Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê tiếp tục hoàn thiện hồ sơ đề cử UNESCO

Chiều 23/8, UBND tỉnh An Giang phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL), Bộ Ngoại giao tổ chức Hội nghị tổng kết chương trình khảo sát.

Thứ trưởng Bộ VHTT&DL Hoàng Đạo Cương, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Lê Văn Phước cùng các chuyên gia ICOMOS tham dự.

Trong quá trình làm việc, đoàn chuyên gia khảo sát nhiều di tích thành phần, bảo tàng, kho lưu giữ hiện vật và các địa điểm khai quật; đồng thời trao đổi với cơ quan chuyên môn và cộng đồng địa phương. Các chuyên gia đưa ra những khuyến nghị nhằm tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, tăng cường bảo tồn, quản lý và phát huy di sản.

Đoàn chuyên gia ICOMOS khảo sát tại Nhà trưng bày Văn hóa Óc Eo - Ba Thê. (Nguồn: Báo Văn Hóa)

Dấu tích của một trung tâm giao thương cổ

Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê nằm ở vùng hạ lưu sông Mê Kông, là một trong những trung tâm tiêu biểu của văn hóa Óc Eo, phát triển rực rỡ từ khoảng thế kỷ I đến thế kỷ VII, gắn với sự hình thành và phát triển của vương quốc Phù Nam.

Hồ sơ đề cử gồm 4 khu vực có mối quan hệ hữu cơ: núi Ba Thê (Khu A), đô thị Óc Eo (Khu B), Giồng Xoài (Khu C) và Nền Chùa (Khu D), với tổng diện tích khoảng 453,1 ha và vùng đệm 946,3 ha.

Các khu vực này phản ánh một hệ thống đô thị, tôn giáo và thương mại phát triển, với không gian cư trú, sản xuất thủ công, kiến trúc tín ngưỡng, giao thông thủy và các tuyến kết nối hướng ra biển.

Hàng nghìn hiện vật khảo cổ được phát hiện tại đây, gồm tượng thờ, minh văn, đồ trang sức, khuôn đúc, công cụ sản xuất, tiền tệ và hàng hóa có nguồn gốc từ Ấn Độ, Trung Hoa, Tây Á và Địa Trung Hải. Những tư liệu này cho thấy Óc Eo từng giữ vị trí quan trọng trong mạng lưới giao lưu văn hóa và thương mại xuyên Á.

Trên cơ sở các giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa và khảo cổ học, hồ sơ đề cử Óc Eo - Ba Thê được xây dựng theo tiêu chí (ii) và (iii) của Công ước Di sản Thế giới năm 1972.

Bảo tồn gắn với cộng đồng

Trong chuyến khảo sát, Đoàn chuyên gia ICOMOS cũng tìm hiểu mối quan hệ giữa di sản và đời sống người dân địa phương. Hoạt động tiếp xúc cộng đồng tại chùa Linh Sơn và Khu di tích Nền Chùa cho thấy vai trò của người dân trong bảo vệ, gìn giữ và phát huy giá trị di sản.

Tiến sĩ Rima Hooja, chuyên gia ICOMOS Ấn Độ, đánh giá cao công tác chuẩn bị của các cơ quan Trung ương và tỉnh An Giang, đồng thời đề nghị tiếp tục bổ sung tư liệu, bằng chứng để làm rõ các nội dung trong hồ sơ.

Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương đánh giá chuyến khảo sát là bước quan trọng để đánh giá thực trạng và tiếp tục hoàn thiện hồ sơ đề cử.

Thứ trưởng đề nghị An Giang tiếp tục thực hiện quy hoạch, cắm mốc di tích, bảo vệ cảnh quan và các điểm khảo cổ tiềm năng; đồng thời tăng cường giáo dục, tạo sinh kế bền vững cho người dân và vận động cộng đồng giao nộp cổ vật cho Nhà nước.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn cho rằng Óc Eo - Ba Thê không chỉ có ý nghĩa đối với lịch sử Việt Nam mà còn góp phần làm rõ vai trò của văn minh Đông Nam Á trong lịch sử khu vực và thế giới.

Đông đảo người dân địa phương, du khách tham quan, tìm hiểu về văn hóa Óc Eo - Ba Thê. (Nguồn: Báo Văn Hóa)

Tiếp thu các đề nghị, tỉnh An Giang khẳng định sẽ tiếp tục huy động nguồn lực, hoàn thiện công tác quản lý, bảo vệ tính toàn vẹn và tính xác thực của di sản; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, giáo dục và phát triển du lịch bền vững.

Việc được UNESCO ghi danh, nếu đạt được, không chỉ khẳng định giá trị nổi bật của Óc Eo - Ba Thê mà còn đặt ra yêu cầu lâu dài về bảo tồn, quản lý và phát huy di sản, với cộng đồng địa phương là một trong những chủ thể quan trọng.

P.V