Lễ hội Điện Huệ Nam - không gian sinh hoạt văn hóa đặc trưng ở cố đô Huế

Đoàn rước đi qua phố Chi Lăng (thành phố Huế). Ảnh: Văn Dũng/TTXVN

Điện Huệ Nam là di tích tâm linh nổi tiếng nằm trên núi Ngọc Trản, làng Hải Cát, bên bờ sông Hương của thành phố Huế. Nơi đây thờ Thánh mẫu Thiên Y A Na, Nữ thần Ponagar, cùng nhiều vị thần khác. Lễ hội Điện Huệ Nam được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2025. Đây là một trong những lễ hội tâm linh đặc sắc của xứ Huế, gắn liền với tín ngưỡng thờ Mẫu Thiên Y A Na. Ở đó, người dân địa phương, du khách thập phương và các thanh đồng, đạo quan cùng hội tụ trong một nhịp điệu chung của tín ngưỡng và lễ nghi.

Trải qua nhiều giai đoạn hình thành và phát triển, lễ hội ngày càng thu hút sự quan tâm, tham gia của đông đảo người dân cùng du khách từ khắp nơi. Thuở đầu, lễ hội chỉ được tổ chức trong khuôn viên điện Huệ Nam. Về sau, người dân làng Hải Cát cùng tham gia, góp phần mở rộng quy mô và đưa lễ hội dần lan tỏa trong cộng đồng.

Cận cảnh đoàn rước cung nghinh Thánh Mẫu, Hội đồng Tứ phủ bằng đường bộ đến làm lễ ở đình Thương Bạc. Ảnh: Văn Dũng/TTXVN

Hiện nay, Lễ hội truyền thống điện Huệ Nam mang đậm dấu ấn tín ngưỡng thờ Mẫu của các Thánh môn đệ tử ở Việt Nam, trở thành một sản phẩm văn hóa đặc trưng của Huế, đồng thời có sức ảnh hưởng rộng rãi đến nhiều địa phương trên cả nước.

Lễ hội diễn ra các nghi thức quan trọng như Lễ Cáo Yết, khai hội; Cung nghinh Thánh Mẫu nhập điện; Lễ hành hương và cầu nguyện; Lễ Chánh tế cầu quốc thái dân an; Lễ hoàn tạ và hồi loan. Tất cả được tổ chức bài bản, tuân thủ nghi thức truyền thống, đảm bảo văn minh, loại bỏ các yếu tố mê tín cực đoan và phản cảm.

Kiệu rước cung nghinh Thánh Mẫu, Hội đồng Tứ phủ được khiêng bởi nhiều người. Ảnh: Văn Dũng/TTXVN

Sau phần nghi lễ được thực hiện từ sáng sớm tại Điện thờ Thánh Mẫu (số 352 đường Chi Lăng), đoàn rước cung nghinh Thánh Mẫu, Hội đồng Tứ phủ bằng đường bộ đến làm lễ ở đình Thương Bạc. Sau đó, đoàn lên thuyền ngược dòng sông Hương để tiến về Điện Huệ Nam và bắt đầu khai lễ. Điểm nổi bật của Lễ hội Điện Huệ Nam là nghi thức lễ rước Thánh Mẫu kết hợp giữa đường bộ và đường thủy.

Không gian lễ hội được kết nối hài hòa từ đất liền ra đến sông nước, tạo nên một “sân khấu sống” độc đáo, nơi các nghi thức truyền thống diễn ra trong sự giao hòa với cảnh quan thiên nhiên thơ mộng đặc trưng của Huế. Trên sông Hương, hàng chục chiếc bằng án rực rỡ cờ hoa, cùng tiếng trống chiêng và lời khấn nguyện, tạo nên một cảnh tượng vừa linh thiêng, vừa giàu tính biểu đạt văn hóa.

Thành viên đoàn rước Đoàn rước cung nghinh Thánh Mẫu, Hội đồng Tứ phủ bằng đường bộ đến làm lễ ở đình Thương Bạc. Ảnh: Văn Dũng/TTXVN

Bên cạnh các nghi lễ, những lễ vật mà người dân, du khách dâng lên Thánh Mẫu là những sản vật do chính họ làm ra từ hoạt động trồng trọt, chăn nuôi hoặc đánh bắt được. Đó là minh chứng cho sự kính trọng thánh môn đệ tử đối với đấng thần linh.

Diễn ra trong hai ngày 18-19/4/2026 (tức mùng 2-3 tháng 3 Âm lịch), lễ hội là sự kiện mở đầu cho Festival mùa Hạ Huế 2026. Qua đó, hoạt động không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng, mà còn thể hiện rõ tư duy đổi mới trong cách tổ chức của Huế xây dựng một mô hình festival bốn mùa, nơi các giá trị di sản được kết nối chặt chẽ với đời sống cộng đồng và nhu cầu của thị trường du lịch.

Nghi lễ rời điện (hay lễ xuất phát) tại Thánh đường Thiên Tiên Thánh Giáo (số 352 Chi Lăng, thành phố Huế) là nghi thức mở đầu quan trọng bậc nhất của Lễ hội Điện Huệ Nam. Ảnh: Văn Dũng/TTXVN

Theo Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế Phan Thanh Hải, các hoạt động hành hương, trải nghiệm văn hóa tâm linh, du lịch đường sông… mở ra nhiều cơ hội để phát triển các sản phẩm du lịch đặc trưng, giàu chiều sâu văn hóa. Công tác tổ chức năm nay được chuẩn bị kỹ lưỡng với sự phối hợp của nhiều ngành, đơn vị, từ Văn hóa, Du lịch, Công an, Y tế đến Nông nghiệp - Môi trường, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế và các phường Phú Xuân, Kim Long, Thuận Hóa, Thủy Xuân, nhằm bảo đảm an ninh, an toàn, vệ sinh và trải nghiệm văn minh cho du khách.

Lễ hội được tổ chức hai lần hàng năm, vào dịp xuân kỳ tháng 3 và thu tế tháng 7 (Âm lịch), như một lời mời gọi trở về với cội nguồn, nơi mỗi người tìm thấy sự an yên trong không gian linh thiêng và cảm nhận vẻ đẹp sâu sắc của văn hóa cố đô Huế.

Mai Trang (TTXVN)