Khung giờ điện mới: Ai hưởng lợi?

94% khách hàng sinh hoạt sắp nhẹ gánh tiền điện?

Liên quan đến quá trình sửa đổi Quyết định số 14/2025/QĐ-TTg, Bộ Công thương muốn bỏ quy định phải chờ lần điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân tiếp theo mới áp dụng cơ cấu biểu giá mới. Thay vào đó, cơ cấu giá và khung giờ cao điểm, thấp điểm (gọi tắt là khung giờ điện) mới sẽ được áp dụng từ thời điểm quyết định sửa đổi có hiệu lực.

Doanh nghiệp kinh doanh trạm sạc xe điện có thể hưởng lợi khi cơ cấu biểu giá mới được áp dụng đồng thời với khung giờ mới. Ảnh: Hoàng Anh.

Theo đề xuất, giá bán lẻ điện bình quân được giữ nguyên ở mức 2.204 đồng/kWh. Khung giờ cao điểm kéo dài từ 17h30 đến 22h30 các ngày từ thứ Hai đến thứ Bảy; Chủ nhật không có giờ cao điểm. Khung giờ thấp điểm từ 0h đến 6h sáng tất cả các ngày trong tuần. Khoảng thời gian còn lại thuộc khung giờ bình thường.

Với khách hàng sinh hoạt, thay đổi đáng chú ý nhất là việc chuyển từ biểu giá lũy tiến sáu bậc sang năm bậc. Bộ Công thương tính toán, nhóm khách hàng sử dụng dưới 777 kWh/tháng chiếm khoảng 94% tổng số khách hàng sinh hoạt, tương ứng khoảng 73% tổng sản lượng điện sinh hoạt, sẽ được giảm tiền điện so với hiện hành.

Mức giảm lớn nhất được dự báo thuộc về nhóm sử dụng khoảng 400 kWh/tháng. Ngược lại, những khách hàng có mức tiêu thụ cao sẽ phải trả thêm khi cơ cấu biểu giá mới được áp dụng.

Theo tính toán, khách hàng sử dụng 778 kWh/tháng có tiền điện tương đương hiện hành. Với mức tiêu thụ 1.182 kWh/tháng, được Bộ Công Thương xác định là mức bình quân của nhóm sử dụng trên 700 kWh/tháng, tiền điện dự kiến tăng gần 190.000 đồng mỗi tháng.

Sự khác biệt nằm ở cách phân bổ giá giữa các bậc tiêu thụ. Theo hồ sơ dự thảo, mức giá đối với phần sản lượng từ 401 đến 700 kWh và phần trên 701 kWh được thiết kế cao hơn so với cơ cấu hiện hành, trong khi nhóm sử dụng điện thấp và trung bình được dự báo có lợi hơn.

Quyết định số 14/2025/QĐ-TTg đã quy định biểu giá năm bậc từ tháng 5/2025, nhưng cơ cấu mới chưa được áp dụng thực tế do quy định chuyển tiếp gắn thời điểm triển khai với lần điều chỉnh giá điện bình quân tiếp theo.

Trước đó, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội đã kiến nghị Bộ Công thương sớm trình ban hành quyết định sửa đổi, đồng thời làm rõ thời điểm áp dụng biểu giá sinh hoạt năm bậc để người dân sớm được thụ hưởng chính sách mới.

Ngoài hộ gia đình, cơ sở lưu trú du lịch và doanh nghiệp kinh doanh trạm sạc xe điện cũng có thể hưởng lợi khi cơ cấu biểu giá mới được áp dụng đồng thời với khung giờ mới. Tuy nhiên, kết quả này phụ thuộc vào việc triển khai đồng thời cả hai thay đổi, chứ không chỉ riêng việc điều chỉnh khung giờ sử dụng điện.

Theo đánh giá của Bộ Công thương, nếu chỉ xét tác động của khung giờ cao điểm, thấp điểm mới, tiền điện của các cơ sở lưu trú du lịch có thể tăng dưới 6%, còn nhóm sạc xe điện tăng gần 3%. Nhưng khi tính đồng thời với cơ cấu biểu giá mới, tổng chi phí tiền điện của cả hai nhóm được dự báo giảm so với hiện hành.

Theo Quyết định số 14/2025/QĐ-TTg, cơ sở lưu trú du lịch sẽ áp dụng cơ cấu biểu giá tương ứng với nhóm khách hàng sản xuất, thay cho nhóm kinh doanh như trước đây. Đối với sạc xe điện, mức giá riêng được thiết kế cao hơn giá của nhóm sản xuất nhưng thấp hơn giá áp dụng cho nhóm kinh doanh thông thường.

Trong quá trình xây dựng chính sách, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Hiệp hội Du lịch Việt Nam cùng một số doanh nghiệp như Vinpearl và Tập đoàn Mường Thanh cũng bày tỏ lo ngại khung giờ mới có thể làm tăng chi phí vận hành cơ sở lưu trú. Tương tự, Công ty CP Phát triển trạm sạc toàn cầu V-Green cũng quan ngại về chi phí điện đối với hoạt động kinh doanh trạm sạc.

