Kỳ cuối: Tạo sinh kế - “chìa khóa” cốt lõi để ngăn ngừa tái nghiện

Một người sau thời gian cai nghiện tập trung, bước qua cánh cửa cơ sở cai nghiện cũng là lúc họ bắt đầu một hành trình mới: tìm việc làm, có thu nhập trang trải cuộc sống và từng bước lấy lại niềm tin của cộng đồng. Bởi nếu không có việc làm ổn định, không có sinh kế, những khoảng trống trong cuộc sống rất dễ trở thành nơi ma túy tìm đường quay lại. Ở Lào Cai, công tác giúp người sau cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng đang từng bước chuyển từ tư duy quản lý sang đồng hành, hỗ trợ; trong đó, công an cơ sở là lực lượng nòng cốt mở đường cho người từng lầm lỗi.

Từ mặc cảm đến tự tin làm lại cuộc đời

Trong cái nắng chói chang những ngày cuối hè, theo chân cán bộ Công an xã Châu Quế, chúng tôi đến thăm gia đình anh N.Q.P. ở thôn Ngòi Lẫu.

NHỮNG NGƯỜI “GIỮ LỬA” BÌNH YÊN Ở CƠ SỞ Kỳ I: Chung tay vận động người nghiện từ bỏ “cái chết trắng”

Ở Lào Cai, trong cuộc chiến đẩy lùi ma túy ra khỏi đời sống cộng đồng, những cán bộ, chiến sĩ công an chọn một cách gần dân, sát dân, kiên trì vận động để người nghiện tự nguyện đoạn tuyệt với “cái chết trắng”. 

Trở về địa phương sau những tháng ngày lầm lỗi, anh P. từng mang nặng mặc cảm, tự ti. Nhưng một cơ hội việc làm đã giúp cuộc sống anh dần đổi khác. Được lực lượng công an động viên, kết nối, anh trở thành công nhân cầu đường, thu nhập ổn định 6 -7 triệu đồng/tháng.

Công an xã Châu Quế thăm gia đình anh N.Q.P. ở thôn Ngòi Lẫu.

Công việc vất vả nhưng với anh, đó là cơ hội để bắt đầu lại. Ngoài giờ làm, anh chăm chỉ phụ giúp bố mẹ già, từng bước lấy lại niềm tin của gia đình và cộng đồng.

“Trở về hòa nhập với cộng đồng, tôi được công an hỗ trợ giới thiệu việc làm và động viên tinh thần. Nhờ vậy, tôi vượt qua mặc cảm, tự tin quyết tâm làm lại cuộc đời”, anh P. chia sẻ.

Với người sau cai, một việc làm ổn định không chỉ mang lại thu nhập, mà còn tạo nhịp sống mới, giúp họ thấy mình còn có ích và có trách nhiệm với gia đình.

“Dân vận khéo” mở cánh cửa việc làm

Tạo việc làm cho người sau cai nghiện không phải lúc nào cũng dễ dàng. Rào cản đôi khi không nằm ở khả năng lao động mà ở tâm lý e ngại của doanh nghiệp và cộng đồng. Một số chủ sử dụng lao động vẫn lo lắng về ý thức kỷ luật, nguy cơ tái nghiện hoặc những vấn đề có thể phát sinh. Vì thế, “Dân vận khéo” phải bắt đầu từ việc tạo niềm tin.

Mỗi việc làm được tạo ra là thêm một cánh cửa hòa nhập được mở rộng đối với những người sau cai nghiện.

Tại Văn Bàn, Thượng tá Trịnh Xuân Hiệp, Trưởng Công an xã cho biết: Thực hiện Công văn 154 của Công an tỉnh, đơn vị đã rà soát, phân loại, tư vấn, định hướng nghề nghiệp cho những người sau cai nghiện các chất dạng ma túy. Đến nay, đã kết nối, hỗ trợ 8 người sau cai có việc làm ổn định.

Mỗi việc làm được tạo ra là thêm một cánh cửa hòa nhập được mở rộng, giúp người từng lầm lỗi vững tin trên hành trình làm lại cuộc đời”, Thượng tá Trịnh Xuân Hiệp chia sẻ.

Để một cánh cửa như thế mở ra, cán bộ công an trực tiếp gặp chủ doanh nghiệp, chia sẻ về hoàn cảnh và quá trình tiến bộ của từng trường hợp, phân tích ý nghĩa xã hội của việc tạo cơ hội cho người từng lầm lỗi. Khi doanh nghiệp tiếp nhận, công an tiếp tục phối hợp nắm tình hình, động viên để người sau cai yên tâm làm việc.

Ông Phạm Quốc Trung, Quản lý Doanh nghiệp Trung Thúy, xã Văn Bàn cho biết: "Ban đầu, doanh nghiệp cũng có chút e ngại. Sau khi được cán bộ công an xã tuyên truyền, vận động, giải thích về ý nghĩa của việc tạo việc làm cho người sau cai, doanh nghiệp đã tin tưởng và tiếp nhận họ.

