Không xây bảo tàng, ưu tiên bảo tồn giá trị gốc chùa Đọi Sơn

Nhà bia chùa Đọi Sơn – nơi đặt bia tháp Sùng Thiện Diên Linh do vua Lý Nhân Tông chỉ đạo tạo tác.

Trong quá trình thẩm định Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt chùa Đọi Sơn (chùa Long Đọi Sơn, tỉnh Ninh Bình) đến năm 2030, tầm nhìn 2050, Bộ VHTT&DL vừa có những góp ý quan trọng nhằm bảo đảm việc bảo tồn di tích được thực hiện đúng nguyên tắc, giữ gìn tối đa các yếu tố gốc và không gian cảnh quan lịch sử.

Một trong những nội dung đáng chú ý là đề nghị tỉnh Ninh Bình không xây dựng thêm các công trình mới trong khu vực bảo vệ II của di tích. Cụ thể, là các hạng mục như Bảo tàng tác phẩm nghệ thuật Phật giáo triều Lý, Nhà trưng bày nghệ thuật Phật giáo, nghệ thuật nhà Lý và nhà khách Ni.

Chùa Long Đọi Sơn nằm trên núi Đọi (Ninh Bình) - ảnh ITN.

Yêu cầu này thể hiện quan điểm nhất quán trong công tác quản lý di sản, phát huy giá trị di tích không đồng nghĩa với việc gia tăng các công trình xây dựng, đặc biệt tại những khu vực có vai trò bảo vệ cảnh quan và không gian văn hóa gốc.

Theo các chuyên gia, khu vực bảo vệ II có chức năng tạo vùng đệm, bảo đảm sự hài hòa giữa di tích với cảnh quan tự nhiên và môi trường văn hóa xung quanh. Việc xây dựng dày đặc các công trình phụ trợ, dù mang mục đích trưng bày hay phục vụ tham quan, đều tiềm ẩn nguy cơ làm biến dạng không gian lịch sử, ảnh hưởng đến tính toàn vẹn và giá trị chân xác của di tích.

Tam quan chùa Long Đọi Sơn.

Bên cạnh đó, Bộ VHTT&DL cũng yêu cầu bổ sung dự án thăm dò, khai quật khảo cổ làm cơ sở khoa học cho việc xác định vị trí, quy mô các hạng mục tu bổ và phát huy giá trị di tích; tránh xâm hại các lớp trầm tích lịch sử còn nằm dưới lòng đất, đồng thời góp phần làm sáng tỏ thêm giá trị đặc biệt của chùa Đọi Sơn – một trung tâm Phật giáo quan trọng dưới triều Lý.

Bản phục chế 3D mô tả hoàn chỉnh Bảo vật quốc gia bia tháp Sùng Thiện Diên Linh.

Quy hoạch cũng được định hướng bổ sung nội dung số hóa di tích, mở ra cách tiếp cận mới trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Thay vì mở rộng xây dựng vật thể, việc ứng dụng công nghệ số sẽ giúp giới thiệu, trưng bày và lan tỏa giá trị di tích một cách hiệu quả, phù hợp với yêu cầu bảo tồn lâu dài đối với Di tích quốc gia đặc biệt chùa Đọi Sơn.

Trần Hòa