Lan tỏa giá trị lịch sử từ những kỷ vật chiến tranh

Khởi đầu từ một bộ quân hàm

Trong căn phòng trưng bày mang tên "Lửa thiêng Đồng Khởi" tại phường Cát Lái (TP Hồ Chí Minh), hàng trăm quân hàm, quân phục, mũ kêpi, huân chương cùng nhiều kỷ vật của lực lượng quân đội và công an được sắp xếp ngay ngắn trong những tủ kính. Không gian rộng chưa đầy 12 m2 nhưng lưu giữ những câu chuyện về một thời chiến đấu, cống hiến của nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ.

Hơn 500 kỷ vật của lực lượng quân đội và công an được Đại đức Thích Thanh Toàn sưu tầm, lưu giữ trong gần ba năm qua.

Đứng sau bộ sưu tập ấy là Đại đức Thích Thanh Toàn, Ủy viên Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Vĩnh Long, trụ xứ chùa Viên Giác (phường An Hội, tỉnh Vĩnh Long). Với Đại đức, giá trị lớn nhất của bộ sưu tập không nằm ở số lượng hiện vật mà ở niềm tin của những người trao gửi và cơ hội để những câu chuyện lịch sử tiếp tục được lan tỏa đến thế hệ trẻ.

Hành trình ấy bắt đầu vào năm 2023, sau chuyến đến thăm một vị thủ trưởng. Trước lúc chia tay, vị thủ trưởng đã trao tặng Đại đức Thích Thanh Toàn bộ quân hàm Chuẩn Đô đốc Hải quân như một món quà kỷ niệm.

Mỗi quân hàm, quân phục, huân chương đều gắn với câu chuyện về quá trình công tác và cống hiến của các cán bộ, chiến sĩ.

Dù có diện tích chưa đầy 12 m2, không gian trưng bày vẫn được sắp xếp ngăn nắp, trang trọng.

Trở về chùa, Đại đức Thích Thanh Toàn cẩn thận đặt bộ quân hàm trong khung kính để lưu giữ. Mỗi khi có khách ghé thăm, nhiều người dừng lại trước hiện vật và hỏi về nguồn gốc của kỷ vật ấy. Cũng từ những cuộc trò chuyện đó, Đại đức nhận ra những kỷ vật quân đội không chỉ có ý nghĩa với người từng khoác áo lính mà còn khơi gợi sự quan tâm của nhiều người đối với lịch sử dân tộc.

"Khi được vị thủ trưởng trao lại bộ quân hàm, tôi rất trân trọng vì đó không chỉ là một món quà mà còn là sự tin tưởng dành cho mình. Từ đó, tôi nhận ra đây là niềm đam mê đã có từ lâu và muốn tiếp tục sưu tầm thêm nhiều kỷ vật để gìn giữ những giá trị lịch sử", Đại đức Thích Thanh Toàn chia sẻ.

Không gian trưng bày trở thành điểm đến của nhiều bạn trẻ yêu lịch sử và mong muốn tìm hiểu về truyền thống dân tộc.

Theo Đại đức Thích Thanh Toàn, tình yêu ấy được nuôi dưỡng từ truyền thống gia đình có nhiều thế hệ gắn bó với cách mạng. Chính những câu chuyện về lòng yêu nước và sự hy sinh của cha ông đã thôi thúc Đại đức bắt đầu hành trình sưu tầm các kỷ vật với mong muốn góp phần lưu giữ ký ức lịch sử cho các thế hệ sau.

"Tôi muốn những hiện vật này giúp các thế hệ hôm nay, đặc biệt là các em nhỏ, hiểu hơn về những hy sinh của cha anh để có được hòa bình, độc lập như hôm nay", Đại đức Thích Thanh Toàn nói.

Từ bộ quân hàm đầu tiên, bộ sưu tập ngày càng được mở rộng nhờ sự tin tưởng của nhiều cán bộ, chiến sĩ và gia đình các cựu quân nhân. Có người trực tiếp trao lại kỷ vật, cũng có gia đình gửi gắm những hiện vật đã được lưu giữ nhiều năm.

