Lần đầu tiên mạng xã hội vượt báo chí truyền thống về mức độ tiếp cận tin tức

Biểu tượng TikTok trên màn hình điện thoại. Ảnh: THX/TTXVN

Điều này phản ánh thay đổi đáng kể trong thói quen tiếp nhận tin tức và đặt ra thách thức đối với các mô hình kinh doanh báo chí truyền thống.

Theo truyền thông Pháp, ông Jim Egan - tác giả chính của báo cáo - cho biết năm 2026 đánh dấu một cột mốc quan trọng khi lần đầu tiên việc tiêu thụ tin tức trên mạng xã hội và các nền tảng video trở thành nguồn tin tức được sử dụng rộng rãi nhất trên toàn cầu, với tỷ lệ 54%.

Báo cáo được xây dựng dựa trên khảo sát trực tuyến gần 100.000 người tại 48 quốc gia do công ty nghiên cứu dư luận YouGov thực hiện hồi đầu năm nay. Kết quả cho thấy 54% số người được hỏi cho biết họ đã tiếp cận tin tức qua mạng xã hội hoặc các nền tảng video trong tuần trước thời điểm khảo sát. Tỷ lệ này tăng lên 56% nếu tính cả các chatbot trí tuệ nhân tạo (AI) như ChatGPT.

Trong khi đó, 52% người tham gia khảo sát cho biết họ tiếp cận tin tức qua truyền hình, 51% thông qua các ứng dụng hoặc trang web báo chí và 21% qua phát thanh.

Mặc dù đây là lần đầu tiên các nền tảng số mới vượt các kênh truyền thông truyền thống trong kết quả khảo sát toàn cầu, song tại một số quốc gia, đặc biệt ở châu Âu, các trang web và ứng dụng của các cơ quan báo chí vẫn là nguồn tin tức hàng đầu.

Theo ông Egan, đây nên được xem là một quá trình dịch chuyển hơn là thay đổi đột ngột, song vẫn là một dấu mốc đáng chú ý đối với ngành truyền thông.

Khảo sát cho thấy 30% số người được hỏi coi mạng xã hội hoặc các nền tảng video là nguồn tin tức chính. Trong nhóm tuổi từ 18-24, tỷ lệ này lên tới 50%.

Báo cáo cũng ghi nhận sự khác biệt trong cách người dùng tiếp cận tin tức trên từng nền tảng. Phần lớn người dùng truy cập X và YouTube với mục đích tìm kiếm thông tin thời sự, trong khi người dùng Facebook, Instagram và TikTok thường tiếp xúc với tin tức một cách tình cờ khi thực hiện các hoạt động khác trên nền tảng.

Truyền hình hiện chỉ còn là nguồn tin tức được lựa chọn nhiều nhất trong các nhóm tuổi từ 45-54 và trên 55 tuổi. Đáng chú ý, không có nhóm tuổi nào trong khảo sát cho biết các ứng dụng hoặc trang web báo chí là lựa chọn đầu tiên để tiếp cận tin tức.

Theo báo cáo, xu hướng này đặt ra những thách thức đáng kể đối với khả năng tiếp cận công chúng, mức độ tương tác và triển vọng tạo doanh thu của các cơ quan báo chí. Chỉ 17% số người được hỏi cho biết họ trả phí để tiếp cận thông tin trực tuyến.

Trong khi đó, các tập đoàn công nghệ lớn như Google và Meta tiếp tục chiếm phần lớn thị trường quảng cáo trực tuyến, gây áp lực lên nguồn thu của các cơ quan truyền thông truyền thống.

Báo cáo cũng khẳng định những xu hướng đã xuất hiện trong nhiều năm qua, gồm nhu cầu ngày càng tăng đối với nội dung video, ảnh hưởng ngày càng lớn của các nhà sáng tạo nội dung tin tức cá nhân và sự suy giảm niềm tin vào truyền thông truyền thống.

Chỉ 37% số người tham gia khảo sát cho biết họ tin tưởng "phần lớn các tin tức trong phần lớn thời gian", mức thấp nhất kể từ khi chỉ số này được theo dõi.

Bên cạnh đó, việc sử dụng các chatbot AI để cập nhật tin tức tiếp tục gia tăng. Khoảng 10% số người được hỏi cho biết họ sử dụng chatbot AI để theo dõi tin tức hằng tuần, tăng so với mức 7% của năm trước. Ông Egan nhận định việc ứng phó với sự phát triển nhanh chóng của AI tạo sinh hiện là thách thức mang tính toàn diện lớn nhất đối với các nhà lãnh đạo ngành tin tức và các nhà hoạch định chính sách.

Bảo Hà/Báo Tin tức và Dân tộc