Xây những 'điểm gác' chống ma túy từ doanh nghiệp đến khu nhà trọ

Trước thực tế này, các ngành chức năng, doanh nghiệp và tổ chức Công đoàn đang triển khai nhiều giải pháp phòng ngừa, xây dựng môi trường làm việc an toàn, hướng tới mục tiêu thành phố không ma túy vào năm 2030.

Xây "hàng rào" ngay từ nơi làm việc

Công đoàn phường Lái Thiêu tuyên truyền phòng chống ma túy trong công nhân lao động tại nơi làm việc. Ảnh: TTXVN phát

Theo thống kê của Cơ quan Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Bộ Công an), khoảng 70% người nghiện ma túy thuộc nhóm tuổi từ 18 đến 35 - cũng là lực lượng lao động chủ yếu tại các khu công nghiệp, khu chế xuất. Phần lớn công nhân là lao động ngoại tỉnh, sinh sống tại các khu nhà trọ đông người, chịu nhiều áp lực về việc làm và thu nhập. Trong khi đó, các đối tượng phạm tội ngày càng lợi dụng không gian mạng, các ứng dụng trực tuyến để tiếp cận, dụ dỗ, khiến nguy cơ ma túy xâm nhập môi trường lao động ngày càng gia tăng.

Tại triển lãm phòng, chống ma túy do Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh phối hợp Công an thành phố tổ chức, nhiều mẫu ma túy tổng hợp được ngụy trang dưới dạng bánh kẹo, nước giải khát, thuốc lá điện tử... khiến không ít người lao động bất ngờ bởi mức độ tinh vi của tội phạm. Thay vì chỉ nghe qua thông tin, việc trực tiếp quan sát các mẫu vật và được lực lượng chức năng hướng dẫn nhận diện giúp người lao động hiểu rõ hơn về những nguy cơ đang hiện hữu ngay trong đời sống và môi trường làm việc.

Chị Trần Thị Huệ, công nhân Công ty Trách nhiệm hữu hạn Pung Kook Saigon 2 (Khu công nghiệp Sóng Thần 1) chia sẻ, trước đây chị chỉ nghĩ ma túy chỉ là heroin hay thuốc phiện nên rất dễ nhận biết. Tuy nhiên, khi tận mắt chứng kiến các loại ma túy thế hệ mới được ngụy trang dưới nhiều hình thức, chị mới thấy mức độ nguy hiểm ngày càng lớn. "Nếu không được trực tiếp xem và nghe cán bộ tuyên truyền giải thích thì rất khó phân biệt. Người lớn còn dễ nhầm lẫn thì thanh thiếu niên càng dễ bị dụ dỗ...", chị Huệ nói.

Anh Nguyễn Văn Dũng, công nhân Khu chế xuất Tân Thuận cho biết, trước đây anh cho rằng ma túy là vấn đề xa với môi trường làm việc. Tuy nhiên, qua các buổi tuyên truyền, anh nhận thấy bất kỳ ai cũng có thể trở thành mục tiêu lôi kéo nếu thiếu hiểu biết. "Cuộc sống mưu sinh còn nhiều khó khăn nhưng mỗi người cần chủ động tìm hiểu kiến thức về phòng, chống ma túy. Khi hiểu rõ các thủ đoạn dụ dỗ, lôi kéo thì sẽ biết cách bảo vệ bản thân, gia đình và lan tỏa ý thức phòng ngừa trong cộng đồng", anh Dũng chia sẻ..

Trung tá Nguyễn Đào Minh Huy, Đội 5, Phòng Tham mưu, Công an TP Hồ Chí Minh cho biết, tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy trên địa bàn tiếp tục diễn biến phức tạp với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Không chỉ mua bán qua không gian mạng, nhiều loại ma túy tổng hợp và chất hướng thần mới còn được ngụy trang dưới dạng thực phẩm, đồ uống hoặc thuốc lá điện tử, gây khó khăn cho việc nhận diện. "Vì vậy, nâng cao nhận thức cho người dân, nhất là công nhân lao động, là giải pháp quan trọng để phòng ngừa từ sớm. Chỉ khi mỗi người hiểu đúng tác hại của ma túy, nhận diện được các phương thức dụ dỗ và chủ động tố giác hành vi vi phạm thì mới góp phần ngăn chặn tội phạm ngay từ cơ sở", Trung tá Nguyễn Đào Minh Huy nhấn mạnh.

