Khủng hoảng bảo trì đang bào mòn sức mạnh Hải quân Mỹ

Các vụ cháy, trục trặc hệ thống điện và hỏng hóc động cơ không còn bị xem là những sự cố đơn lẻ, mà được nhiều chuyên gia đánh giá là dấu hiệu của những vấn đề mang tính hệ thống liên quan đến bảo trì, huấn luyện thủy thủ và việc vận hành các công nghệ ngày càng phức tạp.

Siêu tàu sân bay lớp Nimitz USS Dwight D. Eisenhower. (Ảnh: MW)

Tạp chí Naval & Merchant Ships của Trung Quốc nhận định, những sự cố gần đây phản ánh "áp lực và những thiếu sót mang tính hệ thống" trong quá trình vận hành hạm đội. Báo cáo dẫn hàng loạt trường hợp xảy ra trên các chiến hạm chủ lực của Hải quân Mỹ như tàu sân bay USS Gerald R. Ford, các tàu khu trục tàng hình lớp Zumwalt, tàu sân bay USS Dwight D. Eisenhower và tàu khu trục lớp Arleigh Burke USS Higgins.

Theo đánh giá này, nguyên nhân không chỉ xuất phát từ bản thân các con tàu mà còn đến từ việc Hải quân Mỹ phải duy trì cường độ triển khai quá lớn trên phạm vi toàn cầu, trong khi các xưởng đóng tàu và cơ sở bảo dưỡng không theo kịp nhu cầu sửa chữa ngày càng tăng.

Bài viết cho rằng những áp lực kéo dài đã bộc lộ các điểm yếu trong công tác quản lý trang thiết bị, bảo trì và kiểm soát thiệt hại trên tàu. Những vấn đề này tuy không phát sinh trong chiến đấu nhưng vẫn liên tục làm suy giảm khả năng sẵn sàng chiến đấu của hạm đội và có nguy cơ ngày càng nghiêm trọng hơn.

Nhiều sự cố liên tiếp

Bản đánh giá được công bố chỉ ít ngày, sau khi 64 thủy thủ trên tàu ngầm hạt nhân USS Nebraska bị ảnh hưởng bởi khói thải diesel do máy phát điện gặp sự cố.

Trước đó, vụ cháy xảy ra tại khu vực phòng giặt trên tàu sân bay USS Gerald R. Ford vào tháng 3 cũng được xem là dấu hiệu cho thấy áp lực bảo trì ngày càng lớn sau nhiều đợt triển khai kéo dài. Báo cáo nhận định tình trạng quá tải cùng sự mệt mỏi của thủy thủ đoàn có thể khiến các nguy cơ tiềm ẩn tích tụ trong thời gian dài, từ thiết bị kỹ thuật đến điều kiện làm việc của thủy thủ, và có thể bùng phát thành những sự cố nghiêm trọng bất cứ lúc nào.

Lớp Zumwalt tiếp tục là ví dụ điển hình

Một trong những chương trình được nhắc đến nhiều nhất là tàu khu trục tàng hình lớp Zumwalt. Ban đầu, Zumwalt được kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoạt trong tác chiến hải quân với thiết kế tàng hình, pháo dẫn đường chính xác và hệ thống điện tích hợp đủ khả năng vận hành các loại vũ khí năng lượng định hướng trong tương lai.

Kể từ khi đi vào hoạt động, lớp tàu này liên tục gặp các vấn đề kỹ thuật, từ hệ thống điện, động cơ đẩy đến phần mềm điều khiển. Những sự cố kéo dài khiến khả năng sẵn sàng chiến đấu của các tàu bị ảnh hưởng đáng kể.

Trong khi đó, chi phí chương trình cũng tăng vượt dự toán, khiến mỗi chiếc Zumwalt có giá gần 8 tỷ USD, trở thành một trong những tàu chiến đắt nhất từng được chế tạo.

Công nghệ càng hiện đại càng khó bảo trì

Theo các chuyên gia, tàu chiến hiện đại của Hải quân Mỹ ngày nay không còn đơn thuần là những chiến hạm truyền thống mà đã trở thành những "trạm điện nổi" kết hợp với các hệ thống máy tính phức tạp.

Nguồn điện trên tàu phải đồng thời cung cấp cho radar, hệ thống cảm biến, thông tin liên lạc, động cơ, tác chiến điện tử và nhiều loại vũ khí hiện đại. Cách thiết kế này mang lại năng lực chiến đấu vượt trội nhưng cũng khiến mọi hệ thống phụ thuộc lẫn nhau nhiều hơn.

Chỉ cần một hệ thống gặp trục trặc cũng có thể kéo theo hàng loạt hệ thống khác bị ảnh hưởng, khiến việc xử lý các sự cố như cháy nổ hoặc lỗi điện trở nên phức tạp hơn nhiều so với các lớp tàu đời cũ.

Một điểm đáng chú ý khác là việc tăng mức độ tự động hóa chưa chắc đã giúp giảm rủi ro vận hành. Các tàu chiến hiện đại cần ít thủy thủ hơn trước nhờ nhiều quy trình đã được tự động hóa. Thế nhưng, điều này cũng đồng nghĩa với việc số lượng nhân sự có thể trực tiếp xử lý các tình huống khẩn cấp như cháy, ngập nước hoặc hỏng hóc máy móc cũng giảm theo.

Trong khi kiểm soát thiệt hại luôn được xem là thế mạnh của Hải quân Mỹ, việc tinh giản thủy thủ đoàn khiến mỗi thành viên phải đảm nhận nhiều nhiệm vụ hơn khi xảy ra sự cố, đặc biệt trên những con tàu có hệ thống kỹ thuật rất phức tạp.

Báo cáo cũng chỉ ra rằng các tàu chiến thế hệ mới đòi hỏi quy trình bảo trì phức tạp hơn rất nhiều, trong khi ngành công nghiệp đóng tàu Mỹ vẫn đối mặt với tình trạng thiếu nhân lực tay nghề cao, năng lực sửa chữa hạn chế và khối lượng công việc tồn đọng lớn.

Điều này khiến ngay cả những lỗi kỹ thuật tương đối nhỏ cũng có thể khiến tàu phải nằm bến trong thời gian dài, để chờ sửa chữa hoặc thay thế linh kiện. Áp lực càng lớn hơn khi Hải quân Mỹ vẫn phải duy trì hiện diện quân sự đồng thời tại Thái Bình Dương, Trung Đông và châu Âu.

Xuân Minh