Kim cương đắt hơn vàng, vì sao vẫn không thể trở thành kênh tích trữ tài sản?

Kim cương từ lâu được xem là biểu tượng của sự giàu có, địa vị và những lời hẹn ước vĩnh cửu. Không ít viên đá quý có giá hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng, khiến nhiều người mặc nhiên cho rằng đây là một loại tài sản có khả năng giữ giá tương tự vàng.

Thực tế lại hoàn toàn khác. Trên thị trường tài chính, vàng luôn được xem là tài sản trú ẩn, được các ngân hàng trung ương và quỹ đầu tư nắm giữ với quy mô lớn. Trong khi đó, kim cương chủ yếu vẫn được xếp vào nhóm hàng hóa xa xỉ. Dù rất đắt đỏ, loại đá quý này lại khó trở thành công cụ tích sản phổ biến bởi những khác biệt căn bản về nguồn cung, nhu cầu và khả năng thanh khoản.

Nguồn gốc hình thành

Điểm khác biệt đầu tiên nằm ngay ở cách hai loại tài sản này được hình thành.

Vàng là một trong những nguyên tố hiếm nhất trong tự nhiên. Theo các nghiên cứu thiên văn học, vàng được tạo ra từ những hiện tượng cực đoan của vũ trụ như va chạm giữa các sao neutron hoặc các vụ nổ sao khối lượng lớn. Phần lớn lượng vàng tồn tại trên Trái Đất đã có từ trước khi hành tinh này hình thành.

Dù về mặt lý thuyết con người có thể tạo ra vàng bằng phản ứng hạt nhân, song chi phí sản xuất lớn hơn rất nhiều lần giá trị thu được nên gần như không có ý nghĩa về mặt kinh tế. Vì vậy, nguồn cung vàng vẫn phụ thuộc vào lượng kim loại được khai thác hoặc tái chế, khiến tính khan hiếm của nó gần như không thay đổi theo thời gian.

Vàng là một trong những nguyên tố hiếm nhất trong tự nhiên

Kim cương lại đi theo một câu chuyện khác. Đây chỉ là một dạng tinh thể của carbon - nguyên tố vốn rất phổ biến trong tự nhiên. Điều khiến kim cương tự nhiên trở nên quý giá là phải mất hàng triệu đến hàng tỷ năm dưới áp suất và nhiệt độ cực lớn trong lòng đất mới có thể hình thành.

Tuy nhiên, lợi thế này đang dần bị thu hẹp. Với các công nghệ như HPHT hay CVD, con người hiện đã có thể tạo ra kim cương trong phòng thí nghiệm chỉ sau vài tuần.

Theo Viện Đá quý Hoa Kỳ (GIA), kim cương nhân tạo có thành phần hóa học và tính chất vật lý gần như tương đồng với kim cương tự nhiên. Điều đó đồng nghĩa, nếu vàng vẫn gần như không thể "sản xuất", thì kim cương đã có thể được tạo ra với quy mô công nghiệp.

Nguồn cung hàng hóa

Sự khác biệt trong quá trình hình thành cũng dẫn tới khác biệt về nguồn cung.

Với vàng, công nghệ có thể giúp con người khai thác hiệu quả hơn hoặc phát hiện thêm các mỏ mới, nhưng không thể tạo ra thêm vàng một cách đại trà. Chính sự hữu hạn này là nền tảng giúp vàng duy trì giá trị trong dài hạn.

Ngược lại, kim cương đang chịu tác động mạnh từ tiến bộ công nghệ. Khi quy trình sản xuất ngày càng hoàn thiện, chi phí làm ra kim cương nhân tạo liên tục giảm, kéo theo nguồn cung tăng lên nhanh chóng. Theo số liệu của chuyên gia ngành kim cương Edahn Golan, giá bán buôn kim cương phòng thí nghiệm đã giảm trung bình khoảng 26% trong năm 2025, trong đó nhiều dòng sản phẩm giảm trên 30%.

Nguồn cung của một sản phẩm thay thế ngày càng dồi dào khiến nền tảng khan hiếm - yếu tố từng giúp kim cương giữ giá trong nhiều thập kỷ không còn bền vững như trước.

Động lực định giá

Không chỉ khác về nguồn cung, hai loại tài sản này còn có vị thế rất khác trong nền kinh tế.

Vàng từ lâu đã trở thành một phần của hệ thống tài chính toàn cầu. Đây là tài sản được giao dịch trên các thị trường quốc tế, xuất hiện trong danh mục của nhiều quỹ đầu tư và đặc biệt được các ngân hàng trung ương sử dụng để đa dạng hóa dự trữ ngoại hối.

Theo Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council), các ngân hàng trung ương đã mua ròng 863 tấn vàng trong năm 2025. Xu hướng này được dự báo vẫn tiếp tục khi nhiều quốc gia muốn giảm sự phụ thuộc vào đồng USD.

Kim cương lại không có vai trò tương tự. Không tồn tại một mức giá chuẩn chung trên toàn cầu và cũng không có thị trường đủ lớn để các tổ chức tài chính giao dịch khối lượng lớn như vàng. Phần lớn nhu cầu đối với kim cương vẫn đến từ ngành trang sức hoặc thị trường sưu tầm, thay vì phục vụ mục đích dự trữ tài sản.

Phần lớn nhu cầu đối với kim cương vẫn đến từ ngành trang sức hoặc sưu tầm, thay vì tích sản

Khả năng thanh khoản

Một ưu điểm khác giúp vàng luôn được giới đầu tư ưa chuộng là tính thanh khoản.

Một lượng vàng cùng trọng lượng và độ tinh khiết gần như có giá trị tương đồng ở mọi nơi. Người mua có thể dễ dàng tra cứu giá thị trường, kiểm định và giao dịch trong thời gian ngắn.

Kim cương thì hoàn toàn khác. Giá trị của mỗi viên phụ thuộc vào hàng loạt tiêu chí như trọng lượng, màu sắc, độ tinh khiết, giác cắt, hình dạng, chứng thư kiểm định và cả thương hiệu bán lẻ. Hai viên đá có cùng trọng lượng vẫn có thể chênh lệch giá rất lớn.

Đó cũng là lý do nhiều người mua kim cương với giá rất cao nhưng khi bán lại lại không thu hồi được số tiền tương ứng. Giá trên hóa đơn thường bao gồm cả chi phí thương hiệu, thiết kế, tiếp thị và lợi nhuận của nhà bán lẻ - những khoản gần như không còn giá trị khi giao dịch trên thị trường thứ cấp.

Cuối cùng, có thể thấy, kim cương vẫn là một biểu tượng của sự sang trọng và giá trị cảm xúc. Tuy nhiên, kim cương khó có thể trở thành "vàng thứ hai".

Nói cách khác, một tài sản có giá bán rất cao chưa chắc đã là một tài sản tích trữ hiệu quả. Điều quyết định không nằm ở mức giá, mà ở khả năng giữ giá theo thời gian, tính minh bạch trong định giá và mức độ dễ dàng chuyển đổi thành tiền. Ở cả 3 tiêu chí này, vàng vẫn đang có lợi thế rõ rệt so với kim cương.

Kỳ Anh