Lao động tự do 'gồng mình' trước sức ép xăng dầu tăng giá

Giá xăng dầu tăng không chỉ kéo theo sức nóng thị trường mà còn là nỗi lo cơm áo của hàng triệu lao động tự do. Chi phí "leo thang" nhưng thu nhập dậm chân tại chỗ, họ buộc phải xoay xở trong vòng xoáy khó khăn chưa có hồi kết.

Giá xăng dầu tăng đã kéo theo nỗi lo đến từng bữa ăn, từng chuyến đi, từng đồng thu nhập của người dân. Trong bức tranh đó, người lao động tự do là nhóm chịu ảnh hưởng rõ rệt và sâu sắc nhất.

Người lao động tự do chật vật mưu sinh giữa “cơn bão” chi phí (Ảnh: AI)

Chi phí tăng từng ngày, thu nhập “co lại” từng giờ

Đối với lao động tự do, xăng dầu không chỉ là chi phí sinh hoạt mà còn là công cụ kiếm sống. Từ tài xế công nghệ, shipper cho đến người bán hàng rong hay thợ sửa chữa di động, phần lớn công việc của họ đều phụ thuộc trực tiếp hoặc gián tiếp vào việc di chuyển.

Khi giá xăng tăng, chi phí vận hành tăng lên ngay lập tức. Điều đáng nói là thu nhập của họ lại không tương ứng. Trong một thị trường cạnh tranh cao, việc nâng giá dịch vụ là điều gần như bất khả thi nếu không muốn mất khách. Điều này khiến lợi nhuận bị “bào mòn” từng ngày, thậm chí có người rơi vào tình trạng làm nhiều hơn nhưng lại tích lũy ít hơn.

Chia sẻ với PV Tiêu dùng, anh Thanh Quang - shipper tại Hà Nội chia sẻ rằng, trước đây mỗi ngày anh chạy khoảng 20 - 25 đơn hàng, trừ chi phí xăng xe vẫn có thể để ra một khoản tiết kiệm nhỏ. Tuy nhiên, từ khi giá xăng tăng liên tục, chi phí nhiên liệu mỗi ngày của anh tăng thêm vài chục nghìn đồng.

Thoạt nghe có vẻ không lớn, nhưng khi cộng dồn theo tuần, theo tháng, con số này trở thành gánh nặng. Trong khi đó, mức phí giao hàng không tăng, thậm chí còn giảm do cạnh tranh. Có những ngày, sau khi trừ hết chi phí, thu nhập của anh gần như không còn bao nhiêu. Điều này khiến anh buộc phải kéo dài thời gian làm việc, chấp nhận chạy nhiều hơn để bù lại phần chi phí phát sinh.

Hiệu ứng dây chuyền lên đời sống

Giá xăng tăng không chỉ ảnh hưởng đến chi phí đi lại mà còn kéo theo giá cả hàng hóa leo thang. Thực phẩm, nhu yếu phẩm, dịch vụ vận chuyển đều tăng giá do chi phí logistics cao hơn. Điều này khiến người lao động tự do rơi vào thế “kẹt giữa hai đầu”: chi phí sinh hoạt tăng trong khi thu nhập giảm.

Khi phải đối mặt với áp lực tài chính, họ buộc phải cắt giảm chi tiêu. Những khoản tưởng chừng nhỏ như bữa ăn đầy đủ dinh dưỡng, chi phí chăm sóc sức khỏe hay giải trí đều bị hạn chế. Về lâu dài, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống và sức khỏe.

Không chỉ vậy, sức mua của người tiêu dùng cũng giảm khi giá cả leo thang. Những người làm nghề buôn bán nhỏ lẻ càng khó khăn hơn khi lượng khách giảm sút. Một gánh hàng rong có thể không còn đông khách như trước, một quầy hàng nhỏ có thể phải đóng cửa sớm vì không đủ doanh thu.

Áp lực vô hình từ sự bấp bênh

Không giống như người lao động có hợp đồng ổn định, lao động tự do gần như không có “tấm đệm” tài chính hay sự bảo vệ từ hệ thống an sinh. Họ không có lương cứng, không có bảo hiểm thất nghiệp và ít khi tham gia bảo hiểm xã hội.

Khi chi phí tăng cao, họ không có lựa chọn nào khác ngoài việc làm việc nhiều hơn. Điều này dẫn đến vòng luẩn quẩn: càng làm nhiều càng mệt mỏi, nhưng thu nhập vẫn không cải thiện đáng kể. Áp lực tài chính kéo dài dễ dẫn đến căng thẳng, ảnh hưởng đến tinh thần và các mối quan hệ gia đình.

Đặc biệt, với những người là trụ cột trong gia đình, gánh nặng càng lớn. Từ tiền thuê nhà, tiền học cho con đến chi phí sinh hoạt hàng ngày, tất cả đều phụ thuộc vào nguồn thu nhập không ổn định.

Một hệ quả khác khi giá xăng tăng là sự gia tăng của lực lượng lao động tự do. Khi chi phí sinh hoạt tăng, nhiều người tìm kiếm công việc làm thêm để bù đắp thu nhập, trong đó các nghề như giao hàng, chạy xe công nghệ trở thành lựa chọn phổ biến.

Điều này khiến thị trường trở nên cạnh tranh hơn bao giờ hết. Số lượng người làm tăng lên nhưng nhu cầu không tăng tương ứng, dẫn đến thu nhập bình quân giảm. Người lao động phải chấp nhận mức giá thấp hơn để có việc, tạo ra áp lực lớn cho toàn bộ thị trường.

Cách thích nghi trong bối cảnh khó khăn

Trước tình hình này, nhiều lao động tự do đã chủ động tìm cách thích nghi. Một số người chuyển sang sử dụng phương tiện tiết kiệm nhiên liệu hơn, tối ưu hóa lộ trình di chuyển để giảm chi phí. Một số khác tìm cách đa dạng hóa nguồn thu, kết hợp nhiều công việc cùng lúc.

Tuy nhiên, những giải pháp này chỉ mang tính tạm thời. Về lâu dài, cần có sự hỗ trợ từ các chính sách vĩ mô như kiểm soát giá nhiên liệu, hỗ trợ chi phí cho nhóm lao động yếu thế hoặc tạo điều kiện để họ tiếp cận các chương trình an sinh xã hội.

Giá xăng tăng là một biến động không thể tránh khỏi trong nền kinh tế thị trường, nhưng tác động của nó lại không phân bổ đồng đều. Người lao động tự do, với đặc thù công việc phụ thuộc vào di chuyển và thu nhập không ổn định, chính là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Hoàng Ly