Kỳ thi lớp 10 tại Hà Nội: Giải pháp nào 'hạ nhiệt?

Hệ sinh thái giáo dục THPT khởi sắc

Năm học 2026-2027, hệ sinh thái giáo dục THPT tại Hà Nội ghi nhận nhiều khởi sắc trong việc phát triển mạng lưới trường lớp. Thành phố dự kiến có thêm 5 trường THPT hoàn toàn mới đi vào hoạt động, gồm 3 trường công lập và 2 trường ngoài công lập.

Ba trường THPT công lập mới là: THPT Hoàng Quán Chi (phường Yên Hòa), THPT Vĩnh Hưng (phường Vĩnh Hưng) và THPT Việt Hùng (xã Đông Anh). Bên cạnh đó, hai trường ngoài công lập là THPT Trần Hưng Đạo (phường Vĩnh Tuy) và THPT Edison (xã An Khánh) cũng sẽ bắt đầu tuyển sinh.

Trường THPT Đỗ Mười - dự kiến tăng chỉ tiêu trong mùa tuyển sinh năm nay. Ảnh: ĐN

Không chỉ dừng ở việc mở mới, nhiều trường cũ cũng được đầu tư xây dựng lại hoặc nâng cấp toàn diện, góp phần thay đổi diện mạo giáo dục Thủ đô. Có thể kể đến Trường THPT Xuân Khanh và THPT Lê Lợi - Hà Đông được xây dựng mới; THPT Việt Đức được sửa chữa, xây thêm đơn nguyên; hay THPT Hoàng Cầu vừa xây mới, vừa chuyển đổi mô hình từ công lập tự chủ sang công lập.

Theo thông tin từ Trường THPT Hoàng Cầu, việc chuyển sang mô hình trường công lập sử dụng ngân sách nhà nước không chỉ thay đổi về cơ chế quản lý mà còn mở ra cho trường cơ hội phát triển ổn định, lâu dài. Từ năm học 2026-2027, trường sẽ tuyển sinh lớp 10 theo quy định chung của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đối với trường công lập, góp phần tăng thêm cơ hội học tập cho học sinh. Đáng chú ý, cơ sở mới của trường đang được đầu tư xây dựng với quy mô hiện đại, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2026.

Ngoài ra, hai trường THPT Phúc Thịnh và THPT Đỗ Mười cũng dự kiến tăng chỉ tiêu tuyển sinh, gấp rưỡi so với năm học trước. Năm 2025-2026, do hoàn thiện cơ sở vật chất muộn, hai trường này tuyển sinh sau gần một tháng so với kế hoạch chung với tổng chỉ tiêu khiêm tốn khoảng 1.000 học sinh.

Bằng sự gia tăng cả về số lượng trường lớp và chỉ tiêu tuyển sinh ở nhiều loại hình, bức tranh giáo dục THPT Hà Nội năm học tới có nhiều thay đổi tích cực, mang đến sự lựa chọn đa dạng cho học sinh, phụ huynh.

Áp lực vẫn lớn

Mặc dù vậy, kỳ thi lớp 10 tại Hà Nội vẫn chưa có dấu hiệu “giảm nhiệt”. Nguyên nhân chính là do quy mô học sinh tốt nghiệp THCS năm nay tăng mạnh.

Với học sinh và phụ huynh, kỳ thi lớp 10 vẫn nhiều áp lực. Ảnh: ND

Theo thống kê của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, nếu năm học 2024-2025 có khoảng 127.000 học sinh tốt nghiệp THCS, thì năm nay con số này tăng lên khoảng 147.000. Trong khi đó, tổng chỉ tiêu tuyển sinh vào lớp 10 công lập (bao gồm THPT, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên và cơ sở giáo dục nghề nghiệp) dự kiến khoảng 88.000 học sinh; khối tư thục tuyển khoảng 59.000 học sinh.

