Kỳ họp không thường lệ thứ nhất: Chủ động kiến tạo quyết sách cho giai đoạn phát triển mới

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về công tác chuẩn bị Kỳ họp không thường lệ thứ nhất. Ảnh: VPQH

Xử lý ngay những vấn đề cấp bách, không thể chậm trễ

Kỳ họp không thường lệ thứ nhất của Quốc hội khóa XVI được tổ chức trong bối cảnh cả hệ thống chính trị đang khẩn trương triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các nghị quyết, kết luận của Trung ương và nhiều chủ trương lớn về phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030. Đây cũng là thời điểm đất nước đứng trước yêu cầu hoàn thiện thể chế nhằm tạo nền tảng thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, trong bối cảnh tình hình thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh: "Việc tổ chức Kỳ họp không thường lệ thứ nhất của Quốc hội khóa XVI thể hiện quyết tâm chính trị rất cao của Đảng, Quốc hội và Chính phủ trong việc kịp thời thể chế hóa các chủ trương, kết luận của Trung ương; xử lý ngay những vấn đề cấp bách, không thể chậm trễ; tháo gỡ ách tắc, đồng thời giảm áp lực cho kỳ họp thường lệ cuối năm."

Làm rõ hơn nội dung này, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Văn Hiển cho biết, Kỳ họp không thường lệ đầu tiên của Quốc hội khóa XVI được tổ chức trong bối cảnh khối lượng công việc lập pháp rất lớn, đòi hỏi phải có những đột phá trong hoàn thiện thể chế. Từ nay đến cuối năm, Chính phủ và các cơ quan Trung ương dự kiến trình gần 90 nhiệm vụ lập pháp. Vì vậy, Quốc hội đã báo cáo cấp có thẩm quyền để tổ chức Kỳ họp không thường lệ.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Minh Sơn đánh giá, việc tổ chức Kỳ họp không thường lệ thể hiện sự chủ động, linh hoạt của Quốc hội trong thực hiện chức năng lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Quốc hội không chỉ ban hành luật theo kế hoạch định kỳ mà ngày càng bám sát thực tiễn, phản ứng chính sách nhanh hơn, qua đó nâng cao chất lượng quản trị quốc gia và khả năng thích ứng trước những yêu cầu mới của quá trình phát triển.

Trong bối cảnh bộ máy nhà nước nhiệm kỳ mới bắt đầu vận hành, những quyết sách được thông qua tại Kỳ họp sẽ góp phần hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, hạn chế "khoảng trống" chính sách, tạo điều kiện để các cấp, các ngành triển khai nhiệm vụ đồng bộ, thống nhất.

Khoản 2 Điều 90 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Quốc hội (Luật số 62/2025/QH15) quy định: Quốc hội họp thường lệ mỗi năm 2 kỳ.
Kỳ họp không thường lệ của Quốc hội được tổ chức khi có yêu cầu của Chủ tịch nước, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ hoặc ít nhất một phần ba tổng số đại biểu Quốc hội nhằm kịp thời xem xét, quyết định các vấn đề cấp bách thuộc thẩm quyền của Quốc hội, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và đối ngoại.

Những quyết sách tạo động lực cho giai đoạn phát triển mới

Theo chương trình dự kiến, Kỳ họp lần này tập trung chủ yếu vào công tác lập pháp. Quốc hội dự kiến thông qua 15 dự án luật và 4 nghị quyết; cho ý kiến lần đầu đối với 7 dự án luật khác; đồng thời xem xét, quyết định nhiều nội dung quan trọng.

Nhiều dự án luật được xem xét, thông qua tại Kỳ họp hướng tới hoàn thiện thể chế phát triển, đổi mới quản trị đô thị, cải cách thủ tục hành chính, khơi thông nguồn lực và tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng hơn.

Một trong những điểm nhấn của Kỳ họp là việc Quốc hội xem xét, thông qua Dự án Luật Phát triển đô thị. Đây là lần đầu tiên Quốc hội xem xét ban hành một đạo luật riêng về phát triển đô thị. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhận định, Dự án Luật đánh dấu 2 bước chuyển lớn về tư duy: Từ quản lý sang quản trị đô thị hiện đại, kiến tạo phát triển; từ thí điểm cơ chế, chính sách đặc biệt, đặc thù sang xây dựng khuôn khổ thể chế ổn định, có tầm nhìn dài hạn cho các đô thị đặc biệt.

Quốc hội cũng sẽ xem xét, thông qua Dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Việc ban hành Nghị quyết nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung; đồng thời thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát huy vai trò của kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân - những động lực quan trọng của tăng trưởng trong giai đoạn tới.

Đáng chú ý, nhiều nội dung trình Quốc hội tại Kỳ họp tập trung trực tiếp vào việc tháo gỡ các rào cản thể chế, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Trong đó, việc sửa đổi đồng thời 10 luật thuộc lĩnh vực nông nghiệp, môi trường; sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV của Luật Đầu tư về Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo quy trình một kỳ họp nhằm cắt giảm điều kiện đầu tư, kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và người dân, qua đó khơi thông nguồn lực, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và tăng trưởng kinh tế.

Quốc hội cũng sẽ xem xét điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và quyết định chủ trương đầu tư Dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội. Đây là những công trình hạ tầng chiến lược, được kỳ vọng mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực kết nối vùng và tạo dư địa tăng trưởng dài hạn.

Một nội dung thu hút sự quan tâm của cử tri và dư luận là việc Quốc hội cho ý kiến lần đầu đối với Dự án Luật Đất đai (sửa đổi). Việc sửa đổi Luật nhằm tháo gỡ những bất cập trong quản lý, sử dụng đất đai, phát huy hiệu quả nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Quốc hội cũng sẽ cho ý kiến đối với Dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và Dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Đây đều là những dự án luật có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động trực tiếp đến tổ chức thực thi pháp luật, quản trị tài chính công, cũng như quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Đặc biệt, việc hợp nhất Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước được kỳ vọng tạo lập cơ chế quản lý tài chính công thống nhất, khắc phục tình trạng phân tán nguồn lực, nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách và giải quyết căn bản tình trạng "vốn chờ dự án, dự án chờ vốn".

Đại biểu Quốc hội Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng) nhấn mạnh, các nội dung được xem xét tại Kỳ họp có phạm vi tác động rộng, đòi hỏi phải được cân nhắc kỹ lưỡng cả về cơ sở pháp lý, yêu cầu thực tiễn và tính khả thi trong tổ chức thực hiện. Bà bày tỏ kỳ vọng sau Kỳ họp, các quyết sách được Quốc hội thông qua sẽ góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn thể chế, tạo sự thống nhất trong tổ chức thực hiện và khơi thông các nguồn lực cho phát triển. Quan trọng hơn, mỗi chính sách cần đủ rõ, đủ khả thi và đủ ổn định để khi ban hành có thể triển khai hiệu quả, hạn chế phải sửa đổi trong thời gian ngắn./.

NGUYỄN HỒNG