Lễ hội đình Xuân Tảo năm 2026: Lan tỏa giá trị cội nguồn, gìn giữ di sản văn hóa dân tộc

Đình Xuân Tảo là di tích lịch sử - văn hóa có bề dày hàng trăm năm, gắn liền với đời sống tinh thần của người dân vùng đất Xuân Đỉnh. Theo hồ sơ khoa học của ngành Văn hóa Hà Nội, đình thờ Đức Vua Thần Nông, tức Hùng Vương - người được suy tôn là ông tổ nghề nông, có công truyền dạy nhân dân biết trồng lúa nước, đặt nền móng cho nền văn minh lúa nước Việt Nam.

Màn trống hội tại Lễ hội đình Xuân Tảo năm 2026. Ảnh: PV

Theo truyền thuyết dân gian, xưa kia khi thấy vùng đất bãi ven sông màu mỡ, Vua Hùng đã gọi dân đến hướng dẫn cách đắp bờ giữ nước, gieo mạ, cấy lúa. Khi người dân chưa biết cấy, nhà Vua đã xuống đồng trực tiếp làm mẫu để dân noi theo.

Nhờ đó, cư dân nơi đây biết trồng lúa, lấy hạt gạo làm lương thực, mở ra cuộc sống no đủ, ổn định. Những địa danh như Tịch Điền, đồi Lúa, đồi Rơm hay chợ Nú vẫn còn lưu dấu trong ký ức dân gian, minh chứng cho công lao mở mang nông nghiệp của bậc tiền nhân.

Các hoạt động văn hóa tâm linh trong Lễ hội đình Xuân Tảo. Ảnh: PV

Theo thư tịch của làng và gia phả dòng họ Nguyễn Công tại Nhất xã Xuân Đỉnh, làng Xuân Tảo có từ rất lâu đời. Đến năm Chính Hòa thứ 16 thời Lê, cụ Nguyễn Công Cơ - người làng, từng giữ chức Binh bộ Thượng thư đã đứng ra công đức tiền của để dựng lại đình trên nền cũ khi ngôi đình xưa bị hư hỏng. Căn cứ vào kiến trúc, vật liệu và các mô típ trang trí còn lưu giữ, các nhà nghiên cứu xác định đình Xuân Tảo được khởi dựng từ thời Lê, mang phong cách nghệ thuật cuối Lê - đầu Nguyễn.

Trải qua bao biến thiên lịch sử, đình Xuân Tảo vẫn giữ vai trò là trung tâm sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng. Hằng năm, vào dịp mùng 10 tháng Ba âm lịch, nhân dân địa phương lại tề tựu về đình, tổ chức lễ dâng hương, tế lễ trang trọng cùng nhiều hoạt động văn hóa dân gian đặc sắc để tưởng nhớ công lao Đức Vua Thần Nông.

Lãnh đạo phường Xuân Đỉnh đánh trống khai hội. Ảnh: PV

Phát biểu khai mạc lễ hội, lãnh đạo phường Xuân Đỉnh nhấn mạnh, đình Xuân Tảo được ví như “bảo tàng sống” lưu giữ những giá trị lịch sử của cha ông. Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương tại đây thể hiện sự gắn kết giữa vùng đất Thăng Long ngàn năm văn hiến với cội nguồn dân tộc nơi đất Tổ Phú Thọ. Đây cũng là biểu tượng sinh động của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Năm 2006, đình Xuân Tảo được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia.

Lễ hội năm nay được tổ chức trang trọng, an toàn, văn minh, vừa bảo tồn nét truyền thống, vừa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa của nhân dân. Ban tổ chức kêu gọi người dân thực hiện nếp sống văn minh lễ hội, giữ gìn vệ sinh môi trường, bảo đảm an ninh trật tự để lễ hội thực sự trở thành nơi hội tụ của lòng thành kính và bản sắc văn hóa dân tộc.

Thúy Hồng - Hương Giang