Kiểm tra thuế bằng phương thức điện tử tạo thuận lợi hơn cho người nộp thuế

Hoạt động kiểm tra thuế đang được đẩy mạnh theo hướng số hóa, hiện đại và minh bạch.

Giảm chi phí, tăng tính minh bạch cho người nộp thuế

Ngày 30/6/2026, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 89/2026/TT-BTC hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15. Một trong những nội dung mới đáng chú ý của Thông tư là lần đầu tiên quy định việc kiểm tra thuế bằng phương thức điện tử, đánh dấu bước tiến trong quá trình chuyển đổi số của ngành thuế.

Quy định này tạo cơ sở pháp lý để cơ quan thuế tổ chức hoạt động kiểm tra trên môi trường điện tử, góp phần giảm tiếp xúc trực tiếp giữa cơ quan thuế và người nộp thuế, tăng cường tính công khai, minh bạch trong quá trình thực hiện, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về thuế.

Theo quy định mới, việc triển khai kiểm tra thuế bằng phương thức điện tử mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người nộp thuế.

Thay vì phải trực tiếp làm việc với cơ quan thuế, người nộp thuế có thể cung cấp hồ sơ, tài liệu, giải trình và trao đổi thông tin hoàn toàn trên môi trường điện tử. Điều này giúp giảm đáng kể thời gian đi lại, chi phí chuẩn bị hồ sơ, đồng thời hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Thông qua cổng giao tiếp điện tử, người nộp thuế có thể theo dõi quá trình xử lý hồ sơ, chủ động tiếp cận các thông tin liên quan đến cuộc kiểm tra. Qua đó, việc phối hợp giữa cơ quan thuế và người nộp thuế được thực hiện thuận lợi hơn, đồng thời nâng cao tính minh bạch trong toàn bộ quá trình kiểm tra.

Một điểm đáng chú ý khác là việc giảm tiếp xúc trực tiếp giữa công chức thuế và người nộp thuế góp phần hạn chế nguy cơ phát sinh phiền hà, sách nhiễu, tiêu cực; đồng thời tăng cường tính khách quan, công khai trong hoạt động kiểm tra.

Để việc kiểm tra bằng phương thức điện tử được thực hiện thuận lợi, người nộp thuế cần chủ động duy trì hiệu lực của chứng thư số và chữ ký số của tổ chức cũng như người đại diện theo pháp luật. Bên cạnh đó, cần tổ chức lưu trữ chứng từ, hóa đơn, sổ sách kế toán và các tài liệu liên quan dưới dạng điện tử một cách có hệ thống, bảo đảm khả năng tra cứu, trích xuất và cung cấp khi cơ quan thuế yêu cầu.

Toàn bộ quy trình kiểm tra được thực hiện trên môi trường số

Theo Thông tư số 89/2026/TT-BTC, hoạt động kiểm tra thuế bằng phương thức điện tử được thực hiện thông qua cổng giao tiếp điện tử trên cơ sở hệ thống thông tin quản lý thuế và dữ liệu điện tử do người nộp thuế cung cấp.

Toàn bộ quá trình kiểm tra, từ trao đổi, giải trình, thu thập thông tin, tài liệu đến lập biên bản, ban hành thông báo, kết luận và quyết định xử lý đều được thực hiện bằng phương thức điện tử. Hồ sơ, tài liệu sử dụng trong quá trình kiểm tra được ký số theo quy định của pháp luật.

Các văn bản và dữ liệu điện tử phát sinh trong quá trình kiểm tra được lưu trữ trong hồ sơ điện tử của cuộc kiểm tra. Sau khi kết thúc kiểm tra, cổng giao tiếp điện tử được đóng theo quy định, bảo đảm toàn bộ quá trình xử lý được ghi nhận đầy đủ, minh bạch và có thể tra cứu, đối chiếu, kiểm chứng khi cần thiết.

Đối với những trường hợp dữ liệu điện tử chưa đủ căn cứ để kết luận hoặc cần xác minh thực tế, cơ quan thuế sẽ thực hiện kiểm tra trực tiếp tại trụ sở người nộp thuế theo quy định. Điều này cho thấy việc kiểm tra trực tiếp chỉ được áp dụng khi thực sự cần thiết, vừa bảo đảm yêu cầu quản lý chặt chẽ, vừa tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người nộp thuế.

Việc số hóa toàn bộ quy trình kiểm tra không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tăng cường khả năng giám sát hoạt động của các đoàn kiểm tra, góp phần bảo đảm tính minh bạch, trách nhiệm và kỷ luật trong thực thi công vụ.

Đồng thời, dữ liệu điện tử được chuẩn hóa và lưu trữ tập trung cũng tạo điều kiện để ngành Thuế đẩy mạnh quản lý rủi ro trên cơ sở phân tích dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các công nghệ số trong lựa chọn đối tượng kiểm tra, cảnh báo sớm các dấu hiệu vi phạm. Qua đó, cơ quan thuế có thể tập trung nguồn lực vào những trường hợp có rủi ro cao, vi phạm pháp luật, đồng thời tiếp tục giảm tác động đến các doanh nghiệp và người nộp thuế chấp hành tốt pháp luật.

Việc đưa kiểm tra thuế bằng phương thức điện tử vào quy định của Thông tư số 89/2026/TT-BTC thể hiện quyết tâm của ngành thuế trong đẩy mạnh chuyển đổi số, hiện đại hóa công tác quản lý và lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ. Đây cũng là bước tiến quan trọng nhằm xây dựng nền quản lý thuế hiện đại, minh bạch, hiệu quả, phù hợp với yêu cầu phát triển của nền kinh tế số.

MINH PHƯƠNG