Iran công bố video tên lửa nhắm bắn tiêm kích F/A-18 Mỹ, làm dấy lên tranh cãi về hiệu quả phòng không

Ngày 25/3, Iran công bố một đoạn video được cho là ghi lại cảnh hệ thống phòng không nước này phát hiện, khóa bám và phóng tên lửa nhằm vào tiêm kích F/A-18 của Mỹ trong bối cảnh căng thẳng quân sự tại Trung Đông gia tăng. Đoạn video nhanh chóng lan truyền và trở thành tâm điểm chú ý của giới quan sát quân sự quốc tế.

Theo hình ảnh được công bố, hệ thống cảm biến mặt đất của Iran đã phát hiện mục tiêu bay ở độ cao lớn, sau đó tiến hành khóa bám bằng radar dẫn đường.

Trên màn hình hiển thị, mục tiêu được theo dõi liên tục trước khi một quả tên lửa đất đối không được phóng lên với tốc độ cao, tiếp cận khu vực máy bay và phát nổ ở khoảng cách gần.

Iran không công bố cụ thể loại vũ khí sử dụng, song nhiều chuyên gia nhận định đây có thể là tên lửa đất đối không dẫn đường bằng radar chủ động hoặc bán chủ động, thuộc lớp tầm trung đến tầm xa.

Các loại tên lửa này thường có tầm bắn từ 50 km đến hơn 200 km, tốc độ bay có thể đạt trên 3.000 km/h, mang đầu đạn nổ phá mảnh nặng khoảng vài trăm kg, sử dụng cơ chế nổ cận đích để tăng xác suất tiêu diệt mục tiêu.

Mục tiêu được Iran nhắc tới là tiêm kích F/A-18, dòng máy bay chiến đấu đa năng hai động cơ do Mỹ phát triển, có khả năng hoạt động trên tàu sân bay.

Phiên bản hiện đại của F/A-18 có tốc độ tối đa khoảng 1.900 km/h, bán kính tác chiến khoảng 700 km đến 1.000 km tùy cấu hình nhiệm vụ.

Máy bay được trang bị radar mảng pha chủ động, hệ thống tác chiến điện tử và có thể mang theo nhiều loại vũ khí như tên lửa không đối không dẫn đường radar, bom dẫn đường chính xác và tên lửa chống radar.

Diễn biến theo trình tự cho thấy, sau khi video được đăng tải, Iran tuyên bố đã nhắm bắn thành công mục tiêu, thậm chí ám chỉ khả năng gây hư hại đối với tiêm kích Mỹ. Tuy nhiên, họ không đưa ra bằng chứng trực quan về việc máy bay bị phá hủy hoặc rơi xuống.

Ở phía đối diện, Mỹ không xác nhận thông tin về việc bị bắn trúng hay mất máy bay. Các nguồn tin quân sự chỉ cho biết không có dữ liệu cho thấy tiêm kích F/A-18 bị bắn hạ trong thời điểm liên quan. Điều này khiến vụ việc rơi vào tình trạng thông tin một chiều và khó kiểm chứng độc lập.

Xét về khía cạnh kỹ thuật, việc một hệ thống phòng không có thể khóa bám và tiếp cận mục tiêu như F/A-18 là điều không bất thường, bởi đây không phải máy bay tàng hình hoàn toàn.

Tuy nhiên, để đánh trúng mục tiêu cơ động với tốc độ cao, hệ thống tên lửa cần có khả năng xử lý tín hiệu mạnh, dẫn đường chính xác và phối hợp hiệu quả với mạng lưới radar cảnh giới.

Về mặt chiến lược, động thái công bố video của Iran được cho là nhằm gửi thông điệp răn đe, thể hiện năng lực phòng không trước sự hiện diện quân sự của Mỹ trong khu vực.

Ngược lại, việc Mỹ không xác nhận thiệt hại cũng là cách kiểm soát thông tin, tránh làm gia tăng căng thẳng hoặc tạo lợi thế tuyên truyền cho đối phương.

Một số chuyên gia quân sự nhận định rằng các đoạn video dạng này thường chỉ phản ánh một phần diễn biến, chưa đủ cơ sở để kết luận về kết quả cuối cùng.

Trong tác chiến hiện đại, việc tên lửa phát nổ gần mục tiêu không đồng nghĩa chắc chắn với việc tiêu diệt thành công, do máy bay có thể sử dụng biện pháp gây nhiễu điện tử, thả mồi bẫy hoặc cơ động tránh né

Cho đến nay, chưa có nguồn xác nhận độc lập nào khẳng định tiêm kích F/A-18 của Mỹ bị bắn trúng trong sự kiện ngày 25/3/2026.

Tuy nhiên, vụ việc tiếp tục cho thấy môi trường an ninh khu vực Trung Đông đang tiềm ẩn nhiều rủi ro, khi các bên không ngừng phô diễn năng lực quân sự và gia tăng đối đầu trên không.

Việt Hùng