Những chiếc mũ kêpi cấp tướng được các vị chỉ huy tin tưởng trao tặng Đại đức Thích Thanh Toàn để lưu giữ.

Quân hàm, quân phục, huân chương và nhiều kỷ vật của lực lượng quân đội, công an được trưng bày phục vụ khách tham quan.

Sau gần ba năm, bộ sưu tập đã có hơn 500 hiện vật thuộc nhiều lực lượng như Quân đội nhân dân, Công an nhân dân, Hải quân, Không quân, Cảnh sát biển... Trong đó, quân hàm và mũ kêpi là hai nhóm hiện vật chiếm số lượng nhiều nhất.

Đại đức Thích Thanh Toàn cho biết, chưa bao giờ đặt mục tiêu chỉ sưu tầm một loại hiện vật nhất định. "Đối với tôi, người ta trao tặng quân hàm, quân phục, huân chương hay chiếc mũ thì đều đáng quý như nhau. Mỗi kỷ vật đều gắn với cả một quá trình công tác, cống hiến của người chiến sĩ nên không thể so sánh giá trị lớn hay nhỏ", Đại đức chia sẻ.

Hiện trong bộ sưu tập có nhiều hiện vật đặc biệt, trong đó có ba chiếc mũ cấp tướng. Một chiếc do Thiếu tướng Lê Văn Hải, nguyên Cục trưởng Cục Hậu cần (Bộ Công an) trao tặng và ký bút tích. Hai chiếc còn lại thuộc lực lượng lục quân và hải quân do các vị chỉ huy gửi tặng.

Đại đức Thích Thanh Toàn cẩn thận lau chùi, bảo quản từng kỷ vật trong bộ sưu tập.

Theo Đại đức Thích Thanh Toàn, điều khó nhất trong quá trình sưu tầm không phải là tìm kiếm hiện vật mà là tạo dựng niềm tin với người trao tặng. Có những chuyến đi chỉ để gặp gỡ, lắng nghe và chia sẻ với những người từng gắn bó với quân ngũ. Khi cảm nhận được sự trân trọng của Đại đức đối với từng kỷ vật, nhiều người mới quyết định gửi lại một phần ký ức của đời mình.

Một trong những kỷ niệm khiến Đại đức xúc động nhất là hai lần được Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Tàu (Tư Cang) trao tặng quân hàm Đại tá. Lần đầu là bộ quân hàm Đại tá Nguyễn Văn Tàu từng sử dụng trong thời gian công tác; lần thứ hai là bộ quân hàm đang sử dụng được trao lại khi Đại đức đến thăm nhân dịp kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.

"Khi các bác tin tưởng trao lại kỷ vật, tôi hiểu rằng mình không chỉ nhận một món đồ mà còn nhận trách nhiệm gìn giữ và lan tỏa giá trị lịch sử ấy", Đại đức bày tỏ.

Với Đại đức, mỗi hiện vật đều bình đẳng vì phía sau đó là những năm tháng cống hiến cho Tổ quốc.

Lan tỏa ký ức lịch sử đến thế hệ trẻ

Điều khiến Đại đức Thích Thanh Toàn xúc động hơn cả không phải là bộ sưu tập ngày một nhiều hiện vật mà là ngày càng có nhiều bạn trẻ tìm đến để lắng nghe những câu chuyện phía sau mỗi kỷ vật.

Ban đầu, Đại đức chỉ nghĩ đơn giản mình là người lưu giữ. Thế nhưng sau khi không gian trưng bày mở cửa, nhiều học sinh, sinh viên và người yêu lịch sử từ Đồng Tháp, Tiền Giang và nhiều địa phương khác đã tìm đến để tận mắt ngắm nhìn những hiện vật trước đây chỉ thấy qua sách báo hoặc hình ảnh. "Nhiều bạn nói khi nhìn trực tiếp mới cảm nhận được vẻ đẹp và giá trị của từng hiện vật. Có bạn còn bảo muốn ở lại lâu hơn để tìm hiểu thêm về lịch sử", Đại đức kể.

