ASEAN tăng tốc xây dựng trung tâm Halal toàn cầu, ai đang giữ vai trò dẫn dắt?

Trong bối cảnh kinh tế Halal toàn cầu được dự báo tiếp tục tăng trưởng mạnh, nhiều quốc gia ASEAN đang đẩy mạnh chiến lược phát triển hệ sinh thái Halal nhằm mở rộng xuất khẩu, thu hút đầu tư và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Philippines thúc đẩy các sáng kiến mới

Đáng chú ý, Malaysia tiếp tục củng cố vị thế trung tâm Halal hàng đầu khu vực, trong khi Philippines và các địa phương tại đảo Borneo thúc đẩy các sáng kiến mới để tận dụng tiềm năng thị trường trị giá hàng nghìn tỷ USD.

Tại Philippines, chính phủ nước này đánh giá đảo Mindanao có tiềm năng trở thành động lực thúc đẩy ngành Halal ASEAN, đặc biệt trong lĩnh vực du lịch và thương mại. Phát biểu bên lề Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48, Chủ tịch Cơ quan Phát triển Mindanao (MinDA) Leo Tereso Magno cho biết Philippines đang thúc đẩy mở rộng các tuyến bay quốc tế từ Mindanao nhằm tăng cường kết nối thương mại, đầu tư và du lịch với các thị trường Hồi giáo. Hiện Davao đã có các đường bay trực tiếp tới Doha (Qatar), Singapore và Hong Kong.

Philippines đồng thời thúc đẩy hợp tác trong khuôn khổ BIMP-EAGA – cơ chế hợp tác tiểu vùng gồm Brunei, Indonesia, Malaysia và Philippines – với trọng tâm là nông nghiệp thông minh thích ứng khí hậu, du lịch bền vững, phát triển mạng lưới trung tâm sản xuất và nguồn nhân lực cho ngành Halal.

Theo MinDA, vị trí địa lý gần Indonesia và Malaysia giúp Mindanao có nhiều lợi thế để tham gia sâu vào chuỗi cung ứng Halal khu vực.

Lợi thế của Malaysia?

Trong khi đó, Malaysia tiếp tục triển khai nhiều sáng kiến quy mô lớn nhằm duy trì vai trò trung tâm Halal toàn cầu. Ngày 22/5, bang Sarawak đã công bố tổ chức Triển lãm Halal quốc tế Borneo (BIHAS) 2026 từ ngày 21–23/7 tại Kuching, với mục tiêu đưa Sarawak và đảo Borneo trở thành trung tâm Halal tương lai của châu Á. Theo Phó Thủ hiến kiêm Bộ trưởng Thương mại Quốc tế, Công nghiệp và Đầu tư Sarawak Awang Tengah Ali Hasan, BIHAS 2026 không chỉ là triển lãm thương mại mà còn là nền tảng chiến lược cho toàn bộ hệ sinh thái Halal, bao gồm thực phẩm, dược phẩm, mỹ phẩm, logistics, du lịch, tài chính Hồi giáo, ESG và kinh tế số.

Sự kiện dự kiến quy tụ hơn 100 đơn vị triển lãm, 400 đại biểu hội nghị và các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia Halal từ Malaysia, Singapore, Brunei, Saudi Arabia, Nhật Bản và nhiều quốc gia khác.

Malaysia tiếp tục được đánh giá là một trong những quốc gia có hệ thống chứng nhận Halal uy tín và hoàn thiện nhất thế giới. Theo BMI, đơn vị thuộc Fitch Solutions - hệ thống chứng nhận Halal do Cục Phát triển Hồi giáo Malaysia (JAKIM) xây dựng được xem là chuẩn tham chiếu quốc tế nhờ tính nhất quán, độ tin cậy và năng lực quản lý chuyên nghiệp.

BMI nhận định lợi thế cạnh tranh của Malaysia không chỉ nằm ở hệ thống chứng nhận Halal mà còn ở hệ sinh thái rộng lớn bao gồm tài chính Hồi giáo, du lịch, dược phẩm và sản xuất định hướng xuất khẩu. Malaysia cũng là một trong những quốc gia tiên phong thể chế hóa quản trị Halal từ năm 1994, sớm hơn nhiều quốc gia Hồi giáo khác.

Chính phủ Malaysia đang tăng cường đầu tư để củng cố khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng Halal trước những biến động địa chính trị và thương mại toàn cầu. Phó Thủ tướng Ahmad Zahid Hamidi cho rằng, các xung đột tại Trung Đông và gián đoạn vận tải quốc tế đang cho thấy nhu cầu cấp thiết phải xây dựng các trung tâm Halal ổn định và đáng tin cậy hơn.