Chỉ tính tháng 7/2026, Công an các xã Văn Bàn, Nghĩa Lộ, Yên Thành đã kết nối doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh tạo việc làm cho 10 trường hợp; lũy kế toàn tỉnh có 29 trường hợp được hỗ trợ tạo việc làm. Mỗi con số phía sau là một hoàn cảnh, một gia đình và một hành trình vượt qua quá khứ.

Đến nay, Công an xã Văn Bàn đã kết nối, hỗ trợ 8 người sau cai có việc làm ổn định.

Cùng với giải quyết việc làm, hỗ trợ vốn phát triển kinh tế đang được các địa phương xác định là giải pháp quan trọng để người sau cai có sinh kế bền vững ngay tại nơi cư trú. Qua đó, có thể thấy rõ bước chuyển tích cực trong công tác tái hòa nhập cộng đồng: từ quản lý sang đồng hành, từ giám sát sang hỗ trợ, từ mục tiêu ngăn ngừa tái phạm, tái nghiện sang chủ động tạo dựng cơ hội phát triển cho người từng lầm lỗi.

Để nâng cao hiệu quả công tác này, Tỉnh ủy Lào Cai đã ban hành Chỉ thị số 31, đặt mục tiêu tối thiểu 75% người chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương có việc làm hoặc sinh kế ổn định sau 12 tháng; 100% trường hợp đủ điều kiện, có nhu cầu vay vốn được hướng dẫn tiếp cận tín dụng ưu đãi.

Triển khai chủ trương này, công an các địa phương rà soát nhu cầu học nghề, việc làm, vay vốn của từng trường hợp để phối hợp hỗ trợ “đúng người, đúng nhu cầu, đúng khả năng”.

Từ tháng 04 đến tháng 7/2026, Công an xã Mù Cang Chải đã trao 11 sổ tiết kiệm, trị giá 2,5 triệu đồng/sổ cho những người từng lầm lỡ. Chương trình được triển khai phối hợp với Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Chi nhánh Mù Cang Chải, mang tên “Hợp đồng tương lai”.

Tại Văn Bàn, Công an xã chủ động kết nối với Ngân hàng Chính sách xã hội, hoàn tất thủ tục hỗ trợ anh H.T.N., thuộc diện quản lý sau cai nghiện ở thôn Trung Đoàn, vay 150 triệu đồng để đầu tư phát triển kinh tế gia đình, tạo việc làm và từng bước ổn định cuộc sống.

Công an xã Văn Bàn kết nối với Ngân hàng Chính sách xã hội cho anh H.T.N. vay vốn đầu tư phát triển kinh tế.

Như vậy, hỗ trợ người sau cai không dừng ở việc “quản lý cho chặt”, mà quan trọng hơn là giúp họ có điều kiện tự quản lý cuộc sống của chính mình. Có việc làm, có thu nhập, có trách nhiệm với gia đình và có mục tiêu để phấn đấu chính là những “hàng rào” hữu hiệu giúp họ tránh xa ma túy.

Những khoản vốn vay không thể xóa đi quá khứ, nhưng có thể mở ra một tương lai khác. Khi có việc làm, có thu nhập, có trách nhiệm với gia đình và có mục tiêu phấn đấu, người sau cai có thêm nghị lực để tránh xa ma túy.

Giữ lửa bình yên từ lòng dân

Để tạo thêm cơ hội cho những người sau cai nghiện, Công an tỉnh đã phối hợp tổng hợp danh sách 60 doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng, cung cấp thông tin về vị trí việc làm, điều kiện tuyển dụng, mức thu nhập và chế độ, chính sách để các địa phương kết nối với người lao động.

Thực tế cho thấy, cuộc chiến phòng, chống ma túy không chỉ diễn ra ở nơi lực lượng công an đấu tranh với tội phạm, mà còn diễn ra trong từng mái nhà, từng doanh nghiệp, từng bản làng và trong chính sự lựa chọn của mỗi con người.

Lực lượng Công an các xã, phường thường xuyên rà soát nhu cầu học nghề, việc làm, vay vốn của từng trường hợp sau cai nghiện.

Thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận, lực lượng công an luôn lấy niềm tin của Nhân dân, sự đồng hành của cộng đồng làm nền tảng phòng, chống ma túy. Mỗi việc làm được kết nối, mỗi nguồn vốn được trao không chỉ giúp một người sau cai nghiện vượt qua mặc cảm, mà còn mở thêm một lối trở về với gia đình và cuộc sống. Bởi thế, “giữ lửa” bình yên ở cơ sở không chỉ là giữ cho bản làng không có bóng dáng tội phạm ma túy. Đó còn là giữ niềm tin của Nhân dân, giữ sự gắn kết cộng đồng và giữ cho những con người từng lầm lỗi không bị bỏ lại phía sau.

Lấy chân thành tạo niềm tin, lấy đồng hành mở cơ hội, lấy sinh kế giúp người sau cai tự đứng vững - những cán bộ, chiến sĩ công an đang lặng thầm giữ ngọn lửa bình yên từ lòng dân. Để mỗi người được trở về là thêm một gia đình được bình yên; mỗi người không tái nghiện là thêm một bản làng phát triển và mỗi địa bàn sạch ma túy là thêm một nền tảng vững chắc để cuộc sống của Nhân dân ổn định, an toàn, phát triển.

Trần Thị Minh Huyền