Kiến nghị gỡ 'điểm nghẽn' kiểm tra chuyên ngành giao thông

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp, tinh gọn bộ máy, việc chuyển đổi từ mô hình thanh tra chuyên ngành sang kiểm tra chuyên ngành đã nảy sinh nhiều bất cập, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực giao thông đô thị.

Lực lượng kiểm tra chuyên ngành phân luồng, hướng dẫn giao thông.

Trên cơ sở đó, Hà Nội đề nghị Bộ Xây dựng sớm ban hành hướng dẫn cụ thể, đồng thời nghiên cứu cơ chế đặc thù để lực lượng kiểm tra chuyên ngành giao thông vận tải hoạt động hiệu quả.

Việc chuyển đổi này được triển khai theo Nghị quyết số 190/2025/QH15 của Quốc hội, Kết luận số 134-KL/TW của Bộ Chính trị và Nghị định số 217/2025/NĐ-CP của Chính phủ, trong đó chấm dứt hoạt động thanh tra tại các sở, chuyển chức năng sang mô hình kiểm tra chuyên ngành. Từ ngày 1/10/2025, Hà Nội đã thành lập Phòng Kiểm tra chuyên ngành thuộc Sở Xây dựng để tiếp nhận và duy trì các nhiệm vụ liên quan.

Riêng trong lĩnh vực giao thông vận tải, lực lượng kiểm tra chuyên ngành được giao khối lượng công việc lớn: kiểm tra việc chấp hành pháp luật về đường bộ, đường thủy nội địa, đường sắt; giám sát kết cấu hạ tầng giao thông; hoạt động vận tải và dịch vụ hỗ trợ;

Lập biên bản vi phạm, kiến nghị xử lý; đồng thời phối hợp với công an và chính quyền địa phương trong phân luồng, chống ùn tắc tại các điểm nóng, khu vực thi công và sự kiện lớn. Hiện lực lượng này được tổ chức thành 10 đội nghiệp vụ và địa bàn để bao quát toàn thành phố.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy nhiều “điểm nghẽn”, trong đó nổi bật là thiếu hành lang pháp lý thống nhất cho hoạt động kiểm tra chuyên ngành.

Hà Nội cho biết đến nay chưa có thông tư riêng quy định quy trình kiểm tra trong lĩnh vực xây dựng và giao thông, dẫn đến sự thiếu đồng bộ giữa các địa phương về trình tự, thủ tục, thẩm quyền cũng như biểu mẫu nghiệp vụ. Từ đây, Hà Nội kiến nghị Bộ Xây dựng sớm ban hành Thông tư quy định “Quy trình kiểm tra chuyên ngành xây dựng” để làm căn cứ pháp lý thống nhất trên toàn quốc.

Bên cạnh đó, một vướng mắc đáng chú ý là lực lượng kiểm tra chuyên ngành giao thông hiện chưa có quy định thay thế về trang phục, phương tiện, thiết bị kỹ thuật và công cụ hỗ trợ sau khi mô hình thanh tra chấm dứt.

Trước đây, Thanh tra GTVT được áp dụng chế độ trang phục riêng theo Thông tư số 29/2024/TT-BGTVT, phù hợp với đặc thù làm việc ngoài hiện trường, tuần tra lưu động, làm việc ban đêm và phối hợp với lực lượng cảnh sát giao thông. Tuy nhiên, khi chuyển sang mô hình mới, các quy định này chưa được kế thừa hoặc thay thế tương ứng, tạo ra khoảng trống pháp lý trong trang bị đồng phục, biển hiệu và phương tiện chuyên dùng.

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, đây là vấn đề cấp thiết, bởi lực lượng kiểm tra vẫn thường xuyên làm nhiệm vụ ngoài hiện trường, xử lý vi phạm, điều tiết giao thông và bảo vệ kết cấu hạ tầng. Việc thiếu quy định rõ ràng về nhận diện và trang bị không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả thực thi công vụ mà còn tiềm ẩn rủi ro về an toàn cho cán bộ, cũng như gây khó khăn trong phối hợp liên ngành.

Không chỉ Hà Nội, Sở Xây dựng TP.HCM cũng phản ánh những khó khăn tương tự. Trong văn bản gửi Bộ Xây dựng, địa phương này kiến nghị bổ sung quy định về trang phục, phương tiện, xe chuyên dùng, thiết bị đo đạc, flycam và các công cụ hỗ trợ cần thiết, nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn của lực lượng kiểm tra chuyên ngành trong bối cảnh mới.

Lê Tươi