Mỹ đổi cách tiếp cận, Ukraine nói không chấp nhận đảm bảo an ninh vô nghĩa

Ukraine không chấp nhận đảm bảo an ninh “vô nghĩa”

Ukraine sẽ không chấp nhận các đảm bảo an ninh "vô nghĩa" từ phương Tây, Đại sứ Ukraine tại NATO Alyona Getmanchuk cho hay. Theo bà, người dân Ukraine coi việc bảo vệ nước này khỏi các cuộc tấn công trong tương lai của Nga là "một phần không thể tách rời" của bất kỳ giải pháp hòa bình nào rộng hơn. Bình luận của bà được đưa ra khi các đặc phái viên của Tổng thống Trump thay đổi quan điểm trong một kế hoạch liên quan đến các đảm bảo an ninh của Mỹ cho Ukraine hậu xung đột trước khi Nga và Ukraine đạt được một thỏa thuận hòa bình rộng hơn.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Ảnh: Reuters

Các quan chức Ukraine hy vọng sẽ hoàn tất thỏa thuận về chốt chặn an ninh ngăn cản các cuộc tấn công của Nga trong tương lai nhằm tăng cường vị thế của Kiev trong các cuộc đàm phán ngừng bắn cuối cùng với Moscow.

Cách tiếp cận theo trình tự mới mà Washington đang yêu cầu trên thực tế đồng nghĩa với việc Kiev phải chấp nhận một thỏa thuận hòa bình, có thể bao gồm việc nhượng lại khu vực Donbass ở miền Đông để đi cùng việc ký kết bất kỳ thỏa thuận bảo đảm an ninh nào.

Đây sẽ là một đòn giáng nặng nề vào Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky khi ông cảnh báo rằng bất kỳ sự nhượng bộ "đau đớn" nào với Ukraine đều phải đi kèm với các bảo đảm an ninh vững chắc.

"Ukraine không hề ảo tưởng rằng bất kỳ sự gián đoạn nào của cuộc xung đột, dưới hình thức một lệnh ngừng bắn với Tổng thống Putin rốt cuộc sẽ dẫn tới hòa bình thay vì các hành vi gây hấn mới", bà Getmanchuk cho hay. Theo bà: "Chính vì vậy, lần này, khác với năm 2015, khi thỏa thuận Minsk về Donbass được ký kết và các cuộc đàm phán theo khuôn khổ Normandy được khởi động - các đảm bảo an ninh vẫn sẽ được Ukraine coi là một phần không thể tách rời của bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào chứ không phải kết quả đạt được sau đó".

Tổng thống Zelensky và đội ngũ đàm phán của ông cho biết họ đã đảm bảo được những cam kết trong một thỏa thuận với Mỹ và châu Âu mà họ tin là có nội dung tương tự Điều 5 của NATO về phòng thủ tập thể. Các bảo đảm an ninh đang được thảo luận bao gồm việc triển khai lực lượng từ Liên minh tự nguyện, do Anh và Pháp dẫn đầu, nhằm hỗ trợ tái thiết quân đội Ukraine cũng như giám sát không phận và vùng biển.

Theo The Telegraph, các kế hoạch của châu Âu về việc thành lập một lực lượng phản ứng cũng đang được hoàn thiện. Lực lượng này có thể đáp trả bằng vũ lực nếu Nga vi phạm các điều khoản của bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào. Cơ chế đó sẽ huy động các đơn vị và khí tài châu Âu đang đóng trong và ngoài lãnh thổ Ukraine, cùng với lực lượng vũ trang của Kiev.

Theo ý tưởng đang được thảo luận, Ukraine sẽ là bên hành động trước, các đơn vị châu Âu sẽ can thiệp nếu cần thiết và cuối cùng mọi nỗ lực sẽ được hậu thuẫn bởi một bảo đảm cuối từ Mỹ.

Tổng thống Ukraine từng kỳ vọng sẽ chính thức ký kết thỏa thuận này trong cuộc gặp với ông Trump bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos, Thụy Sĩ vào tuần trước. Ông Zelensky khẳng định các văn kiện an ninh đã “sẵn sàng 100%”, dù ông Trump vẫn chưa đưa ra phê chuẩn cuối cùng.

Sự đảo chiều của Mỹ

Tuy nhiên, các quan chức Ukraine và châu Âu cho biết phía Mỹ sau đó quyết định muốn gắn thỏa thuận an ninh này vào một khuôn khổ rộng hơn nhằm chấm dứt xung đột. Sự “đảo chiều” này trước đó đã được Financial Times đưa tin.

Nga đã tìm cách thúc đẩy các cuộc đàm phán về một thỏa thuận hòa bình tổng thể nhằm buộc Ukraine phải nhượng lại các vùng Donetsk và Luhansk ở miền Đông như cái giá cho lệnh ngừng bắn. Tổng thống Zelensky cảnh báo rằng Hiến pháp Ukraine không cho phép từ bỏ lãnh thổ, đồng thời đề xuất phương án thành lập một “khu kinh tế tự do” phi quân sự với điều kiện Nga cũng phải rút lực lượng khỏi các khu vực này. Điện Kremlin nhiều lần khẳng định sẽ không chấm dứt xung đột cho đến khi Ukraine rút khỏi Donbass.

Các quan chức châu Âu lo ngại việc Mỹ chưa hoàn tất các bảo đảm an ninh có thể bị Washington hoặc Moscow sử dụng như một đòn bẩy gây sức ép với Ukraine. Tuy nhiên, các nguồn tin Ukraine nói với The Telegraph rằng họ không coi đây là nỗ lực ép buộc phái đoàn đàm phán của Kiev phải nhượng đất như điều kiện tiên quyết để được bảo vệ.

Thay vào đó, động thái này được nhìn nhận như một nỗ lực của Mỹ nhằm đẩy nhanh tiến trình đàm phán, sau khi Washington đứng ra làm trung gian cho các cuộc tiếp xúc trực tiếp đầu tiên giữa quan chức Ukraine và Nga tại Abu Dhabi, Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) vào tuần trước.

Theo các quan chức Mỹ, hai bên vẫn bế tắc trong vấn đề nhượng bộ lãnh thổ - điều mà họ cho là câu hỏi duy nhất chưa có lời giải. Ông Steve Witkoff - Đặc phái viên của ông Trump, phát biểu tại một sự kiện bên lề Davos tuần trước: “Tôi nghĩ chúng tôi đã thu hẹp lại chỉ còn một vấn đề và chúng tôi đã thảo luận nhiều kịch bản khác nhau quanh vấn đề đó, nghĩa là nó có thể giải quyết được".

Sau đó, Tổng thống Zelensky xác nhận vấn đề còn tồn tại chính là lãnh thổ. Hôm 26/1, nhà lãnh đạo Ukraine cho biết ông sẽ cử các quan chức tới Abu Dhabi để tham gia vòng đàm phán thứ hai với phía Nga vào cuối tuần này.

“Các bên chủ yếu thảo luận về các vấn đề quân sự, nhưng cũng đề cập tới các bảo đảm an ninh,” ông Zelensky nói với Thủ tướng Áo Christian Stocker trong cuộc điện đàm hôm 27/1.

Kiều Anh/VOV.VN Tổng hợp