trước.

Tiêm kích F-15 Mỹ - Ảnh: Không quân Mỹ

Bản thân dòng F-15E cũng luôn mang theo hệ thống tác chiến điện tử hiện đại bậc nhất để tạo ra vô số mồi bẫy ảo trên bầu trời. Đặc biệt, trong những tháng xung đột đầu năm 2026, liên quân Mỹ đã thực hiện hàng loạt đòn không kích phủ đầu phá hủy nhiều trạm radar của Iran. Do đó, khả năng sống sót và hiệu suất thực tế của các hệ thống Bavar-373 hay S-300PMU-2 có thể đã sụt giảm. Việc một bệ phóng mặt đất có thể xuyên qua màng lưới gây nhiễu điện tử dày đặc để đánh gục chiến đấu cơ Mỹ vẫn cần thêm những bằng chứng xác thực từ hiện trường.

Hoàng Vũ