Kinh tế số cần được tiếp sức bằng thể chế và nguồn lực

Phó Chủ tịch VCCI Bùi Trung Nghĩa phát biểu ý kiến tại Diễn đàn Kinh doanh 2026 do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức. (Ảnh: BTC)

Đó là những nhận định được đưa ra tại Diễn đàn Kinh doanh 2026: Tháo gỡ điểm nghẽn, đưa kinh tế số thành động lực tăng trưởng trong kỷ nguyên mới do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp phối hợp các cơ quan liên quan tổ chức dưới sự chỉ đạo của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), diễn ra ngày 14/8.

Phát biểu ý kiến khai mạc, Phó Chủ tịch VCCI Bùi Trung Nghĩa cho biết, Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc chiến lược, hướng tới mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Trong mô hình tăng trưởng mới, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là những động lực chính.

Theo số liệu Cục Thống kê (Bộ Tài chính) được dẫn tại diễn đàn, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP năm 2025 ước đạt 14,02%, tương đương khoảng 72,1 tỷ USD, tăng 1,64 lần so năm 2020. Kinh tế số Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số và vươn lên đứng thứ hai Đông Nam Á. Thương mại điện tử hiện chiếm khoảng hai phần ba quy mô kinh tế số.

Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn 2026-2030 đã đặt mục tiêu phấn đấu tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP đạt khoảng 30%; hỗ trợ tối thiểu 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số; tối thiểu có 5 doanh nghiệp công nghệ số ngang tầm các nước tiên tiến; phát triển, thúc đẩy và đưa vào sử dụng tối thiểu 5 sàn dữ liệu.

Các đại biểu tham dự Diễn đàn Kinh doanh 2026 do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức. (Ảnh: BTC)

Vì vậy, Phó Chủ tịch VCCI Bùi Trung Nghĩa cho rằng, để đạt được mục tiêu đó, cần phát triển doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam trở thành lực lượng nòng cốt, phát huy vai trò dẫn dắt của các doanh nghiệp công nghệ lớn, doanh nghiệp nhà nước thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Khoảng cách tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP từ mức hơn 14% hiện nay đến mục tiêu tối thiểu 30% vào năm 2030 là không nhỏ. Thách thức không còn nằm chủ yếu ở tốc độ tăng trưởng, mà ở khả năng chuyển hóa tăng trưởng kinh tế số thành năng suất, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Tại diễn đàn, các chuyên gia cũng nhấn mạnh yêu cầu tạo đột phá về tư duy và thể chế phát triển. Theo ông Nguyễn Hoa Cương, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược (Ban Chính sách, chiến lược Trung ương), cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, mở rộng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với những lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo, blockchain, dữ liệu mở và tài sản số; đồng thời thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn.

Cùng với thể chế, hạ tầng số và hạ tầng dữ liệu cần được phát triển đồng bộ; chất lượng nguồn nhân lực phải được nâng lên, nhất là nhân lực công nghệ cao. Đây cũng là điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa (lực lượng chiếm khoảng 98% số doanh nghiệp) có thể tiếp cận công nghệ, tài chính và thị trường thuận lợi hơn.

Phó Chủ tịch VCCI Bùi Trung Nghĩa cũng lưu ý, hạn chế về nguồn lực tài chính đang khiến nhiều doanh nghiệp khó đầu tư cho máy móc, công nghệ, phần mềm quản trị, dữ liệu, an ninh mạng, tự động hóa, thương mại điện tử và ứng dụng AI. Do đó, cần có chính sách hỗ trợ thiết thực hơn cho doanh nghiệp, đồng thời thu hút nguồn lực tư nhân vào phát triển hạ tầng số và quản trị số.

Quang cảnh Diễn đàn Kinh doanh 2026 do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức. (Ảnh: BTC)

Một thông điệp xuyên suốt tại diễn đàn là kinh tế số không đơn thuần là đưa công nghệ vào hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đó là quá trình tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, trong đó dữ liệu, nền tảng số, trí tuệ nhân tạo và đổi mới sáng tạo ngày càng trở thành những yếu tố cốt lõi tạo ra giá trị mới.

Theo các chuyên gia, dư địa lớn còn nằm ở việc đưa AI và công nghệ số vào các ngành kinh tế truyền thống như nông nghiệp, công nghiệp, logistics và dịch vụ. Đây là hướng đi giúp nâng năng suất, gia tăng giá trị và mở rộng không gian tăng trưởng, thay vì chỉ tập trung vào phát triển các sản phẩm công nghệ.

Để hiện thực hóa các mục tiêu đã đề ra tại Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn 2026-2030, điều quan trọng là chuyển mạnh từ nhận thức sang hành động, từ ứng dụng công nghệ đơn lẻ sang xây dựng hệ sinh thái kinh tế số.

Khi thể chế được mở rộng, hạ tầng được đầu tư, dữ liệu được khai thác hiệu quả và doanh nghiệp có đủ nguồn lực đổi mới, kinh tế số sẽ có điều kiện trở thành một trong những trụ cột của mô hình tăng trưởng mới, góp phần nâng năng suất và tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030.

MINH DŨNG