Trong số những người trẻ tìm đến có em Lê Trần Phúc Nguyên, ngụ phường Gò Vấp (TP Hồ Chí Minh). Được truyền cảm hứng từ người ông từng là sĩ quan Binh chủng Hóa học, Phúc Nguyên đã vượt gần 18 km để tham quan không gian trưng bày này.

Được tận mắt ngắm nhìn những quân hàm, quân phục cùng câu chuyện phía sau từng hiện vật, Phúc Nguyên cho biết chuyến đi giúp em hiểu rõ hơn những hy sinh của các thế hệ đi trước. "Lần đầu được tận mắt nhìn thấy những kỷ vật chiến tranh và nghe câu chuyện phía sau, em thật sự xúc động. Những gì trước đây chỉ đọc trong sách giờ trở nên gần gũi và chân thực hơn rất nhiều", Phúc Nguyên chia sẻ.

Đại đức Thích Thanh Toàn giới thiệu ý nghĩa của từng kỷ vật với em Lê Trần Phúc Nguyên.

Theo Phúc Nguyên, việc gìn giữ các kỷ vật chiến tranh không chỉ góp phần lưu giữ lịch sử mà còn giúp thế hệ trẻ thêm trân trọng cuộc sống hòa bình hôm nay. "Sau chuyến tham quan, em muốn giới thiệu nơi này đến bạn bè. Khi được tận mắt nhìn thấy những kỷ vật ấy, em nghĩ ai cũng sẽ thêm yêu lịch sử và biết ơn những người đã hy sinh vì đất nước", Phúc Nguyên nói.

Đó cũng là điều Đại đức Thích Thanh Toàn luôn hướng tới. Đại đức cho rằng, người tu sĩ cũng là một công dân của đất nước và việc gìn giữ những kỷ vật chiến tranh là cách tiếp nối truyền thống Phật giáo đồng hành cùng dân tộc, góp phần tri ân các thế hệ đi trước bằng những việc làm thiết thực.

Nhiều cựu cán bộ, chiến sĩ đã tin tưởng trao tặng những kỷ vật gắn với quá trình công tác để Đại đức Thích Thanh Toàn lưu giữ.

Hiện bộ sưu tập vẫn tiếp tục được bổ sung. Đại đức mong muốn trong tương lai sẽ có điều kiện mở rộng không gian trưng bày để lưu giữ thêm nhiều hiện vật và đón nhiều người đến tham quan hơn.

"Mong muốn lớn nhất của tôi là có thêm nhiều kỷ vật để tiếp tục lan tỏa giá trị lịch sử. Nếu có điều kiện mở rộng không gian trưng bày, nhiều người, nhất là các bạn trẻ, sẽ có cơ hội tìm hiểu rõ hơn về những đóng góp và hy sinh của các thế hệ cha anh", Đại đức Thích Thanh Toàn chia sẻ.

Đại đức Thích Thanh Toàn mong muốn thông qua những kỷ vật giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về sự hy sinh của các thế hệ cha anh.

Từ không gian trưng bày "Lửa thiêng Đồng Khởi" tại TP Hồ Chí Minh, hơn 500 kỷ vật vẫn lặng lẽ kể câu chuyện về những người lính đã cống hiến, hy sinh vì Tổ quốc. Với Đại đức Thích Thanh Toàn, điều quý giá nhất không chỉ là gìn giữ những quân hàm, quân phục hay tấm huân chương, mà còn góp phần bồi đắp lòng yêu nước, lòng biết ơn đối với các thế hệ đi trước và ý thức gìn giữ những giá trị lịch sử cho thế hệ hôm nay và mai sau.

Bài, ảnh và clip: Lưu Niệm/Báo Tin tức và Dân tộc