Lấy công nghệ sinh học làm đột phá cho nông nghiệp công nghệ cao gắn với kinh tế sinh thái

Quang cảnh hội thảo. Ảnh: Thu Hằng

Hội thảo “Xây dựng chương trình khoa học công nghệ để triển khai bài toán số 17 - Phát triển nông nghiệp công nghệ cao gắn với kinh tế sinh thái như thế nào?” tập trung thảo luận hai nội dung trọng tâm. Thứ nhất, phát triển công nghệ sinh học phục vụ nông nghiệp và dược liệu. Thứ hai, xây dựng, đặt hàng nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp thành phố, đặc biệt là ứng dụng công nghệ gen để tạo ra giống cây trồng, vật nuôi có năng suất, chất lượng cao và khả năng kháng bệnh.

Phát biểu khai mạc, Tiến sĩ Lê Xuân Rao, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Hà Nội nhấn mạnh, trong bối cảnh Hà Nội đô thị hóa nhanh, quỹ đất nông nghiệp thu hẹp, nhu cầu về thực phẩm an toàn và các sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao ngày càng tăng, việc chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp công nghệ cao gắn với kinh tế sinh thái là nhiệm vụ mang tính chiến lược.

Theo Tiến sĩ Lê Xuân Rao, công nghệ sinh học được coi là “chìa khóa vàng” của thế kỷ XXI và cần được ứng dụng không chỉ trong nông nghiệp mà còn kết nối với y tế, môi trường để hình thành hệ sinh thái giá trị cao.

Đặc biệt, hội thảo dành nhiều thời gian thảo luận việc triển khai nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp thành phố về ứng dụng công nghệ gen trong chọn tạo giống. Tiến sĩ Lê Xuân Rao cho rằng, làm chủ công nghệ gen sẽ giúp Hà Nội chủ động nguồn giống chất lượng cao, đồng thời có thể trở thành trung tâm cung ứng giống công nghệ cao cho khu vực phía Bắc và cả nước.

Ông Vũ Minh Đức, Giám đốc Công ty Cổ phần Giải pháp công nghệ SOR Việt Nam trình bay tham luận tại hội thảo. Ảnh: Thu Hằng

Tại tham luận, Tiến sĩ Lê Xuân Rao tiếp tục làm rõ định hướng phát triển nông nghiệp Thủ đô theo mô hình “nông nghiệp sinh học - sinh thái - thông minh - đô thị”, trong đó công nghệ sinh học tiên tiến là nền tảng cho ba trụ cột: Nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp dược liệu và xử lý môi trường sinh học.

Ông đề xuất tập trung phát triển các công nghệ lõi như: Công nghệ di truyền và chỉnh sửa gen, công nghệ nuôi cấy mô, công nghệ vi sinh, công nghệ sau thu hoạch… nhằm tạo ra các sản phẩm chủ lực như giống cam Canh, bưởi Diễn, lúa đặc sản chất lượng cao, đồng thời xây dựng các chuỗi sản xuất sinh học khép kín.

Đối với lĩnh vực chăn nuôi, các công nghệ di truyền, công nghệ sinh sản tiên tiến, công nghệ vi sinh và vaccine sinh học được xác định là hướng đi trọng tâm để phát triển các giống vật nuôi bản địa như gà Mía Sơn Tây, lợn ỉ theo hướng chất lượng cao, thân thiện môi trường.

Tiến sĩ Nguyễn Đức Trọng trao đổi tại hội thảo. Ảnh: Thu Hằng

Cũng tại hội thảo, Tiến sĩ Nguyễn Đức Trọng, Phó trưởng Ban chủ nhiệm Chương trình giống nông nghiệp quốc gia giai đoạn 2021-2030 cho rằng, ngành chăn nuôi Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, áp lực cạnh tranh và yêu cầu hội nhập quốc tế. Do đó, việc đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là công nghệ sinh học và công nghệ số là yêu cầu cấp thiết để phát triển nhanh và bền vững.

Ông nhấn mạnh cần tập trung chọn tạo giống vật nuôi có năng suất, chất lượng cao; phát triển chăn nuôi theo chuỗi giá trị; đồng thời khai thác và bảo tồn nguồn gen vật nuôi bản địa gắn với xây dựng thương hiệu và phát triển du lịch sinh thái.

Ở góc độ nghiên cứu chuyên sâu, Tiến sĩ Nguyễn Khánh Vân (Phòng Thí nghiệm trọng điểm Công nghệ tế bào động vật, Viện Chăn nuôi và Thú y Việt Nam) cho rằng, công nghệ gen, đặc biệt là các kỹ thuật chỉnh sửa gen như CRISPR/Cas, đang mở ra bước tiến đột phá trong chọn giống vật nuôi.

Tiến sĩ Nguyễn Khánh Vân trao đổi tại hội thảo. Ảnh: Thu Hằng

Theo Tiến sĩ Nguyễn Khánh Vân, công nghệ gen giúp rút ngắn thời gian chọn giống, nâng cao độ chính xác và cho phép can thiệp trực tiếp vào các gen liên quan đến tính trạng kinh tế quan trọng. Đây là hướng đi tất yếu để nâng cao năng suất, chất lượng, khả năng kháng bệnh của vật nuôi trong bối cảnh biến đổi khí hậu và áp lực an ninh lương thực.

Bên cạnh đó, việc kết hợp công nghệ gen với trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và giải trình tự gen toàn phần sẽ thúc đẩy tiến bộ di truyền nhanh hơn, góp phần xây dựng nền nông nghiệp xanh, bền vững, hiệu quả.

Các đại biểu cũng thống nhất, để triển khai hiệu quả “bài toán số 17”, Hà Nội cần đầu tư đồng bộ về hạ tầng nghiên cứu như: Phòng thí nghiệm công nghệ gen, trung tâm nuôi cấy mô, khu nông nghiệp công nghệ cao; đồng thời phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và cơ chế chính sách đặc thù để thu hút chuyên gia.

Ngoài ra, cần thúc đẩy liên kết “viện - trường - doanh nghiệp”, hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp; triển khai các chương trình trọng điểm như chương trình giống sinh học, chương trình dược liệu, chương trình nông nghiệp sinh thái tuần hoàn.

Theo định hướng đến năm 2030, Hà Nội đặt mục tiêu 70-80% nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, 100% phụ phẩm nông nghiệp được tái chế sinh học, hình thành các doanh nghiệp công nghệ sinh học mạnh và từng bước trở thành trung tâm công nghệ sinh học nông nghiệp hàng đầu cả nước.

Thu Hằng