Khuyết điểm 'chí mạng' của át chủ bài không chiến' Su-35 Nga

Với hình dáng đồ sộ, động cơ mạnh mẽ và khả năng cơ động ấn tượng, Su-35 từng được coi là biểu tượng cho sức mạnh hàng không vũ trụ Nga trong giai đoạn hậu Chiến tranh Lạnh. Tuy nhiên, đằng sau những thông số kỹ thuật nổi bật ấy lại tồn tại một khuyết điểm lớn – thứ đang ngày càng bộc lộ rõ trong các cuộc xung đột hiện đại.

Máy bay chiến đấu Su-35 của Nga. (Nguồn: 19fortyfive)

Su-35 là kết quả của quá trình hiện đại hóa sâu rộng dòng Su-27 Flanker huyền thoại của Liên Xô. Thay vì phát triển một mẫu máy bay hoàn toàn mới, Nga lựa chọn nâng cấp khung thân đã được chứng minh hiệu quả nhằm kéo dài vòng đời thiết kế và lấp khoảng trống do chương trình tiêm kích tàng hình Su-57 liên tục trì hoãn. Cách tiếp cận này cho phép Moscow nhanh chóng sở hữu một chiến đấu cơ mạnh về hiệu năng bay, tập trung vào khả năng giành ưu thế trên không và thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau.

Về mặt kỹ thuật, Su-35 thực sự là một "quái thú" trên bầu trời. Động cơ điều khiển hướng lực đẩy cho phép máy bay thực hiện những pha cơ động cực đoan mà ít đối thủ nào sánh kịp. Tỷ lệ lực đẩy trên trọng lượng cao giúp Su-35 tăng tốc nhanh, leo cao mạnh và duy trì ưu thế trong các tình huống không chiến tầm gần.

Radar tiên tiến cho phép phát hiện mục tiêu ở khoảng cách xa, trong khi tầm bay lớn và tải trọng vũ khí cao giúp nó thực hiện các nhiệm vụ tuần tra và răn đe hiệu quả. Xét theo thiết kế truyền thống của Liên Xô và Nga, Su-35 đại diện cho đỉnh cao của chiến đấu cơ thế hệ thứ tư mạnh mẽ, bền bỉ và uy lực.

Dù vậy, chính ưu tiên hiệu năng khí động học ấy lại trở thành điểm yếu chí mạng trong chiến sự hiện đại. Su-35 hoàn toàn không có khả năng tàng hình theo tiêu chuẩn ngày nay. Tiết diện phản xạ radar lớn khiến nó dễ dàng bị phát hiện từ khoảng cách xa bởi các hệ thống radar mặt đất cũng như tiêm kích thế hệ năm của đối phương. Khung thân, động cơ và hệ thống vũ khí của Su-35 đều được tối ưu cho sức mạnh và cơ động, chứ không phải để giảm tín hiệu phản xạ.

Trong nhiều kịch bản tác chiến, đối thủ có thể phát hiện và phóng tên lửa vào Su-35 trước khi phi công Nga kịp nhận ra mình đang bị theo dõi. Khi chiến sự trên không ngày càng chuyển sang hình thức "bắn trước – thấy sau", lợi thế cơ động tầm gần, vốn là niềm tự hào của dòng Flanker, dần mất đi giá trị chiến lược.

Không chỉ thua kém về khả năng tàng hình, Su-35 còn tụt hậu so với các máy bay phương Tây và Trung Quốc trong lĩnh vực điện tử hàng không và tác chiến dựa trên mạng lưới. Hệ thống cảm biến của Su-35 thiếu mức độ tích hợp cao như trên các tiêm kích hiện đại của Mỹ. Khả năng chia sẻ dữ liệu chiến trường hạn chế khiến máy bay này phụ thuộc nhiều vào radar và chỉ thị mục tiêu từ mặt đất. Trong khi các lực lượng không quân tiên tiến đang vận hành chiến đấu cơ như những "trạm trung tâm thông tin" trên không, Su-35 vẫn mang nặng tư duy tác chiến truyền thống, mạnh về cá nhân nhưng yếu trong hệ thống tổng thể.

Thực tế chiến trường Ukraine đã cung cấp cái nhìn rõ ràng về những giới hạn này. Nga chủ yếu triển khai Su-35 ở khoảng cách an toàn, tránh xâm nhập sâu vào vùng trời được bảo vệ dày đặc bởi các hệ thống phòng không hiện đại. Một số chiếc Su-35 bị bắn hạ đã cho thấy rõ mức độ dễ tổn thương của loại máy bay này trước tên lửa đất đối không. Khoảng cách giữa hình ảnh "siêu chiến đấu cơ" được quảng bá và khả năng sống sót thực tế trong môi trường giao tranh cường độ cao ngày càng lộ rõ.

Trong khi đó, ngành công nghiệp hàng không vũ trụ Nga đang gặp nhiều khó khăn nghiêm trọng. Các lệnh trừng phạt hạn chế khả năng tiếp cận linh kiện điện tử tiên tiến, ngân sách bị siết chặt và tốc độ sản xuất chậm khiến số lượng Su-35 được đưa vào biên chế không nhiều. Việc bù đắp tổn thất trở nên khó khăn, trong khi thị trường xuất khẩu cũng thu hẹp do áp lực địa chính trị ngày càng gia tăng.

Về mặt chiến thuật, Su-35 tỏ ra phù hợp nhất cho các nhiệm vụ phòng thủ lãnh thổ, tuần tra không phận và mang tên lửa tầm xa nhằm răn đe đối phương. Thế nhưng, trong các chiến dịch tấn công quy mô lớn hay những ngày đầu xung đột, khi cần xuyên thủng mạng lưới phòng không đối phương, Su-35 không còn là công cụ lý tưởng.

Su-35 vì thế không đánh dấu sự khởi đầu của một kỷ nguyên mới, mà là điểm kết thúc cho phát triển tiêm kích thế hệ thứ tư của Nga. Đây vẫn là một máy bay chiến đấu đáng gờm theo tiêu chuẩn cũ, nhưng trong thời đại mà công nghệ tàng hình, cảm biến hợp nhất và tác chiến mạng quyết định thắng bại, Su-35 đang dần trở nên lỗi thời.

Xuân Minh