Kiến tạo cực tăng trưởng mới

Phát triển bằng tư duy mới

Mỗi giai đoạn phát triển đều được đánh dấu bằng những quyết sách mang tính bước ngoặt, không chỉ tạo nên diện mạo mới mà còn định hình tư duy và quỹ đạo tăng trưởng dài hạn. Đối với Quảng Trị, Lễ công bố điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 vào ngày 4/7/2026, sau khi mở rộng không gian hành chính, chính là dấu mốc có ý nghĩa như vậy.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng nhanh nhưng bền vững, Quảng Trị không thể chỉ dựa vào những lợi thế tự nhiên vốn có. Điều cốt lõi là chuyển hóa vị trí địa kinh tế thành lợi thế cạnh tranh, lấy hạ tầng đồng bộ làm động lực dẫn dắt, cải cách thể chế và chuyển đổi số làm nền tảng thu hút các dòng vốn đầu tư chất lượng cao.

Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo - Ảnh: L.V.N

Điểm nổi bật của điều chỉnh quy hoạch là lần đầu tiên hình thành một không gian phát triển thống nhất, kết nối liên hoàn từ biển đến biên giới, từ đồng bằng đến miền núi; gắn kết các cực công nghiệp, logistics, đô thị với các vùng sinh thái, nông nghiệp và du lịch. Không chỉ mở rộng không gian phát triển, quy hoạch còn tạo sự liên kết giữa các vùng động lực, mở ra nền tảng hình thành cực tăng trưởng mới của Bắc Trung bộ.

Nếu trước đây Quảng Trị chủ yếu được biết đến là điểm giao cắt của các trục giao thông Bắc-Nam và Đông-Tây, thì trong tầm nhìn mới, địa phương được định vị là điểm hội tụ của các chuỗi giá trị kinh tế, kết nối chặt chẽ với các trung tâm trong nước, Nam Lào, Đông Bắc Thái Lan và Tiểu vùng Mê Kông mở rộng. Đây là bước chuyển căn bản từ tư duy phát triển theo địa giới hành chính sang tư duy kiến tạo không gian phát triển mở, liên kết vùng và hội nhập quốc tế.

Khơi thông động lực

Điều chỉnh quy hoạch lần này đánh dấu bước chuyển từ phát triển dựa trên những lợi thế riêng lẻ sang phát triển dựa trên liên kết không gian và chuỗi giá trị. Thay vì phát triển theo từng khu vực tách biệt, Quảng Trị hướng tới vai trò là đầu mối kết nối các hành lang kinh tế, tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất và chuỗi cung ứng khu vực.

Ba hành lang kinh tế được xác lập là khung phát triển chiến lược của tỉnh. Hành lang Bắc-Nam là trục động lực trung tâm, kết nối đô thị, khu công nghiệp và cảng biển. Hành lang Bắc Nam phụ trợ phía Tây phát triển kinh tế rừng, năng lượng tái tạo, nông nghiệp công nghệ cao, đồng thời giữ vai trò quan trọng về sinh thái và quốc phòng-an ninh. Hành lang Đông-Tây xuyên Á gồm ba trục Cha Lo-Hòn La, Lao Bảo-Cửa Việt và La Lay-Mỹ Thủy, kết nối cửa khẩu với cảng biển, hình thành mạng lưới logistics xuyên biên giới và thúc đẩy hội nhập quốc tế.

Trên nền tảng đó, chiến lược "Vươn Đông-Tỏa Tây" được hình thành. "Vươn Đông" là hướng mạnh ra biển, phát triển kinh tế biển, cảng biển và logistics, tham gia sâu hơn vào chuỗi thương mại quốc tế. "Tỏa Tây" là mở rộng không gian phát triển về phía biên giới, tăng cường kết nối với Nam Lào, Đông Bắc Thái Lan và Tiểu vùng Mê Kông mở rộng, đưa khu vực cửa khẩu trở thành đầu mối giao thương quan trọng.