Ngày 24/6/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị Bộ Công thương sớm điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân, đồng thời báo cáo Thủ tướng xem xét cho phép áp dụng cơ cấu giá dành cho cơ sở lưu trú trong thời gian chờ điều chỉnh giá bình quân.

Doanh nghiệp phải tính lại giờ vận hành

Với các doanh nghiệp sản xuất, tác động của khung giờ mới thể hiện trực tiếp qua chi phí sử dụng điện. Những cơ sở có thể chuyển một phần phụ tải sang giờ thấp điểm sẽ có dư địa hạn chế chi phí, trong khi các dây chuyền vận hành liên tục hoặc khó thay đổi ca sản xuất sẽ ít linh hoạt hơn.

Tiền điện của các doanh nghiệp sản xuất sắt, thép có thể tăng bình quân dưới 9% khi áp dụng khung giờ mới. Ảnh: Hoàng Anh.

Để đánh giá tác động, Bộ Công thương sử dụng sản lượng điện tiêu thụ thực tế năm 2025, phân bổ lại theo khung giờ mới rồi so sánh với chi phí theo khung giờ hiện hành. Phép tính giả định khách hàng giữ nguyên hành vi sử dụng điện. Cơ quan soạn thảo lưu ý đây là đánh giá tĩnh và khi quy định được triển khai, doanh nghiệp có thể điều chỉnh kế hoạch sản xuất, khiến chi phí thực tế khác với dự báo.

Đối với ngành thép, Bộ Công thương tính toán tiền điện của các doanh nghiệp sản xuất sắt, thép có thể tăng bình quân dưới 9% khi áp dụng khung giờ mới. Tuy nhiên, do chi phí điện chiếm dưới 10% giá thành thép, cơ quan soạn thảo sơ bộ đánh giá mức tăng này không ảnh hưởng nhiều đến giá thành và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

Bộ Công thương cũng lưu ý, mức tăng bình quân chưa phản ánh đầy đủ sự khác biệt giữa các nhà máy. Mức độ tác động cụ thể còn phụ thuộc vào khả năng điều chỉnh lịch vận hành, cơ cấu dây chuyền và tỷ trọng điện tiêu thụ trong giờ cao điểm.

Với các cơ sở trồng thanh long, Bộ Công Thương dự báo tiền điện có thể tăng bình quân dưới 6%.

Theo cơ quan này, khách hàng có thể điều chỉnh thời gian vận hành hệ thống chiếu sáng từ khoảng 19h hôm trước đến 5h sáng hôm sau sang khoảng 20h đến 6h sáng hôm sau, qua đó giảm thời gian sử dụng điện trong khung cao điểm và tận dụng đủ sáu giờ thấp điểm. Hiệu quả thực tế còn phụ thuộc điều kiện sản xuất và khả năng thay đổi lịch vận hành của từng cơ sở.

Trong khi đó, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) kiến nghị áp dụng cơ cấu biểu giá mới đồng bộ cho các nhóm khách hàng, thay vì chỉ triển khai riêng đối với cơ sở lưu trú và sạc xe điện. Theo EVN, phương án giá đã tính đến việc áp dụng giá điện cho cơ sở lưu trú tương ứng với nhóm sản xuất và thiết kế mức giá riêng cho sạc xe điện, thấp hơn giá điện kinh doanh thông thường.

Nếu chỉ áp dụng với một số nhóm, phương án bù đắp doanh thu được tính toán khi xây dựng Quyết định số 14/2025/QĐ-TTg có thể bị ảnh hưởng. Quan điểm này cũng gắn với mục tiêu giảm dần, tiến tới xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng.

Áp lực vận hành hệ thống điện cũng là lý do Bộ Công thương muốn triển khai khung giờ mới sớm hơn. Theo số liệu NSMO, sản lượng điện năm 2026 ước đạt 354,6 tỷ kWh, tăng khoảng 9,7% so với năm 2025. Công suất cực đại của hệ thống đạt 57.537 MW, tăng khoảng 13,5% so với cùng kỳ năm trước và cao hơn 6,4% so với mức kỷ lục năm 2025.

Trước đó, NSMO từng nhiều lần kiến nghị sớm áp dụng khung giờ mới, nhất là để phục vụ vận hành hệ thống trong mùa khô năm 2027. Khi đầu tư nguồn điện và lưới điện cần thời gian để bổ sung công suất, dịch chuyển phụ tải là giải pháp có thể triển khai trước mắt, góp phần khai thác hiệu quả nguồn điện hiện có và năng lượng tái tạo.

Hiệu quả của khung giờ mới sẽ phụ thuộc vào mức độ dịch chuyển phụ tải trong thực tế. Nếu doanh nghiệp điều chỉnh được lịch vận hành, hệ thống điện sẽ có thêm dư địa giảm áp lực trong giờ cao điểm. Ngược lại, nếu hành vi tiêu thụ ít thay đổi, chi phí thực tế và hiệu quả vận hành có thể khác đáng kể so với tính toán ban đầu của Bộ Công thương.

Thái Bình