Với nhiều năm gắn bó tại các khu chế xuất, khu công nghiệp trên địa bàn thành phố, ông Huỳnh Văn Tuấn, Tổ trưởng Tổ công tác quản lý địa bàn số 7 thuộc Liên đoàn Lao động Thành phố cho rằng, công tác phòng, chống ma túy trong công nhân lao động thời gian qua gặp không ít khó khăn. Nguyên nhân chủ yếu là do áp lực mưu sinh khiến nhiều người lao động chưa thực sự quan tâm đến vấn đề này. Tuy nhiên, khi nhận thức rõ những tác hại nghiêm trọng của ma túy đối với bản thân, gia đình và xã hội, người lao động đã chủ động hơn trong việc phòng ngừa; đồng thời tích cực tham gia các hoạt động tuyên truyền, xây dựng môi trường làm việc an toàn, lành mạnh.

Từ khu nhà trọ đến "điểm gác" cộng đồng

Công đoàn phường Bình Hưng Hòa cùng Hội Liên hiệp Phụ nữ phường tổ chức ra mắt mô hình "Khu nhà trọ an toàn cho phụ nữ và trẻ em".

Từ thực tiễn, Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh phối hợp doanh nghiệp và chính quyền địa phương triển khai nhiều giải pháp phòng, chống ma túy, mở rộng từ nhà máy đến khu nhà trọ, tổ dân phố và khu phố. Các mô hình được xây dựng theo hướng lấy người lao động làm trung tâm, huy động chủ nhà trọ, người thuê trọ và người dân cùng tham gia phát hiện, ngăn chặn tội phạm ngay từ cơ sở.

Tại lễ ra mắt mô hình "Nhà trọ an toàn" ở xã Hóc Môn, Trung tá Bùi Công Lâm, Phó Trưởng Công an xã cho rằng, chủ nhà trọ là lực lượng thường xuyên tiếp xúc với người thuê nên có điều kiện phát hiện sớm những biểu hiện nghi vấn. "Mỗi người dân không chỉ là đối tượng được bảo vệ mà còn là chủ thể tham gia giữ gìn an ninh, trật tự. Khi chủ nhà trọ và người thuê chủ động cung cấp thông tin, tố giác hành vi vi phạm thì nhiều nguy cơ có thể được ngăn chặn ngay từ khi mới phát sinh", Trung tá Bùi Công Lâm nhấn mạnh.

Song song với việc xây dựng các mô hình "Nhà trọ an toàn", "Doanh nghiệp không ma túy", nhiều buổi tuyên truyền lưu động cũng được tổ chức tại khu dân cư, hướng dẫn người lao động và chủ cơ sở lưu trú nhận diện các loại ma túy thế hệ mới, phương thức hoạt động của tội phạm, kỹ năng xử lý khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn và quy trình cung cấp thông tin cho lực lượng chức năng.

Tại phường Bến Cát, Trung tá Hà Trọng Ân, Trưởng Công an phường cho rằng, việc mở rộng công tác phòng, chống ma túy từ doanh nghiệp đến khu dân cư là yêu cầu tất yếu bởi người lao động chỉ làm việc tại nhà máy một phần thời gian trong ngày, còn phần lớn thời gian sinh hoạt diễn ra tại nơi cư trú. Do vậy, ngay từ khi phát động, địa phương cùng hàng trăm doanh nghiệp đã ký cam kết thực hiện các quy định về phòng, chống ma túy.

Theo Trung tá Hà Trọng Ân, nếu chỉ xây dựng môi trường làm việc an toàn mà bỏ ngỏ khu nhà trọ, khu dân cư thì tội phạm vẫn có cơ hội tiếp cận, lôi kéo người lao động. “Việc bảo vệ người lao động cần được thực hiện đồng bộ ở cả nơi làm việc và nơi sinh sống. Một khu nhà trọ an toàn không chỉ giúp người lao động yên tâm làm việc mà còn góp phần ổn định nguồn nhân lực cho doanh nghiệp và giữ vững an ninh, trật tự trên địa bàn", Trung tá Ân chia sẻ

Từ những mô hình tại doanh nghiệp đến khu dân cư có thể thấy, công tác phòng, chống ma túy trong công nhân lao động tại TP Hồ Chí Minh đang chuyển từ tuyên truyền sang chủ động phòng ngừa, xây dựng "lá chắn" nhiều tầng với sự tham gia của doanh nghiệp, tổ chức công đoàn, chính quyền và người dân. Khi môi trường làm việc và nơi cư trú cùng trở thành những "điểm gác" an toàn, hiệu quả phòng ngừa ma túy sẽ được nâng lên, góp phần bảo vệ người lao động và xây dựng cộng đồng phát triển bền vững.

Kết nối sức mạnh toàn dân

Công đoàn phường Bến Thành ký cam kết cán bộ, đoàn viên công đoàn, công nhân và người lao động tích cực chung tay xây dựng phường Bến Thành không ma túy.