Trong khuôn khổ Kế hoạch Malaysia lần thứ 13, chính phủ đã phân bổ 28,8 triệu RM để phát triển đổi mới công nghệ, nền tảng số My e-Halal và hệ thống chứng nhận Halal. Nhiều khu công nghiệp Halal mới tiếp tục được mở rộng tại Melaka và Penang nhằm tăng năng lực sản xuất và logistics.

Đồng thời, Malaysia cũng đẩy mạnh hợp tác quốc tế như ký kết đối tác chiến lược Halal thịt đỏ với Australia và thúc đẩy đào tạo nguồn nhân lực Halal chất lượng cao cùng khu vực tư nhân và các trường đại học.

Malaysia cũng đang tăng cường “ngoại giao Halal” nhằm mở rộng ảnh hưởng ra ngoài ASEAN. Triển lãm Halal quốc tế Malaysia (MIHAS) được xem là sự kiện trung tâm trong chiến lược mở rộng ảnh hưởng Halal của Malaysia. Ban Tổ chức cho biết, Nigeria và khu vực Tây Phi được kỳ vọng sẽ gia tăng đáng kể hiện diện tại MIHAS 2026, trong bối cảnh một số nước vừa triển khai Chiến lược kinh tế Halal quốc gia. Ngoài châu Phi, Malaysia cũng đang mở rộng kết nối sang thị trường Nga và Cộng đồng các quốc gia độc lập (CIS).

Công ty tư vấn Strarion Advisory của Malaysia vừa ký hợp tác với Quỹ Đầu tư và mạo hiểm Cộng hòa Tatarstan bên lề Diễn đàn Kinh tế quốc tế KazanForum 2026 nhằm thúc đẩy hợp tác đầu tư, tài chính Hồi giáo và hệ sinh thái Halal giữa Malaysia với khu vực Nga – CIS. Giới doanh nghiệp Malaysia đánh giá hệ thống tài chính Hồi giáo và tiêu chuẩn Halal do JAKIM xây dựng là lợi thế quan trọng giúp nước này trở thành “cửa ngõ ASEAN” cho các thị trường mới nổi.

Indonesia định vị Halal như một phần của phong cách sống hiện đại

Indonesia tiếp tục đẩy mạnh chiến lược phát triển ngành Halal theo hướng toàn diện, kết hợp giữa mở rộng hệ thống chứng nhận, thúc đẩy giáo dục – lối sống Halal và tăng cường kết nối thương mại quốc tế nhằm củng cố vị thế trong nền kinh tế Halal toàn cầu.

Cơ quan Bảo đảm sản phẩm Halal Indonesia (BPJPH) cho biết, từ tháng 10/2026, chính sách bắt buộc chứng nhận Halal sẽ được mở rộng sang các lĩnh vực dệt may, hàng tiêu dùng và các sản phẩm tiếp xúc trực tiếp với da. Chính sách này được kỳ vọng sẽ tăng cường bảo vệ người tiêu dùng, nâng cao tính minh bạch của sản phẩm trên thị trường và củng cố niềm tin đối với hàng hóa Halal.

Theo BPJPH, hơn 4.500 doanh nghiệp đã tham gia quá trình kiểm định Halal, trong khi các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp tục được triển khai nhằm chuẩn bị cho quá trình thực thi chính sách mới.

Song song với hoàn thiện khung quản lý, Indonesia cũng thúc đẩy phát triển hệ sinh thái Halal thông qua các sự kiện quy mô lớn. Indonesia Halal Week 2026 và EduNation Festival được thiết kế như nền tảng kết nối ngành công nghiệp Halal với giáo dục Hồi giáo quốc tế, thời trang Hồi giáo, lối sống Halal hiện đại và hệ sinh thái sáng tạo dành cho giới trẻ. Ban tổ chức cho biết sự kiện không chỉ hướng tới quảng bá sản phẩm Halal mà còn thúc đẩy giáo dục về tiêu chuẩn Halal, chứng nhận và kinh tế Hồi giáo.

Đáng chú ý, Indonesia đang định vị Halal như một phần của phong cách sống hiện đại và kinh tế sáng tạo. Các hoạt động như “Halal Kulture” , triển lãm thời trang Hồi giáo GlamLocal hay các chương trình kết nối ngành dệt may và thời trang (modest fashion) cho thấy nước này đang mở rộng khái niệm Halal vượt ra ngoài lĩnh vực thực phẩm truyền thống.

Ở góc độ quốc tế, Indonesia tăng cường quảng bá ngành Halal thông qua mạng lưới cơ quan đại diện ở nước ngoài. Ban tổ chức Halal Indo 2026 đã phối hợp với các Đại sứ quán, Lãnh sự quán, cơ quan xúc tiến thương mại và tùy viên thương mại Indonesia tại nhiều khu vực nhằm đẩy mạnh quảng bá sự kiện, thu hút nhà triển lãm và nhà mua hàng quốc tế tham gia hệ sinh thái Halal Indonesia.

Chu Văn