So với năm trước, số học sinh lớp 9 tăng khoảng 20.000, trong khi chỉ tiêu vào công lập tăng khoảng 9.000 và tư thục tăng khoảng 11.000. Điều này đồng nghĩa với việc, dù số lượng chỗ học tăng, nhưng áp lực cạnh tranh vẫn không giảm, đặc biệt ở nhóm trường công lập.

Theo các chuyên gia, kỳ thi lớp 10 luôn “nóng” không chỉ vì thiếu chỗ học, mà còn do tâm lý của phụ huynh và học sinh. Phần lớn gia đình vẫn ưu tiên trường công lập, nhất là các trường có chất lượng và danh tiếng, khiến mức độ cạnh tranh tập trung vào một số trường tốp đầu.

Trong bối cảnh Hà Nội đô thị hóa nhanh, dân số cơ học tăng mạnh, việc đáp ứng hoàn toàn nhu cầu học trường công lập trong thời gian ngắn là thách thức lớn. Tuy nhiên, hệ thống giáo dục đang dần mở rộng theo hướng đa dạng hóa loại hình đào tạo, phù hợp với năng lực và định hướng của từng học sinh; trong đó phải kể đến sự tăng trưởng mạnh của hệ thống trường ngoài công lập.

Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm, Chủ tịch Hội đồng Giáo dục Trường THPT Đinh Tiên Hoàng (Hà Nội) nhận định: “Vấn đề của Hà Nội không phải là thiếu trường, mà là sự chênh lệch về chất lượng giữa các trường. Khi nào phụ huynh có thể yên tâm cho con học trường gần nhà mà vẫn bảo đảm chất lượng, khi đó áp lực thi cử mới thực sự giảm”.

Ông cũng cho biết, chính sách hiện nay đang tạo điều kiện thuận lợi hơn cho giáo dục tư thục, khi học sinh THPT được hỗ trợ học phí tương tự như trường công lập. Đây được xem là bước tiến quan trọng nhằm tạo sự công bằng và khuyến khích phụ huynh lựa chọn trường tư thục cho con.

Ở góc độ quản lý, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Nguyễn Quang Tuấn thông tin, trong giai đoạn 2018-2025, thành phố đã đầu tư hơn 62.000 tỷ đồng cho giáo dục, với hơn 1.300 dự án xây dựng, nâng cấp trường lớp đạt chuẩn quốc gia.

Không chỉ đầu tư hạ tầng, ngành giáo dục còn chú trọng nâng cao chất lượng dạy học thông qua việc chia sẻ kinh nghiệm giữa các trường, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên và tăng cường truyền thông để phụ huynh hiểu đúng về chất lượng giáo dục tại địa phương.

TS Nguyễn Thị Thu Anh, thành viên Hội đồng Quốc gia Giáo dục và Phát triển nhân lực cho rằng, khi có thêm nhiều trường, yếu tố then chốt là chất lượng đội ngũ giáo viên. Nếu không bảo đảm nguồn nhân lực tương xứng, cơ sở vật chất hiện đại cũng khó phát huy hiệu quả.

“Chỉ khi chất lượng dạy học được nâng lên đồng bộ với hạ tầng, các trường mới thực sự tạo được niềm tin cho phụ huynh và học sinh. Khi đó, áp lực dồn vào một số trường sẽ giảm, góp phần hạ nhiệt kỳ thi lớp 10 một cách bền vững, thực chất”, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Anh nhấn mạnh.

Bên cạnh các giải pháp từ ngành giáo dục, nhiều ý kiến cho rằng cần thay đổi tư duy chọn trường của phụ huynh. Việc lựa chọn môi trường hay loại hình học tập phù hợp với năng lực, sở thích của học sinh, thay vì chạy theo trường top hoặc bằng mọi giá vào trường công lập, cũng góp phần quan trọng trong việc giảm áp lực cho kỳ thi lớp 10.

Nam Du