Lãi suất cao nên tập trung vào tài sản giá trị thật như bất động sản, doanh nghiệp mạnh hoặc gửi tiết kiệm?

Bà Trần Thanh Mai, Giám đốc Tư vấn Tài chính, Công ty CP Chứng khoán Smart Invest (AAS).

Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên mới với những chuyển biến sâu sắc, khiến cho các vấn đề về quản lý tài sản tài chính ngày càng được quan tâm nhiều hơn. Vậy trong bối cảnh dòng vốn không còn dễ dàng như trước, người dân nên lựa chọn giữ tiền mặt, tiết kiệm, chi tiêu ra sao hay đầu tư thế nào?

KHÔNG BI QUAN NHƯNG CŨNG KHÔNG QUÁ LẠC QUAN

Trao đổi về vấn đề này trong chương trình The Wealth Box Talk mới đây, bà Trần Thanh Mai, Giám đốc Tư vấn Tài chính, Công ty CP Chứng khoán Smart Invest (AAS) cho rằng, với những biến động trên thị trường tài chính toàn cầu trong thời gian qua, đã khiến các cơ hội không còn dễ dàng và lúc này quản trị rủi ro, quản lý tài sản, tài chính đang ngày càng được chú trọng.

Cụ thể, theo bà Mai, thị trường tài chính toàn cầu đang bước vào một giai đoạn hoàn toàn khác so với giai đoạn nới lỏng tiền tệ sau dịch Covid 19, các ngân hàng trung ương trên thế giới đã bơm một lượng tiền rất lớn để hỗ trợ nền kinh tế. Tuy nhiên, hệ quả là lạm phát tăng mạnh trên phạm vi toàn cầu.

Vì vậy, từ năm 2022 đến nay, các ngân hàng Trung ương buộc phải duy trì mặt bằng lãi suất ở mức cao hơn trước đây để kiểm soát lạm phát.

Đối với Mỹ, thị trường từng kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ giảm lãi suất nhanh hơn để hỗ trợ nền kinh tế. Tuy nhiên thực tế cho thấy lạm phát vẫn chưa trở về mức mục tiêu 2%, khiến Fed phải duy trì chính sách tiền tệ thận trọng hơn dự kiến. Fed đã giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp gần nhất. Nếu áp lực giá tiếp tục dai dẳng, khả năng thắt chặt trở lại trong nửa cuối năm không thể bị loại trừ, lãi suất có xu hướng tiếp tục gia tăng.

Với châu Âu, Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) mới đây quyết định tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm, đưa lãi suất điều hành lên 2,25% và lý do được đưa ra cho lần tăng lãi suất này là cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran tiếp tục đẩy lạm phát tại khu vực đồng Euro vượt mục tiêu. Có thể thấy rằng, tại châu Âu, vấn đề lạm phát vẫn là chủ đề nóng, được quan tâm mạnh.

Khi mà các ngân hàng trung ương buộc phải duy trì mặt bằng lãi suất ở mức cao hơn trước đây để kiểm soát lạm phát. Điều đó tạo áp lực lên các nền kinh tế mới nổi như Việt Nam, việc Fed và ECB duy trì lãi suất cao sẽ tạo áp lực lên tỷ giá và dòng vốn. Điều này khiến Việt Nam phải cân nhắc thận trọng hơn trong điều hành lãi suất để cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng và ổn định vĩ mô.

Cần nhìn nhận một cách khách quan rằng Việt Nam là một nền kinh tế có độ mở rất lớn, với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu tương đương hơn 170% GDP. Vì vậy, khi kinh tế toàn cầu tăng trưởng chậm lại, thương mại quốc tế suy giảm hoặc chi phí vốn toàn cầu tăng lên thì Việt Nam chắc chắn sẽ bị tác động. Các doanh nghiệp xuất khẩu, doanh nghiệp sử dụng nhiều vốn vay hay các ngành phụ thuộc vào dòng vốn quốc tế đều cảm nhận rất rõ áp lực này.

Áp lực lạm phát nhập khẩu tại Việt Nam gia tăng do tác động cộng hưởng từ tình hình địa chính trị phức tạp và sức mạnh của đồng USD, đặc biệt thông qua kênh giá năng lượng và hàng hóa, giá dầu thế giới neo ở vùng cao lâu hơn dự kiến có thể mục tiêu kiềm chế lạm phát của Việt Nam sẽ đối mặt với thách thức lớn trước làn sóng chi phí đẩy từ bên ngoài.

Tuy nhiên, điểm khác biệt của Việt Nam nằm ở chỗ chúng ta vẫn đang sở hữu nhiều lợi thế riêng mà không phải nền kinh tế nào cũng có.

