Kỳ vọng và thách thức

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Những tia hy vọng về việc EU sớm kết nạp Ukraine đã được thắp lên sau một vài diễn biến tích cực. Giữa tháng 6/2026, EU đưa tiến trình xin gia nhập của Ukraine và Moldova bước sang một giai đoạn mới, sau thời gian dài đình trệ. Theo đó, các đại sứ EU nhất trí mở nhóm đàm phán đầu tiên với hai nước ứng cử viên này.

Nhận định về động thái “bật đèn xanh” của EU, Phó Thủ tướng Ukraine phụ trách hội nhập châu Âu Taras Kachka coi đây là “cột mốc lịch sử” và “bước ngoặt lớn” đối với Kiev.

Trong khi đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho rằng, động thái này của Liên minh Cờ xanh mang đến sự hỗ trợ về chính trị và tinh thần quan trọng cho Ukraine.

Đây là trái ngọt của những nỗ lực ngoại giao mà giới chức Ukraine thúc đẩy suốt thời gian qua. Tiến trình hội nhập châu Âu của Kiev là chủ đề chính trong các cuộc hội đàm giữa ông Volodymyr Zelensky với các nhà lãnh đạo EU, cũng như lãnh đạo các nước Hy Lạp, Slovakia, Ba Lan, diễn ra bên lề Hội nghị thượng đỉnh EU tại Brussels, Bỉ vào tháng 6/2026.

Dù ghi nhận những bước tiến, chặng đường hiện thực hóa “giấc mơ EU” của Ukraine không trải hoa hồng. Theo đuổi mục tiêu gia nhập Liên minh Cờ xanh nhiều năm nay và nhận được sự hậu thuẫn chính trị mạnh mẽ từ nhiều nước thành viên EU, Ukraine vẫn gặp khó khăn trong việc đáp ứng các tiêu chí liên quan thực hiện cải cách, chống tham nhũng, quản trị kinh tế, nâng cao năng lực thực thi pháp luật…

Mâu thuẫn giữa Ukraine với một số nước thành viên EU cũng là trở ngại. Mới đây, Ukraine và Ba Lan có những bất đồng về vấn đề lịch sử. Một kết quả thăm dò dư luận tại Ba Lan chỉ ra rằng, phần lớn người dân nước này phản đối việc Ukraine gia nhập EU, cho thấy sự thay đổi đáng kể trong dư luận khi giữa hai nước xuất hiện bất đồng. Trong cuộc khảo sát hồi tháng 2 vừa qua, có tới 68,9% người Ba Lan được hỏi bày tỏ ủng hộ việc Ukraine trở thành thành viên của EU trong tương lai.

Về phía EU, khối này cũng đứng trước những sức ép lớn về tài chính khi tiến tới kết nạp một quốc gia có nhu cầu tái thiết kinh tế khổng lồ như Ukraine. Nội bộ EU từng lục đục về cách thức và thời điểm kết nạp Kiev, trong đó sự cản trở của Hungary là một rào cản lớn.

Cuối tháng 6 vừa qua, EU buộc phải điều chỉnh kế hoạch thúc đẩy tiến trình gia nhập của Ukraine do chưa nhận được sự đồng thuận từ Hungary. Thay vì mở đồng thời 5 nhóm lĩnh vực đàm phán mới trong tháng 7 như dự kiến, EU hiện chỉ đặt mục tiêu mở 2 nhóm lĩnh vực đàm phán với Ukraine.

Thủ tướng Hungary Peter Magyar khẳng định, việc mở nhóm đàm phán đầu tiên với các nước ứng cử viên chỉ là bước khởi đầu của một tiến trình dài và phức tạp phía trước.

Bên cạnh đó, EU cũng đứng trước những rủi ro tiềm ẩn về mở rộng khối. Có một thực tế, khi khối càng có nhiều thành viên thì việc tìm kiếm tiếng nói và hành động chung trong khối càng trở nên khó khăn do sự khác biệt về quan điểm, lợi ích giữa các nước.

EU hiện vẫn bày tỏ sự hỗ trợ với Kiev. Khối này đã chuyển đợt giải ngân đầu tiên trị giá hơn 3 tỷ euro trong gói vay quy mô lớn dành cho Ukraine, nhằm giúp quốc gia Đông Âu cân đối ngân sách và tăng cường năng lực quốc phòng.

Việc EU phải điều chỉnh lộ trình đàm phán về kết nạp Ukraine đã cho thấy, hành trình hiện thực hóa giấc mơ hội nhập châu Âu của Kiev vẫn đối mặt nhiều chông gai và phụ thuộc vào nhiều yếu tố: Diễn biến xung đột, kết quả thực hiện cải cách tại Ukraine, cùng mức độ sẵn sàng chào đón của các thành viên EU.

Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa nêu rõ, thúc đẩy kết nạp thêm thành viên mới không đồng nghĩa với việc EU sẽ hạ thấp các tiêu chuẩn của quy trình gia nhập.

Minh Hằng