Lễ hội chọi bò Bảo Lâm - Dấu ấn văn hóa vùng cao

Lễ hội chọi bò xã Bảo Lâm lần thứ I năm 2026.

Sắc màu lễ hội vùng cao

Ngay từ sáng sớm, từng dòng người từ các xóm và các địa phương lân cận đã vượt đường đèo, dốc núi về sân vận động trung tâm hòa mình vào không khí náo nức của lễ hội. Tiếng trống hội dồn dập, tiếng reo hò cổ vũ vang vọng tạo nên một bức tranh sống động, đậm đà sắc màu văn hóa vùng cao.

Khác với nhiều lễ hội mang tính trình diễn, lễ hội chọi bò Bảo Lâm không chỉ đơn thuần là những trận đấu giữa các “chiến binh” bốn chân mà còn là tổng hòa của nhiều hoạt động văn hóa truyền thống. Trước khi bước vào phần hội, phần lễ được tổ chức trang nghiêm với các nghi thức cầu mùa, cầu an, thể hiện khát vọng về một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no. Đây cũng là dịp để cộng đồng tri ân tổ tiên, gắn kết tình làng, nghĩa xóm.

Sau phần lễ là phần hội với các trận đấu kịch tính. Những con bò chọi lực lưỡng, được tuyển chọn kỹ lưỡng từ các xóm trên địa bàn bước vào sới đấu trong sự cổ vũ nồng nhiệt của khán giả. Mỗi trận đấu là sự thể hiện sức mạnh, sự nhanh nhẹn và cả kinh nghiệm được tích lũy qua quá trình chăm sóc, huấn luyện của chủ bò. Mỗi cú húc, mỗi pha né đòn đều khiến người xem hồi hộp, phấn khích.

Chủ tịch UBND xã Bảo Lâm Ma Thế Trung cho biết: Lễ hội chọi bò là một trong những nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc trên địa bàn. Không chỉ góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống, lễ hội còn tạo không khí vui tươi, phấn khởi, tăng cường tinh thần đoàn kết trong cộng đồng. Những năm gần đây, địa phương chú trọng tổ chức lễ hội theo hướng văn minh, an toàn, phù hợp với quy định nhưng vẫn giữ được nét riêng vốn có.

Thực tế cho thấy, cùng với sự phát triển của đời sống xã hội, việc duy trì các lễ hội truyền thống đứng trước không ít thách thức. Tuy nhiên, tại Bảo Lâm, lễ hội chọi bò vẫn được gìn giữ và phát huy một cách bền bỉ, nhờ sự chung tay của chính quyền và người dân. Không có sự phô trương, cầu kỳ, lễ hội mang nét mộc mạc, gần gũi, phản ánh đúng đời sống văn hóa của đồng bào. Những bộ trang phục truyền thống rực rỡ sắc màu, những điệu hát, điệu múa dân gian được trình diễn xen kẽ đã làm phong phú thêm không gian lễ hội, góp phần tôn vinh bản sắc văn hóa dân tộc.

Những trận đấu kịch tính giữa các “chiến binh” bò chọi tạo điểm nhấn hấp dẫn tại lễ hội.

Kỳ công phía sau những “chiến binh”

Đằng sau những trận đấu kịch tính là cả một quá trình chuẩn bị công phu của các chủ bò. Mỗi con bò chọi không chỉ là tài sản có giá trị mà còn là niềm tự hào của gia đình, dòng họ, thậm chí là của cả bản làng. Anh Hoàng Văn Pá, chủ bò chọi đạt giải Nhất đến từ xóm 3 chia sẻ: Để có một con bò chọi tốt, tôi phải lựa chọn từ khi còn nhỏ, chăm sóc rất kỹ từ thức ăn đến luyện tập. Bò phải khỏe, lì đòn và quen với việc thi đấu. Mỗi ngày đều phải cho bò vận động, tập phản xạ. Khi tham gia lễ hội, ai cũng mong bò của mình thi đấu tốt, mang lại niềm vui cho gia đình và bà con.

Quá trình nuôi và huấn luyện bò chọi đòi hỏi sự kiên trì, kinh nghiệm và cả tình yêu đối với vật nuôi. Từ việc chọn giống, chế độ dinh dưỡng đến cách rèn luyện thể lực đều được các chủ bò tính toán cẩn thận. Chính điều đó đã tạo nên những “chiến binh” thực thụ, góp phần làm nên sức hấp dẫn của lễ hội.

Từ sới chọi đến động lực phát triển

Không chỉ mang ý nghĩa văn hóa, lễ hội chọi bò còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế - du lịch cho địa phương. Những năm gần đây, lượng du khách đến với Bảo Lâm vào dịp lễ hội ngày càng tăng. Đây là điều kiện thuận lợi để quảng bá hình ảnh vùng đất, con người và các sản phẩm đặc trưng.

Anh Nguyễn Văn Tuấn, du khách đến từ Hà Nội chia sẻ: Tôi rất ấn tượng với không khí lễ hội ở đây. Người dân thân thiện, lễ hội mang đậm bản sắc vùng cao. Đây là trải nghiệm rất thú vị mà ở thành phố khó có được.

Sự quan tâm của du khách mở ra cơ hội để địa phương phát triển du lịch gắn với văn hóa. Các dịch vụ ăn uống, lưu trú, giới thiệu sản phẩm đặc sản địa phương cũng theo đó được hưởng lợi, góp phần cải thiện đời sống người dân. Tuy nhiên, cùng với đó là yêu cầu đặt ra trong công tác quản lý, tổ chức. Việc đảm bảo an ninh trật tự, an toàn cho người và vật nuôi, ngăn chặn các hành vi tiêu cực như cá cược, mê tín dị đoan luôn được chính quyền địa phương đặc biệt quan tâm.

Chủ tịch UBND xã Bảo Lâm Ma Thế Trung chia sẻ thêm: Chúng tôi xác định phát triển lễ hội phải đi đôi với quản lý chặt chẽ, đảm bảo an toàn, văn minh. Đồng thời, xã sẽ tiếp tục nghiên cứu gắn lễ hội với phát triển du lịch bền vững, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương.

Từ một hoạt động mang tính cộng đồng, lễ hội chọi bò Bảo Lâm đã và đang khẳng định vị trí là một nét văn hóa đặc sắc của vùng cao Cao Bằng. Không chỉ góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của nhân dân, lễ hội còn trở thành cầu nối đưa hình ảnh quê hương đến gần hơn với du khách. Giữa nhịp sống hiện đại, những giá trị truyền thống như lễ hội chọi bò càng trở nên quý giá. Đó không chỉ là ký ức văn hóa được gìn giữ mà còn là nguồn lực để phát triển, là động lực để Bảo Lâm tiếp tục vươn lên, trở thành nơi những giá trị truyền thống được gìn giữ và tỏa sáng.

Nông Hậu