'Lá chắn mềm' từ khối đại đoàn kết toàn dân - Bài cuối: Củng cố 'thế trận lòng dân' trong kỷ nguyên mới

Thành phố Hồ Chí Minh đứng trước những thách thức không nhỏ trong quá trình phát triển như nhu cầu nhà ở đô thị, ùn tắc giao thông, ngập nước do biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường. Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN

Thành phố xác định mọi cơ chế đặc thù, chính sách phát triển sẽ không thể phát huy nếu thiếu đi cái gốc của mọi nguồn lực - đó là thế trận lòng dân. Đây không chỉ là nền tảng chính trị, tinh thần vững chắc xuyên suốt lịch sử, mà còn là động lực nội sinh mạnh mẽ để xây dựng Thành phố mang tên Bác thành một siêu đô thị văn minh, hiện đại, nghĩa tình.

Sự đồng thuận xã hội trong mô hình mới

Trong một siêu đô thị lớn, sự phân hóa về thu nhập, điều kiện nhà ở, khả năng tiếp cận giáo dục, y tế, việc làm và dịch vụ công có thể làm xuất hiện cảm giác bị bỏ lại phía sau ở một bộ phận người dân. Đặc biệt, người lao động nhập cư, người thu nhập thấp, người yếu thế và các nhóm dễ bị tổn thương cần được quan tâm nhiều hơn trong chính sách phát triển đô thị. Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Thị Thanh Xuân (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh), trong bối cảnh phát triển mới, cùng với thời cơ là những thách thức không nhỏ, như: áp lực dân số và hạ tầng đô thị, phân hóa xã hội, yêu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ công, sự biến đổi nhanh chóng của không gian thông tin và dư luận xã hội.

Là một siêu đô thị với gần 14 triệu dân, Thành phố Hồ Chí Minh đứng trước những thách thức không nhỏ trong quá trình phát triển như nhu cầu nhà ở đô thị, ùn tắc giao thông, ngập nước do biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường… Xác định rõ những thách thức này, các chương trình hành động mới nhất của Thành phố đã xác định mọi giải pháp phục vụ phát triển phải đặt trên nguyên tắc “lấy người dân làm trung tâm”, bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội.

Sự đồng thuận xã hội được thể hiện rõ nhất khi Thành phố vận động hàng chục vạn hộ dân nhường đất làm đường, di dời nhà cửa để phục vụ các dự án đầu tư công như Vành đai 3, các tuyến Metro, hay các dự án khơi thông dòng chảy, cải tạo các dòng kênh đen (Nhiêu Lộc - Thị Nghè, Xuyên Tâm, Tham Lương - Bến Cát). Lòng dân đồng thuận khi chính quyền thực hiện chính sách đền bù công bằng, minh bạch, lo cho dân có nơi an cư lạc nghiệp mới tốt hơn nơi ở cũ, không để ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình đô thị hóa.

Thời gian qua, một số quyết sách lớn của Thành phố từ sự lắng nghe, lấy lợi ích của nhân dân làm trọng đã nhận được sự ủng hộ, đánh giá cao của nhân dân Thành phố như: các dự án chỉnh trang đô thị, xây dựng công viên, mảng xanh đô thị từ những mảnh “đất vàng” giữa trung tâm Thành phố; chủ trương tái định cư tại chỗ cho hơn 2.000 hộ dân tại khu Mả Lạng, Chợ Gà - Gạo (giúp hàng vạn người dân nơi đây được chuyển từ những căn nhà chật chội với điều kiện sinh hoạt thiếu tiện nghi sang có những căn nhà mới khang trang ngay tại nơi ở cũ).