Nét đẹp Tân Hóa - Ảnh: L.V.N

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, việc đồng bộ hạ tầng biển, cửa khẩu, cao tốc, đường sắt và hàng không sẽ tạo lợi thế cạnh tranh mới, đưa Quảng Trị trở thành trung tâm logistics của khu vực. Cùng với đó, tiềm năng điện gió, điện mặt trời, điện khí và điện gió ngoài khơi sẽ tạo động lực phát triển ngành năng lượng, kéo theo công nghiệp phụ trợ, dịch vụ kỹ thuật và đổi mới công nghệ. Nông nghiệp, kinh tế biển và du lịch được định hướng phát triển theo chiều sâu, chuyển từ tăng sản lượng sang nâng cao giá trị thông qua chế biến, xây dựng thương hiệu và phát huy lợi thế đặc thù, tạo nền tảng tăng trưởng bền vững.

Mọi định hướng phát triển đều hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng sống của người dân, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển xã hội, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Khát vọng vươn lên

Quảng Trị đang đẩy mạnh cải cách hành chính, tinh gọn bộ máy, thúc đẩy chuyển đổi số và cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư theo hướng minh bạch, thông thoáng. Tư duy quản trị chuyển từ "quản lý" sang "phục vụ", từ điều hành hành chính sang đồng hành cùng doanh nghiệp và nhà đầu tư, tạo nền tảng nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút nguồn lực phát triển.

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng quyết liệt, niềm tin trở thành lợi thế quan trọng, được tạo dựng từ môi trường đầu tư ổn định, chất lượng điều hành và năng lực hiện thực hóa quy hoạch thành những dự án, công trình cụ thể. Trên nền tảng đó, Quảng Trị từng bước hình thành hệ sinh thái phát triển liên kết, trong đó năng lượng dẫn dắt công nghiệp; công nghiệp thúc đẩy logistics; logistics mở rộng thương mại, dịch vụ và đô thị; đô thị tiếp tục thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao và đổi mới sáng tạo, tạo nên chuỗi tăng trưởng bền vững.

Quy hoạch mới cũng xác lập cấu trúc phát triển gồm 3 hành lang kinh tế, 7 cực tăng trưởng và 2 phân vùng phát triển, gắn với chiến lược "Vươn Đông-Tỏa Tây". Đây là mô hình phát triển đa trung tâm, phát huy lợi thế của từng vùng, tăng cường liên kết, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và tạo sức lan tỏa cho toàn tỉnh.

Những chỉ tiêu quy hoạch phản ánh khát vọng phát triển mạnh mẽ của Quảng Trị: Giai đoạn 2026-2030 phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân từ 10%/năm trở lên; thu ngân sách trên 80 nghìn tỷ đồng; tổng vốn đầu tư thực hiện hơn 520 nghìn tỷ đồng. Đến năm 2030, quy mô GRDP theo giá hiện hành đạt trên 238 nghìn tỷ đồng, GRDP bình quân đầu người trên 145 triệu đồng; kinh tế số đóng góp 15-20% GRDP; sản lượng điện đạt trên 30 tỷ kWh; du lịch đón 13-15 triệu lượt khách và chỉ số phát triển con người (HDI) đạt khoảng 0,75.

Với những định hướng và mục tiêu đó, Quảng Trị có cơ sở để hiện thực hóa khát vọng trở thành trung tâm năng lượng sạch, logistics và dịch vụ quan trọng của Bắc Trung bộ vào năm 2050. Khi ấy, vị thế của tỉnh sẽ không chỉ được đo bằng quy mô nền kinh tế, mà còn bằng năng lực kết nối vùng, khả năng thu hút các dòng vốn đầu tư và chất lượng tăng trưởng.

Từ vùng đất từng là tuyến đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Quảng Trị hôm nay đang từng bước trở thành tuyến đầu của hội nhập và phát triển. Quy hoạch mới không chỉ mở rộng không gian tăng trưởng mà còn mở ra tầm nhìn phát triển dài hạn, góp phần định hình bản đồ kinh tế của địa phương và khu vực. Đó là khát vọng kiến tạo một cực tăng trưởng mới của miền Trung, nơi hội tụ sức mạnh liên kết, khát vọng đổi mới và niềm tin vào một tương lai phát triển nhanh, bền vững.

Lê Vĩnh Nhiên