Lo xung đột Trung Đông kéo dài, châu Á sốt sắng tìm dầu khí thay thế

Xuồng cao tốc của Vệ binh Hồi giáo Iran chạy ngang qua một tàu chở dầu ở eo biển Hormuz trong một cuộc tập trận hồi tháng 2-2026. Ảnh: AFP

Một số nhà giao dịch khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đã thức trắng đêm thứ Hai, liên tục liên lạc với các đối tác để dò hỏi nguồn hàng khả dụng bên ngoài Trung Đông.

Nguyên nhân là cuộc tấn công trả đũa Mỹ bằng máy bay không người lái (drone) của Iran khiến nhà máy xuất khẩu lớn nhất thế giới tại Qatar phải đóng cửa. Các nhà nhập khẩu tại Trung Quốc, Ấn Độ và Nhật Bản cũng đang tìm kiếm nguồn dầu và LNG thay thế.

Xung đột leo thang ở Trung Đông, bùng phát sau các đợt không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran cuối tuần qua, đã khiến thị trường năng lượng chao đảo, đẩy giá dầu khí tăng vọt.

Hoạt động vận chuyển dầu thô và LNG qua eo biển chiến lược Hormuz nằm sát Iran gần như tê liệt. Trong khi đó, các cuộc tấn công drone của Iran cũng buộc nhà máy lọc dầu lớn nhất của Saudi Arabia ngừng hoạt động.

Một số khách hàng mua LNG gồm Đài Loan đã yêu cầu nhà cung cấp giao hàng sớm hơn một tháng. Đài Loan cùng với Hàn Quốc đang ráo riết tìm kiếm LNG từ các khu vực khác.

Người đứng đầu cơ quan hành pháp Đài Loan Cho Jung-tai cho biết, hòn đảo này có đủ LNG để đáp ứng nhu cầu đến hết tháng Ba nhờ các biện pháp điều phối khẩn cấp. Theo người đứng đầu cơ quan kinh tế Đài Loan Kung Ming-hsin, Đài Loan có thể tiếp cận Nhật Bản và Hàn Quốc để tìm thêm nguồn cung LNG.

Hàn Quốc hiện có dự trữ dầu và LNG vượt mức yêu cầu bắt buộc. Tuy nhiên, chính phủ nước này đang chủ động tìm kiếm nguồn khí từ các khu vực khác sau khi Qatar ngừng sản xuất.

Nhiều quốc gia châu Á, trong đó có Trung Quốc, hiện có dự trữ dầu thô và LNG đủ để giảm thiểu gián đoạn trong ngắn hạn. Tuy nhiên, nếu xung đột Trung Đông kéo dài, lượng dự trữ này có thể nhanh chóng cạn kiệt. Nguồn cung ngoài Trung Đông nhiều khả năng sẽ đắt đỏ hơn khi cước vận tải biển tăng cao, làm chi phí nhập khẩu leo thang.

Đối với LNG, một lựa chọn thay thế là dòng hàng từ Mỹ, nhà sản xuất nhiên liệu siêu lạnh lớn nhất thế giới. LNG của Mỹ hiện chủ yếu xuất sang châu Âu nhưng có thể chuyển hướng sang châu Á ngay giữa hành trình.

Úc cũng là một nguồn cung tiềm năng. Gần đây, nước này thậm chí đã gửi một lô hàng LNG hiếm hoi sang tận Canada do nhu cầu ở châu Á suy yếu.

Với dầu thô, các kho dự trữ dầu Trung Đông tại các địa điểm ở Nhật Bản, như Kiire và Okinawa, có thể được các nhà máy lọc dầu trong khu vực tận dụng. Kho dự trữ ở Kiire có sức chứa hơn 46 triệu thùng, còn Okinawa hơn 8 triệu thùng. Saudi Aramco, tập đoàn dầu khí nhà nước Saudi Arabia hiện thuê kho tại cả hai địa điểm này.

Các nước như Malaysia, Việt Nam và Úc cũng sản xuất dầu thô, nhưng sản lượng thấp hơn đáng kể so với các quốc gia vùng Vịnh Ba Tư. Điều này buộc người mua phải tính đến các nguồn cung xa hơn như Mỹ hoặc châu Phi.

Việc eo biển Hormuz, tuyến hàng hải hẹp ngăn cách Iran và bán đảo Arab, gần như bị phong tỏa đã làm gián đoạn xuất khẩu dầu và LNG từ vùng Vịnh Ba Tư. Một cố vấn cấp cao của Tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cảnh báo lực lượng này “sẽ đốt cháy bất kỳ con tàu nào cố vượt qua” eo biển này.

Kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu tấn công Iran hôm 28-2, các nhà giao dịch dầu khí quay cuồng với công việc. Nhiều người phải thức khuya với điện thoại reo liên tục để kiểm tra tình trạng các lô hàng đã đặt. Không ít hợp đồng thuê tàu và giao dịch dầu thô buộc phải hủy bỏ đột ngột vì bất định leo thang.

Trung Quốc, nước nhập khẩu dầu và khí đốt lớn nhất thế giới, nhận khoảng 30% LNG từ Trung Đông. Khu vực này cũng là nguồn cung LNG chủ chốt cho Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Tại Ấn Độ, Petronet LNG và Gail India, những công ty có hợp đồng mua LNG từ Qatar, đang cân nhắc mở thêm các gói thầu mới để bù đắp nguy cơ thiếu hụt.

Dữ liệu theo dõi tàu biển của Bloomberg cho thấy ít nhất 5 tàu chở LNG từ nhà máy LNG ở Ras Laffan của Qatar vẫn đang neo trong vùng Vịnh Ba Tư. Hiện nhà máy này đã tạm thời đóng cửa sau khi bị drone của Iran tấn công.

Các công ty thương mại có hợp đồng “take-or-pay” (thỏa thuận trong đó người mua cam kết mua một lượng hàng tối thiểu trong thời gian nhất định nếu không sẽ phải trả phí phạt) với Qatar đang gấp rút tìm nguồn LNG thay thế để đảm bảo nghĩa vụ giao hàng cho khách.

Theo Bloomberg

Chánh Tài