Làm sạch 'bóng đen' ma túy bằng pháp luật nghiêm minh

Lâu nay, tình trạng ma túy "đội lốt" bánh kẹo, nước giải khát, thuốc lá điện tử… cùng với hoạt động mua bán trên không gian mạng, khiến không ít người trở thành mục tiêu của các đối tượng phạm tội, đặc biệt là các bạn trẻ.

Đáng lo ngại hơn, có những bạn trẻ từ chỗ tò mò, thử nghiệm đã bị lôi kéo tham gia cất giữ, vận chuyển hay mua bán ma túy mà không nhận thức đầy đủ hậu quả pháp lý của hành vi.

Chỉ một phút tò mò mà đánh mất cả tương lai

Dưới góc độ pháp lý, TS. Luật sư Đặng Văn Cường (Trưởng văn phòng Luật sư Chính Pháp, Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết, mọi hành vi sản xuất, mua bán, vận chuyển, tàng trữ, tổ chức sử dụng hoặc sử dụng trái phép các chất ma túy đều bị pháp luật nghiêm cấm và tùy tính chất, mức độ sẽ bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Chất ma túy không chỉ là những đơn chất, nguyên chất mà là các chất ma túy tổng hợp hoặc chất ma túy có trong thực phẩm, đồ uống đủ hàm lượng truy cứu trách nhiệm hình sự thì người sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng các sản phẩm này cũng bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

TS. Luật sư Đặng Văn Cường.

Điều đáng lo ngại hiện nay là các đối tượng phạm tội thường "ngụy trang" ma túy dưới dạng thực phẩm, đồ uống, kẹo, bánh, nước giải khát hoặc thuốc lá điện tử nhằm đánh lừa giới trẻ.

Khi biết rõ đó là sản phẩm chứa chất ma túy mà vẫn cố ý mua, sử dụng hoặc chia sẻ cho người khác thì người thực hiện không còn là nạn nhân bị lừa dối mà đã có dấu hiệu thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.

Luật sư Cường cho biết thêm, theo Điều 12 Bộ luật Hình sự, người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm; Người từ đủ 14 - dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự đối với một số tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng do cố ý, trong đó có nhiều tội phạm về ma túy theo quy định của Bộ luật Hình sự.

“Học sinh nếu đã đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự thì hoàn toàn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu thực hiện các hành vi liên quan đến ma túy”- vị Luật sư này cho hay.

Cũng theo Luật sư Cường, nếu học sinh biết rõ sản phẩm có chứa ma túy nhưng vẫn mua để bán lại kiếm lời thì hành vi có thể bị xử lý về tội mua bán trái phép chất ma túy theo Điều 251 Bộ luật Hình sự.

Đây là một trong những tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, có khung hình phạt rất nghiêm khắc, từ 2-20 năm tù, tù chung thân và trong những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng còn có thể bị phạt tù đến mức cao nhất là tử hình (đối với người đã thành niên) theo quy định của pháp luật.

Nếu mua ma túy rồi rủ rê, chuẩn bị địa điểm, cung cấp hoặc đưa cho bạn bè sử dụng thì tùy hành vi cụ thể có thể bị xử lý về tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy theo Điều 255 Bộ luật Hình sự.

Hành vi “tổ chức sử dụng” có mức hình phạt rất nghiêm khắc vì xâm phạm trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và làm gia tăng tệ nạn ma túy.(Ảnh: Công Nguyên)

Luật sư Cường cho rằng, hành vi “tổ chức sử dụng” được hiểu là tạo điều kiện hoặc thực hiện các hoạt động nhằm đưa chất ma túy vào cơ thể người khác như chuẩn bị địa điểm, phương tiện, cung cấp ma túy, hướng dẫn hoặc lôi kéo người khác cùng sử dụng. Đây cũng là tội phạm có mức hình phạt rất nghiêm khắc vì xâm phạm trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và làm gia tăng tệ nạn ma túy.

Ngay cả hành vi cất giữ ma túy để sử dụng cũng có thể bị xem xét về tội tàng trữ trái phép chất ma túy nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Do đó, việc nghĩ rằng “chỉ mua để dùng thử” hay “chia cho bạn bè một chút” là không nguy hiểm là nhận thức hoàn toàn sai lầm.

Ngoài ra, Bộ luật Hình sự còn quy định hành vi sử dụng trái phép chất ma túy đã bị xử phạt hành chính hoặc trong thời gian cai nghiện, sau cai nghiện hoặc thời gian theo dõi cũng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 256a.