Từ các mô hình "Doanh nghiệp không ma túy", "Nhà trọ an toàn", nhiều địa phương tại TP Hồ Chí Minh tiếp tục mở rộng mạng lưới phòng ngừa ra khu dân cư thông qua các mô hình "Khu phố không ma túy", "Tổ tự quản phòng, chống ma túy", "Tổ nhân dân tuần tra".

Tại phường Bình Thạnh, ông Vũ Ngọc Tuất, Bí thư Đảng ủy phường cho biết, địa phương đã ra mắt 60 “Tổ tự quản phòng chống ma túy” hoạt động theo phương châm "3 không - 3 có". Trong đó, "3 không" gồm không tàng trữ, sử dụng, mua bán trái phép chất ma túy; không để phát sinh tụ điểm phức tạp; không thờ ơ trước các hành vi vi phạm. Song song đó là "3 có": Có tổ tự quản tuyên truyền đến từng hộ dân; có sự quan tâm, giáo dục con em, nhất là trong sử dụng mạng xã hội; có hỗ trợ người sau cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng.

“Điểm mới của mô hình là ứng dụng công nghệ số thông qua mã QR và đường liên kết riêng cho từng tổ dân phố, giúp người dân dễ dàng tiếp cận thông tin, đăng ký cam kết và phản ánh các dấu hiệu nghi vấn đến lực lượng chức năng. Cách làm này không chỉ mở rộng kênh tiếp nhận thông tin mà còn nâng cao sự chủ động của người dân trong tham gia bảo đảm an ninh, trật tự tại địa phương”, ông Tuất chia sẻ.

Trong khi đó, phường Chánh Hưng lựa chọn mô hình "Tổ nhân dân tuần tra" phù hợp với đặc điểm địa bàn đông dân cư, nhiều khu nhà trọ và tỷ lệ người tạm trú cao. Theo ông Phạm Quang Tú, Chủ tịch UBND phường, việc huy động người dân tham gia tuần tra, giám sát góp phần nâng cao khả năng phát hiện từ sớm, xử lý ngay từ cơ sở, hạn chế hình thành các điểm phức tạp về an ninh, trật tự.

Không chỉ triển khai tại từng địa phương, TP Hồ Chí Minh đang đẩy mạnh xây dựng khu dân cư, cơ quan và doanh nghiệp không ma túy, coi đây là nhiệm vụ thường xuyên trong lộ trình thực hiện mục tiêu xây dựng thành phố không ma túy vào năm 2030. Các mô hình đều hướng đến chuyển mạnh từ xử lý sang chủ động phòng ngừa, phát huy trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp và mỗi người dân trong bảo vệ cộng đồng.

Theo ông Phạm Chí Tâm, Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh, phòng, chống ma túy không chỉ là nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự mà còn là nội dung quan trọng trong công tác chăm lo, bảo vệ đoàn viên, người lao động. Mỗi cán bộ Công đoàn, đoàn viên cần gương mẫu thực hiện cam kết "4 không": Không sử dụng, không tàng trữ, không mua bán, không tiếp tay cho các hành vi vi phạm pháp luật về ma túy; đồng thời lan tỏa tinh thần này đến gia đình và cộng đồng.

Đánh giá về hiệu quả công tác phòng chống ma túy Thành phố thời gian gần đây, ông Nguyễn Phước Lộc, Phó Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh cho rằng, kết quả phòng, chống ma túy không chỉ được đo bằng số vụ án được khám phá hay số đối tượng bị xử lý mà còn ở việc giữ gìn sự bình yên cho từng gia đình, bảo vệ người lao động và thế hệ trẻ trước hiểm họa ma túy.

Theo lộ trình đề ra, năm 2026 thành phố phấn đấu có 30% địa bàn cấp xã đạt tiêu chí không ma túy; đến cuối năm 2027 đạt 50%; cuối năm 2028 đạt 80%; và đến cuối năm 2029, 100% địa bàn cấp xã, khu phố, ấp, khu dân cư cùng 100% cơ sở giáo dục, y tế, cơ quan, doanh nghiệp và tổ chức đoàn thể đạt tiêu chí không ma túy.

Có thể thấy, khi cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp, khu nhà trọ, khu phố cùng tham gia, công tác phòng, chống ma túy sẽ trở thành sức mạnh của cả cộng đồng. Đây sẽ là nền tảng vững chắc để TP Hồ Chí Minh từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng địa bàn không ma túy vào năm 2030.

Bài, ảnh: Thanh Vũ (TTXVN)