Theo Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh, vì lợi ích chung, nhiều hộ dân đã đồng thuận bàn giao mặt bằng, tạo điều kiện cho Thành phố triển khai các công trình hạ tầng. Bởi để phát triển hạ tầng giao thông, ngoài nguồn vốn đầu tư của nhà nước thì yếu tố quan trọng vẫn là mặt bằng. Do đó, sự đồng thuận của người dân trong công tác giải phóng mặt bằng có ý nghĩa quyết định đối với tiến độ các dự án.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, Thành phố Hồ Chí Minh đã và đang triển khai mạnh mẽ việc sắp xếp, hợp nhất các khu phố, ấp và vận hành toàn diện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Sự thay đổi lớn về bộ máy hành chính này đặt ra yêu cầu cấp thiết để vừa tinh gọn nhưng không xa dân và tiếng nói của người dân vẫn được lắng nghe một cách nhanh nhất, minh bạch nhất. Chương trình: Dân hỏi - Chính quyền trả lời, Đối thoại với cử tri, Đối thoại với chính quyền Thành phố… do HĐND Thành phố tổ chức với sự tham gia của hàng nghìn lượt tương tác và hàng trăm ngàn lượt người theo dõi đã mở ra một diễn đàn công khai, minh bạch giúp chính quyền lắng nghe tiếng nói từ thực tiễn của nhân dân và doanh nghiệp cũng như những cam kết hành động cụ thể từ chính quyền Thành phố.

Tại khắp các địa bàn cơ sở của Thành phố, những mô hình phát huy dân chủ cơ sở đang diễn ra sinh động. Đó là chương trình “Ngày thứ Bảy lắng nghe người dân nói” do Ủy ban MTTQ Việt Nam các xã, phường tổ chức nhằm tháo gỡ các thủ tục hành chính "ngâm" hồ sơ, giải quyết kịp thời quyền lợi sát sườn của nhân dân; mô hình ATM hồ sơ 24/7 tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Bình Tiên; mô hình “Khu phố số” - QR một chạm kết nối người dân với chính quyền tại phường Tân Hưng… Những mô hình này đã góp phần kết nối chính quyền với người dân, giúp cán bộ cơ sở gắn kết với dân, nghe dân, xử lý mọi tình huống vì người dân nhanh chóng hơn. Đó chính là sự cụ thể hóa phương châm cốt lõi của Đảng “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”.

Nhấn mạnh yếu tố người dân làm trung tâm, Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Toán, Phó Trưởng khoa, Khoa Luật và Khoa học liên ngành (Phân hiệu Học viện Hành chính và Quản trị công tại Thành phố Hồ Chí Minh) nhấn mạnh, đối với Thành phố Hồ Chí Minh sau hợp nhất, khi quy mô dân số, không gian phát triển và tính chất phức tạp của các vấn đề quản lý đô thị ngày càng gia tăng, việc xây dựng một nền quản trị dựa trên dữ liệu và thúc đẩy sự tham gia của người dân không chỉ là yêu cầu của quá trình chuyển đổi số mà còn là điều kiện quan trọng để nâng cao chất lượng hoạch định và thực thi chính sách công. Đây cũng là xu hướng phổ biến trong các mô hình quản trị đô thị tiên tiến trên thế giới, nơi người dân được xem là đối tác đồng hành của chính quyền trong quá trình phát triển đô thị.

Phát huy sức mạnh đoàn kết trong kỷ nguyên mới

Thành phố Hồ Chí Minh là nơi hội tụ, giao thoa của 54 dân tộc anh em, nhiều tôn giáo lớn và là địa phương thu hút lực lượng lao động trẻ, giàu tri thức đến từ mọi miền Tổ quốc. Để gắn kết khối đại đoàn kết ấy có vai trò của giáo dục, văn hóa và đặc biệt là truyền thống nghĩa tình. Đó là câu chuyện của hàng vạn người dân Thành phố bất chấp hiểm nguy chung tay cùng chính quyền nơi tuyến đầu chống dịch COVID-19; hơn 3.000 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh được xây dựng tại các cơ quan, đơn vị và ở hàng trăm cơ sở tôn giáo… để người dân và giới trẻ có nơi ôn lại lịch sử hào hùng, tri ân thế hệ đi trước và học tập Bác.