Từ thực tiễn giải quyết nhiều vụ án về ma túy, Luật sư Đặng Văn Cường nhận thấy, phần lớn thanh thiếu niên vi phạm đều bắt đầu từ tâm lý hiếu kỳ, muốn thể hiện bản thân hoặc thiếu hiểu biết về pháp luật. Chỉ một phút tò mò hoặc nghe theo lời rủ rê cũng có thể phải trả giá bằng nhiều năm tù và thậm chí đánh mất cả tương lai phía trước.

Không có "vùng cấm" trong xử lý tội phạm ma túy

Luật sư Đặng Văn Cường chia sẻ, theo quy định pháp luật, Luật Phòng, chống ma túy xác định phòng, chống ma túy là trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, gia đình và mọi công dân. Đây không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng Công an mà là trách nhiệm của toàn xã hội trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và bảo vệ thế hệ trẻ.

Đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, đồ uống, cửa hàng tạp hóa, quán nước, quán cà phê, cửa hàng tiện lợi, đơn vị vận chuyển, shipper, doanh nghiệp logistics…, trước hết, phải thực hiện đầy đủ các quy định của pháp luật về điều kiện kinh doanh, an toàn thực phẩm, kiểm soát nguồn gốc hàng hóa và tuyệt đối không được kinh doanh các sản phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ hoặc có dấu hiệu chứa chất cấm.

Trong quá trình kinh doanh, nếu biết rõ hàng hóa có chứa chất ma túy mà vẫn sản xuất, mua bán, vận chuyển, cất giữ hoặc tiếp tay tiêu thụ thì không còn là vi phạm hành chính đơn thuần, mà có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội danh tương ứng như sản xuất trái phép chất ma túy, mua bán trái phép chất ma túy, vận chuyển trái phép chất ma túy, tàng trữ trái phép chất ma túy hoặc tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, tùy theo hành vi và hậu quả xảy ra.

Đặc biệt, trong bối cảnh thương mại điện tử và mạng xã hội phát triển mạnh, nhiều đối tượng lợi dụng hình thức bán hàng trực tuyến, giao hàng nhanh hoặc gửi hàng qua dịch vụ chuyển phát để che giấu hành vi phạm tội.

Ma túy ngụy trang dưới dạng đồ uống và nước giải khát là một thủ đoạn cực kỳ nguy hiểm của tội phạm nhằm tiếp cận giới trẻ và né tránh cơ quan chức năng. (Ảnh: TTXVN)

Vì vậy, theo vị Luật sư này, các doanh nghiệp logistics, đơn vị chuyển phát và người giao hàng cũng cần nâng cao ý thức cảnh giác, phối hợp với cơ quan chức năng khi phát hiện các gói hàng có dấu hiệu bất thường, không tiếp tay cho các hành vi phạm tội vì bất kỳ lý do nào.

Để phòng, chống ma túy hiệu quả, Trưởng văn phòng Luật sư Chính Pháp cho rằng, cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp.

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm tra, giám sát thị trường, tăng cường thanh tra, kiểm nghiệm các sản phẩm thực phẩm, đồ uống, thuốc lá điện tử và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Thứ hai, đẩy mạnh tuyên truyền trong trường học, gia đình và cộng đồng để học sinh nhận diện các thủ đoạn ngụy trang ma túy trong bánh kẹo, nước uống, thuốc lá điện tử, tinh dầu hay các loại thực phẩm chức năng.

Thứ ba, phát huy trách nhiệm của gia đình. Cha mẹ cần quan tâm đến đời sống tâm lý của con, quản lý việc sử dụng mạng xã hội, các mối quan hệ bạn bè, hướng dẫn kỹ năng từ chối trước những lời rủ rê, tạo môi trường sống lành mạnh để các em không tìm đến ma túy như một cách giải tỏa áp lực.

Thứ tư, nhà trường cần tăng cường giáo dục pháp luật, kỹ năng sống, kỹ năng nhận diện ma túy trá hình; Phối hợp chặt chẽ với gia đình và lực lượng Công an trong việc phát hiện sớm các biểu hiện bất thường của học sinh.

Thứ năm, mỗi người dân cần nâng cao trách nhiệm tố giác tội phạm, không bao che, không tiếp tay, không vì lợi ích kinh tế mà tham gia vào các hoạt động liên quan đến ma túy.

Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một môi trường sống an toàn với phương châm “gia đình không ma túy, trường học không ma túy, khu dân cư không ma túy, phố phường không ma túy”. Để được như vậy, cần sự chung tay của cả hệ thống chính trị, các cơ quan chức năng, nhà trường, gia đình và toàn thể nhân dân.

Linh Đan