Kinh tế thế giới đối mặt phân mảnh sâu sắc

Triển vọng tăng trưởng của thế giới chịu áp lực từ lạm phát dai dẳng - Ảnh minh họa

Thách thức từ "đa khủng hoảng"

Diễn ra từ ngày 13 đến 18/4, hội nghị thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc ngân hàng trung ương, cùng nhiều đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và doanh nghiệp. Đây là diễn đàn quan trọng nhằm trao đổi về các vấn đề cốt lõi của nền kinh tế toàn cầu như triển vọng tăng trưởng, ổn định tài chính, nợ công, xóa đói, giảm nghèo, tài trợ cho phát triển và ứng phó với các cú sốc từ bên ngoài.

Hội nghị năm nay diễn ra khi tăng trưởng toàn cầu vẫn chưa thoát khỏi quỹ đạo trì trệ. Theo Báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới vừa được công bố, IMF dự báo tăng trưởng GDP toàn cầu năm 2026 chỉ ở mức 3,1%. Nguyên nhân chính được chỉ rõ là do sự cộng hưởng của các cú sốc cung ứng năng lượng, căng thẳng thương mại và hệ lụy kéo dài từ thắt chặt tiền tệ. Sự điều chỉnh giảm dự báo nêu trên đồng nghĩa sản lượng kinh tế toàn cầu có thể sụt giảm hàng nghìn tỷ USD.

Triển vọng tăng trưởng của thế giới còn chịu thêm áp lực từ lạm phát dai dẳng. IMF dự báo tỷ lệ lạm phát năm 2026 có thể tăng lên 4,4%, cao hơn 0,6 điểm phần trăm so dự báo trước đó.

Bên cạnh đó, trong một cảnh báo chung hiếm hoi, IMF, WB và Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nhận định giá năng lượng và phân bón sẽ duy trì ở mức cao trong thời gian dài. Các tổ chức này nhấn mạnh ngay cả khi hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz được khôi phục hoàn toàn, tình trạng tồn đọng logistics và phí bảo hiểm rủi ro tăng vọt sẽ tiếp tục cản trở đà hạ nhiệt của giá cả, qua đó đẩy chi phí lương thực tăng khoảng 6%. Điều này giáng đòn mạnh nhất vào các quốc gia thu nhập thấp, nơi chi phí thực phẩm chiếm tới 36% tổng chi tiêu của người dân.

Cùng với lạm phát, gánh nặng nợ công toàn cầu đang trở thành một rủi ro mang tính hệ thống. Báo cáo của IMF cho thấy nợ công toàn cầu có thể chạm mức tương đương 117% GDP thế giới vào năm 2029. Đáng lo ngại hơn, tại nhiều nền kinh tế thu nhập trung bình thấp ở châu Phi, các chính phủ hiện phải dành tới 1/5 nguồn thu ngân sách chỉ để trả lãi vay.

Tăng trưởng kinh tế tại khu vực Trung Đông và Trung Á dự báo giảm một nửa

IMF dự báo tăng trưởng kinh tế tại khu vực Trung Đông và Trung Á sẽ giảm một nửa - Ảnh minh họa

Về tác động đối với từng khu vực, IMF cho rằng, xung đột gây thiệt hại nặng nề hơn cho Trung Đông và các nền kinh tế dễ bị tổn thương. Cụ thể, tăng trưởng kinh tế tại khu vực Trung Đông và Trung Á dự báo giảm một nửa, xuống còn 1,9%. Nền kinh tế lớn nhất Trung Đông là Saudi Arabia tăng trưởng 3,1%, giảm 1,4 điểm phần trăm so dự báo trước đó. Ở khu vực Đông Bắc Á, tăng trưởng của Hàn Quốc được dự báo ở mức 1,9%. Đối với Nhật Bản, IMF cho biết nền kinh tế nước này có khả năng tăng trưởng 0,7% vào năm 2026 và 0,6% vào năm 2027, không thay đổi so các dự báo trước đó.

Đối với hai nền kinh tế lớn nhất thế giới là Mỹ và Trung Quốc, IMF dự báo GDP của Mỹ tăng 2,3%, trong khi Trung Quốc giảm nhẹ xuống 4,4%. Với châu Âu, IMF dự báo tăng trưởng GDP của Khu vực sử dụng đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) giảm 0,2 điểm phần trăm, xuống còn 1,1% trong năm 2026. Anh có thể ghi nhận mức giảm GDP lớn hơn, giảm 0,5 điểm phần trăm, xuống 0,8% trong năm nay.

Tác động đối với kinh tế thế giới phụ thuộc chủ yếu vào thời gian, cường độ và phạm vi của cuộc xung đột Trung Đông - những yếu tố vốn dĩ không thể dự báo trước. Đồng thời, tổ chức này cảnh báo các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển phụ thuộc vào nhập khẩu hàng hóa sẽ là những đối tượng đặc biệt dễ bị tổn thương. Theo IMF, ngay cả khi ngừng bắn hoàn toàn chấm dứt, tăng trưởng toàn cầu sẽ chưa thể đạt mức như trước do nhiều quốc gia còn phải lo khắc phục hậu quả gián tiếp từ xung đột.

Trong một thế giới mà các cú sốc không còn diễn ra đơn lẻ mà ngày càng chồng lấn và khuếch đại lẫn nhau, thông điệp xuyên suốt từ Hội nghị mùa Xuân IMF-WB 2026 là rõ ràng: nền kinh tế toàn cầu đã bước qua một ngưỡng chuyển đổi mang tính bước ngoặt. Từ tăng trưởng, lạm phát, nợ công cho đến địa chính trị và năng lượng, mọi trụ cột của hệ thống kinh tế đều đang chịu áp lực tái định hình. Cách thế giới phản ứng trước thời điểm này sẽ không chỉ quyết định tốc độ phục hồi trong ngắn hạn, mà còn định hình trật tự kinh tế toàn cầu trong nhiều thập kỷ tới./.

Nam Sơn