Thứ nhất, Việt Nam vẫn đang duy trì tốc độ tăng trưởng thuộc nhóm cao nhất khu vực và cao hơn đáng kể mức tăng trưởng trung bình của thế giới. Kinh tế Việt Nam vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 6,8%. Đây là mức tăng trưởng rất đáng chú ý trong bối cảnh kinh tế thế giới đang đối mặt nhiều bất ổn.

Thứ hai, chúng ta đang trong giai đoạn phát triển, có thể nói là có nhiều nét tương đồng với Trung Quốc nhiều năm trước, Chính phủ Việt Nam đang thúc đẩy mạnh đầu tư công, phát triển hạ tầng, cải cách thể chế và tinh gọn bộ máy. Đây là những động lực tăng trưởng mang tính nội tại, giúp Việt Nam không phụ thuộc hoàn toàn vào chu kỳ kinh tế thế giới

Bởi vậy, về một mặt, giữa bối cảnh chung chúng ta cũng không nên quá lạc quan. Việt Nam vẫn đối mặt với những rủi ro như nhu cầu tiêu dùng toàn cầu suy yếu, các căng thẳng thương mại quốc tế, áp lực tỷ giá và khả năng dòng vốn quốc tế biến động khi lãi suất toàn cầu duy trì ở mức cao.

"Nhưng con thuyền kinh tế Việt Nam cho chúng ta thấy một sự quyết tâm lớn thay đổi toàn diện từ thể chế, chính sách hiện đang là động cơ riêng khá tốt để tiếp tục tiến về phía trước", bà Mai nhấn mạnh.

ĐẦU TƯ DỰA TRÊN CHẤT LƯỢNG

Trước đây, khi lãi suất thấp và thanh khoản dồi dào, rất nhiều loại tài sản cùng tăng giá. Lãi suất thấp dường như có lợi với nhiều loại tài sản: bất động sản, chứng khoán, vàng và hàng hóa…

Nhà đầu tư đôi khi chưa cần quá nhiều kiến thức, tham gia thị trường có cơ hội sinh lời trong một cơn sóng lên. Nhưng hiện nay bối cảnh đã khác. Chi phí vốn cao hơn, dòng tiền trở nên thận trọng hơn và nhà đầu tư ngày càng khắt khe hơn trong việc lựa chọn cơ hội.

Chính vì vậy, đây là giai đoạn thị trường chuyển từ "đầu tư theo xu hướng" sang "đầu tư dựa trên chất lượng”.

Ví dụ, trên thị trường chứng khoán, không phải tất cả doanh nghiệp đều được hưởng lợi như nhau. Dòng tiền hiện nay đang có xu hướng tập trung vào những doanh nghiệp có nền tảng tài chính tốt, tăng trưởng lợi nhuận thực sự, ít phụ thuộc vào nợ vay và có khả năng thích ứng với biến động kinh tế.

Tương tự với bất động sản, cơ hội vẫn có nhưng không còn là câu chuyện mua đâu cũng thắng như trước, đặc biệt trước những thay đổi chính sách mới của bất động sản cũng đang diễn ra. Nhà đầu tư cần quan tâm nhiều hơn đến pháp lý dự án, khả năng khai thác dòng tiền, nhu cầu ở thực và tiềm năng phát triển hạ tầng.

Ngay cả vàng, trái phiếu doanh nghiệp hay các sản phẩm tài chính khác cũng vậy. Cơ hội luôn tồn tại, nhưng đòi hỏi nhà đầu tư phải hiểu rõ mình đang đầu tư vào đâu và chấp nhận mức độ rủi ro như thế nào.

Bởi vậy, dù thị trường có khó hơn do lãi suất cao, nhưng không phải mọi loại tài sản đều hấp dẫn như nhau. Trong giai đoạn này, việc lựa chọn tài sản quan trọng hơn việc đơn thuần tham gia thị trường.

Trong bối cảnh hiện tại chúng ta tập trung vào các tài sản có giá trị thật bất động sản, cổ phiếu các doanh nghiệp nội tại mạnh, hay gia tăng tỷ trọng tiền gửi cũng là một lựa chọn phù hợp. Chúng ta có thể phân ra tiền gửi dài hạn để nhận lãi suất cao, và tiền gửi linh hoạt để tận dụng các cơ hội thị trường biến động gom vào các tài sản tốt với giá rẻ.

"Các biến động liên tục xảy ra, vì vậy hạn chế sử dụng đòn bẩy tài chính quá mức. Trong thời kỳ dòng tiền đắt đỏ, những người vay nợ quá nhiều thường là nhóm chịu rủi ro lớn nhất khi thị trường biến động. Vì vậy, việc kiểm soát tỷ lệ nợ và duy trì dòng tiền ổn định là yếu tố rất quan trọng", bà Mai nhấn mạnh.

Thu Minh