Kiểm soát tổng đầu tư dự án Vành đai 5 và đường sắt Lào Cai - Hải Phòng

Đề xuất điều chỉnh hướng tuyến, tăng quy mô các dự án

Chiều 16/7, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội; việc điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Trình bày các Tờ trình của Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn cho biết, dự án đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội được đầu tư nhằm hình thành tuyến đường bộ cao tốc kết nối Thủ đô Hà Nội với các địa phương trong vùng nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải bền vững, góp phần tạo động lực lan tỏa, mở ra không gian phát triển kinh tế mới...

Với chiều dài khoảng 349 km, dự án đi qua địa bàn 7 địa phương: TP. Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, TP. Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ. Dự án gồm tuyến chính với quy mô 6 làn xe cao tốc, tốc độ thiết kế 100 - 120 km/giờ và đường song hành (đường bên) dọc tuyến với quy mô tối thiểu 2 làn xe, tốc độ thiết kế 60 - 80 km/giờ.

Sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 288.268 tỷ đồng, bao gồm: phần tuyến chính cao tốc khoảng 215.192 tỷ đồng, thực hiện bằng ngân sách trung ương; phần đường song hành khoảng 73.076 tỷ đồng, thực hiện bằng ngân sách địa phương.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội; việc điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Ảnh: Vũ Hiếu

Trên cơ sở phân tích ưu, nhược điểm các hình thức đầu tư, để góp phần giảm chi phí logistics nhằm thu hút đầu tư, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng “2 con số”, Chính phủ đề xuất đầu tư dự án theo hình thức đầu tư công, triển khai thu phí sau khi hoàn thành.

Về điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội- Hải Phòng, Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho biết, dự án này được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 187/2025/QH15. Quá trình lập Báo cáo nghiên cứu khả thi xuất hiện nhiều yếu tố mới tác động đến dự án nên cần điều chỉnh chủ trương đầu tư để nâng cao hiệu quả dự án, đảm bảo an toàn, bền vững.

Do vậy, Chính phủ đề xuất, điều chỉnh đoạn tuyến chính từ ga Nam Hải Phòng đến ga Lạch Huyện thành tuyến nhánh; bổ sung đoạn tuyến đường sắt từ Yên Viên đến Gia Lâm, dài khoảng 8,4 km; bổ sung 2 nhánh kết nối 2 tuyến đường sắt hiện hữu vào các ga của tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Đồng thời, điều chỉnh quy mô đoạn ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng từ phân kỳ đầu tư đường đơn thành đầu tư đường đôi. Bổ sung hạng mục di dời công trình điện trên 110kV thuộc 2 dự án đi cùng hành lang do Thành phố Hà Nội làm cơ quan chủ quản.

Trên cơ sở cập nhật phạm vi, quy mô, khối lượng, đơn giá, tỷ giá và chính sách, sơ bộ tổng mức đầu tư dự án là 289.975 tỷ đồng, tăng 86.744 tỷ đồng so với sơ bộ tổng mức đầu tư được Quốc hội phê duyệt.

Làm rõ cơ sở điều chỉnh và kiểm soát nguồn vốn

Thẩm tra nội dung này, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ giải trình rõ độ chênh lệch giữa quy hoạch hạ tầng đường bộ (chỉ 272 km) và phạm vi đầu tư thực tế của dự án (349 km). Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị cần chứng minh rõ lợi ích kinh tế đối với hướng tuyến mới qua tỉnh Thái Nguyên và so sánh chi phí vòng đời giữa phương án đi thấp và đi trên cao tại tỉnh Ninh Bình.

Đặc biệt, với quy mô vốn lớn, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ làm rõ khả năng cân đối nguồn vốn ngân sách trung ương trong giai đoạn 2026 - 2030 so với nhu cầu vốn của các dự án quan trọng quốc gia khác, tránh tình trạng kéo dài làm giảm hiệu quả đầu tư.

Đối với các đề xuất tại dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, cơ quan thẩm tra đề nghị không bổ sung chi phí di dời các công trình điện từ 110kV trở lên thuộc 2 dự án độc lập của TP. Hà Nội vào sơ bộ tổng mức đầu tư của dự án đường sắt. Yêu cầu này nhằm tuân thủ đúng nguyên tắc của Luật Đầu tư công: mỗi khoản chi chỉ được tính vào tổng mức đầu tư của một dự án, tránh chồng chéo nhiệm vụ chi và vướng mắc trong quyết toán, kiểm toán sau này.

Đồng thời, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị làm rõ lộ trình chuyển sang nhiên liệu sạch, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0", thay vì tiếp tục sử dụng đầu máy diesel đối với các tuyến nhánh kết nối cảng biển...

Kết luận phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất sự cần thiết của 2 dự án nhằm phát triển kết cấu hạ tầng giao thông chiến lược. Tuy nhiên, để hoàn thiện hồ sơ trình Quốc hội, Chính phủ cần giải trình thêm các yêu cầu dựa trên số liệu thực tế.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo, các cơ quan liên quan khẩn trương rà soát, nghiên cứu, tiếp thu, giải trình đầy đủ ý kiến phát biểu của các Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội và báo cáo thẩm tra sơ bộ của Ủy ban Kinh tế và Tài chính, đặc biệt là ý kiến phát biểu của Chủ tịch Quốc hội và các Phó Chủ tịch Quốc hội… để hoàn chỉnh các hồ sơ dự án Nghị quyết.

Trước đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế đặc thù để xử lý một số khó khăn, vướng mắc đối với các dự án điện gió, điện mặt trời.

Hoàng Hòa