Lan tỏa kiến thức pháp luật, vun đắp gia đình hạnh phúc

Từ tinh thần đó, Hội thi Tìm hiểu pháp luật về gia đình và phòng, chống bạo lực gia đình năm 2026 với chủ đề “Gia đình hạnh phúc” do Sở VHTT TP.HCM tổ chức đã thu hút 152 đội đến từ các xã, phường, đặc khu trên địa bàn. Diễn ra nhân kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam (28.6.2001 - 28.6.2026), hưởng ứng Tháng hành động quốc gia về phòng, chống bạo lực gia đình năm 2026 và nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 50 năm ngày thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, hoạt động này cho thấy công tác gia đình đang được quan tâm rõ hơn ở cơ sở, nhất là trong bối cảnh TP.HCM mở rộng không gian phát triển sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Tiết mục tham gia Hội thi. Ảnh: QUỐC THANH

Đưa pháp luật về gia đình đến gần người dân

Hội thi năm nay được triển khai tại 3 khu vực, phù hợp với không gian phát triển mới của TP.HCM. Khu vực 3 diễn ra ngày 12.6 tại Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật và Thể thao Bà Rịa - Vũng Tàu, phường Vũng Tàu, với 26 đội thi; khu vực 2 tổ chức ngày 14.6 tại Trung tâm Văn hóa tỉnh Bình Dương, phường Phú Lợi, với 33 đội thi; khu vực 1 diễn ra từ ngày 15-17.6 tại Nhà hát Bến Thành, phường Sài Gòn, với 93 đội thi. Sau các phần thi tại 3 khu vực, lễ tổng kết và trao giải dự kiến diễn ra ngày 29.6.

Các đội lần lượt tranh tài qua ba phần: Chào hỏi, Trắc nghiệm kiến thức pháp luật và Xử lý tình huống. Nội dung xoay quanh những vấn đề thiết thân trong đời sống hiện nay như xây dựng gia đình hạnh phúc, bình đẳng giới, chăm sóc và bảo vệ trẻ em, phát huy vai trò người cao tuổi, phòng ngừa bạo lực gia đình, xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh.

Điểm đáng chú ý là phần xử lý tình huống và sân khấu hóa được chú trọng hơn, giúp các đội đưa kiến thức pháp luật, kỹ năng ứng xử và kinh nghiệm thực tế vào những câu chuyện gần với đời sống. Từ mâu thuẫn vợ chồng, khoảng cách giữa các thế hệ đến tác động của thiết bị điện tử, mạng xã hội đối với sinh hoạt gia đình, nhiều vấn đề quen thuộc được đưa lên sân khấu bằng cách thể hiện dung dị, dễ tiếp nhận.

Chia sẻ với Văn Hóa, ông Trần Thanh Vương, Trưởng phòng Xây dựng nếp sống văn hóa và Gia đình, Sở VHTT TP.HCM, Trưởng Ban giám khảo cho biết, đây là hoạt động gia đình quy mô lớn đầu tiên được tổ chức sau khi hợp nhất không gian phát triển của TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu. Chương trình thu hút gần 5.000 lượt công chức, viên chức và người dân tiếp cận, tham gia các hoạt động.

“Mỗi địa phương mang đến Hội thi một sắc thái riêng. Nhiều đội có sự tham gia của trẻ em, thanh thiếu niên, phụ nữ, người cao tuổi, gia đình công chức, giáo viên, quân nhân, cựu chiến binh. Đáng chú ý, một số đội được hình thành từ gia đình nhiều thế hệ, cùng tự biên tập, dàn dựng và biểu diễn”, ông Trần Thanh Vương nói.

Sự góp mặt của nhiều thế hệ đã tạo nên sức sống riêng cho Hội thi. Gia đình vốn là nơi các giá trị được trao truyền từ ông bà, cha mẹ đến con cháu. Khi câu chuyện pháp luật, kỹ năng ứng xử và phòng ngừa bạo lực được chuyển tải bằng tiếng nói của chính các thành viên trong gia đình, thông điệp tuyên truyền trở nên tự nhiên hơn, gần gũi hơn và dễ ở lại trong đời sống.