Để đảm bảo thế trận lòng dân luôn vững chắc trước những thách thức của thời đại, đòi hỏi phải xây dựng một chính quyền thực sự minh bạch, hiệu quả và gần dân. Vì vậy, thời gian qua, Thành phố Hồ Chí Minh luôn coi việc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; chấn chỉnh tình trạng đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm của một bộ phận cán bộ, công chức là một trong những nhiệm vụ chính trị thường xuyên, quan trọng nhất của cả hệ thống chính trị.

Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới nêu rõ quan điểm “Phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc trên địa bàn Thành phố, vai trò chủ thể của nhân dân trong mọi quyết sách phát triển Thành phố. Nhân dân là người đầu tiên thụ hưởng thành quả của sự phát triển bền vững của Thành phố; lấy sự hài lòng, cuộc sống ấm no và hạnh phúc của nhân dân là thước đo hiệu quả lãnh đạo”.

Thực hiện tinh thần Nghị quyết 09, Thành phố Hồ Chí Minh đã và đang triển khai mạnh mẽ nhiều chính sách, chủ trương lớn, thể hiện quyết tâm chính trị của địa phương là tập trung mọi nguồn lực để bồi đắp tiềm lực chính trị tinh thần, xem sự hài lòng và hạnh phúc của nhân dân là thước đo cho mọi thành quả phát triển. Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, một siêu đô thị toàn cầu trước hết phải là nơi hội tụ và giao thoa các nguồn lực phát triển lớn của thế giới: vốn, tri thức, công nghệ, sáng tạo và nhân tài. Tuy nhiên, bản sắc riêng có của Thành phố Hồ Chí Minh phải ở năng lực tiếp nhận, chọn lọc và chuyển hóa các giá trị toàn cầu thành sức mạnh phát triển mang bản sắc Việt Nam. Đó phải là hình mẫu của một thành phố hiện đại mà không vô cảm; phát triển nhanh nhưng bao trùm để không ai bị bỏ lại phía sau; cạnh tranh mà vẫn giữ mạch ngầm nghĩa tình trong lòng xã hội; hội nhập sâu rộng mà giữ được hồn cốt văn hóa dân tộc và ứng dụng công nghệ cao nhưng luôn đặt con người ở vị trí trung tâm.

Đánh giá về vai trò của đại đoàn kết toàn dân tộc với sự phát triển của Thành phố, ông Trần Lưu Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh, để có động lực phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới, đòi hỏi mọi cá nhân và cộng đồng đều nhận thức rõ vai trò của mình và chủ động đóng góp trí tuệ, công sức cho sự phát triển chung của Thành phố với tầm vóc mới; cần có tư duy trí tuệ của đội ngũ trí thức, chuyên gia, nhà khoa học, nguồn lực kinh tế của các doanh nhân, doanh nghiệp, sức mạnh tinh thần của các tôn giáo, sự kết nối của các kiều bào… Đó là sự chung tay góp sức của tất cả mọi người.

Nhìn lại hành trình 50 năm sau ngày thống nhất đất nước, bài học lớn nhất, giá trị trường tồn nhất của Thành phố mang tên Bác vẫn vẹn nguyên giá trị thời sự, đó là mọi sự phát triển bền vững chỉ có thể bắt đầu từ lòng dân, vì dân và do dân. Khi ý Đảng hòa quyện chặt chẽ cùng lòng dân, khi niềm tin chiến lược được giữ vững và khát vọng cống hiến của mỗi công dân Thành phố được khơi dậy, khối đại đoàn kết toàn dân tộc sẽ trở thành nguồn năng lượng nội sinh vô hạn. Đó chính là bệ phóng vững chắc nhất, là chiếc neo định vị an toàn nhất đưa Thành phố Hồ Chí Minh vươn xa, tỏa sáng vị thế là đầu tàu kinh tế, văn hóa của cả nước, phát triển thịnh vượng cùng dân tộc.

Anh Tuấn - Xuân Khu (TTXVN)