Theo Ban giám khảo, nhiều địa phương có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, từ phim, hình ảnh minh họa đến đội hình múa, trang phục và đạo cụ. Một số tiểu phẩm phản ánh khá chân thực những vấn đề đang đặt ra trong gia đình thời công nghệ, nhất là việc thiết bị điện tử, mạng xã hội làm giảm thời gian dành cho nhau, ảnh hưởng đến sự sẻ chia và chất lượng giao tiếp giữa các thành viên.

Có những phần thi tạo được tiếng cười, nhưng sau tiếng cười là những gợi mở về cách lắng nghe, tôn trọng và chia sẻ trách nhiệm trong gia đình. Nhiều mâu thuẫn tưởng như nhỏ trong đời sống hằng ngày, nếu không được nhận diện và xử lý đúng cách, có thể kéo dài thành xung đột, thậm chí dẫn đến bạo lực. Bởi vậy, việc trang bị kiến thức pháp luật, kỹ năng phòng ngừa và xử lý tình huống ngay từ cơ sở là việc làm thiết thực. Những quy định vốn dễ khô cứng khi được đặt vào các tình huống sân khấu đã giúp người xem nhận ra vấn đề của chính mình, hiểu rõ hơn quyền và trách nhiệm của từng thành viên, đồng thời biết tìm đến các cơ quan, tổ chức hỗ trợ khi cần thiết.

Để công tác gia đình bền vững từ cơ sở

Diễn ra trong năm đầu TP.HCM vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp và không gian đô thị mới sau sắp xếp, Hội thi có thêm ý nghĩa kết nối cộng đồng. Trong một thành phố rộng lớn, đa dạng về dân cư, nghề nghiệp và nhịp sống, gia đình vẫn là điểm tựa đầu tiên để mỗi người hình thành nhân cách, giữ gìn nếp sống và nuôi dưỡng trách nhiệm với xã hội.

Từ thực tế tổ chức, ông Trần Thanh Vương nhìn nhận chất lượng tham gia giữa các địa phương chưa đồng đều. Những nơi được Ban Chỉ đạo công tác gia đình, UBND phường, xã quan tâm có sự chuẩn bị tốt hơn, đầu tư bài bản hơn. Ngược lại, vẫn có địa phương giao phần lớn việc dàn dựng cho các hộ gia đình, nên chất lượng tiết mục và hiệu quả chuyển tải thông điệp còn hạn chế.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, đội ngũ phụ trách công tác văn hóa nói chung và công tác gia đình nói riêng ở một số phường, xã còn mỏng. Có nơi chưa bố trí được công chức chuyên trách về công tác gia đình; lực lượng cộng tác viên chủ yếu kiêm nhiệm từ cộng tác viên dân số, trong khi kinh phí bồi dưỡng chưa phù hợp với khối lượng công việc thực tế. Những vấn đề này cần được nhìn nhận thẳng thắn để công tác gia đình không dừng lại ở các đợt cao điểm hay những hoạt động phong trào.

“Chúng tôi mong muốn sau hội thi này, các địa phương sẽ quan tâm đến công tác tuyên truyền, sử dụng những sản phẩm chất lượng tốt trong hội thi để lan tỏa, tuyên truyền tại cơ sở. Đồng thời, quan tâm đến công tác xây dựng gia đình hạnh phúc, triển khai đồng bộ và hiệu quả Bộ tiêu chí Xây dựng gia đình hạnh phúc trên địa bàn TP.HCM đến từng hộ gia đình, từng người dân thành phố”, ông Vương bày tỏ.

Từ một sân chơi tìm hiểu pháp luật, Hội thi vì thế gợi mở yêu cầu rộng hơn: công tác gia đình cần được duy trì thường xuyên, đi sâu vào từng địa bàn, từng nhóm dân cư, từng thế hệ. Khi kiến thức pháp luật, kỹ năng ứng xử và tinh thần sẻ chia được nuôi dưỡng từ cơ sở, mỗi gia đình sẽ có thêm nền tảng để gìn giữ sự bình yên, hạnh phúc và cùng xây dựng cộng đồng văn minh.

THÙY TRANG