Không thể xuyên tạc giá trị lịch sử của Cách mạng tháng Tám

Cách mạng tháng Tám thành công đã để lại bài học về phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân. Ảnh tư liệu

Không phải “ăn may” hay “khoảng trống quyền lực”

Mỗi dịp tháng Tám về, trên mạng xã hội lại xuất hiện những bài viết, video, bình luận cố tình bóp méo lịch sử. Thế lực thù địch cho rằng Cách mạng tháng Tám chỉ là “ăn may”, “cướp chính quyền”, tận dụng một “khoảng trống quyền lực” sau khi Nhật Bản đầu hàng Đồng minh. Một số tìm cách phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, xem nhẹ quá trình chuẩn bị lực lượng và cho rằng thắng lợi năm 1945 diễn ra gần như tự phát.

Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám không xuất hiện trong vài ngày. Ngay từ khi thành lập năm 1930, Đảng đã xác định nhiệm vụ giải phóng dân tộc, tập hợp quần chúng, xây dựng cơ sở cách mạng và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để giành chính quyền. Qua các cao trào cách mạng 1930 - 1931, 1936 - 1939 và 1939 - 1945, lực lượng chính trị của quần chúng từng bước được củng cố.

Năm 1941, Mặt trận Việt Minh ra đời, mở rộng việc tập hợp các tầng lớp yêu nước. Các căn cứ cách mạng, lực lượng vũ trang, đội ngũ cán bộ và hệ thống cơ sở quần chúng được xây dựng. Sau cuộc đảo chính lật đổ chính quyền Pháp của Nhật ngày 9/3/1945, phong trào cách mạng phát triển mạnh. Chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” đã kịp thời xác định tình hình, đề ra chủ trương thúc đẩy cao trào kháng Nhật cứu nước, chuẩn bị trực tiếp cho tổng khởi nghĩa.

Khi Nhật Bản tuyên bố đầu hàng Đồng minh tháng 8/1945, thời cơ cách mạng xuất hiện. Bộ máy cai trị cũ rơi vào khủng hoảng, trong khi quân Đồng minh chưa kịp vào Đông Dương. Nhưng thời cơ không tự biến thành thắng lợi. Muốn chớp thời cơ phải có lực lượng, tổ chức, đường lối và sự chuẩn bị từ trước.

Trong hoàn cảnh đó, Hội nghị toàn quốc của Đảng tại Tân Trào và Quốc dân Đại hội Tân Trào đã đưa ra những quyết định quan trọng, thúc đẩy tổng khởi nghĩa giành chính quyền. Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam được thành lập, đứng đầu là lãnh tụ Hồ Chí Minh.

Như vậy, Cách mạng tháng Tám là kết quả của sự kết hợp giữa sự chuẩn bị lâu dài và hành động kịp thời. Nếu chỉ có sự khủng hoảng của bộ máy cai trị mà không có lực lượng cách mạng được tổ chức, tập hợp và giác ngộ thì không thể có một cuộc tổng khởi nghĩa diễn ra nhanh chóng, rộng khắp như tháng 8/1945.

Nhân dân là chủ thể của cuộc cách mạng

Một luận điệu khác thường được lặp lại là phủ nhận vai trò của quần chúng, cho rằng Cách mạng tháng Tám chỉ là hoạt động của một nhóm chính trị hoặc một lực lượng nhỏ, còn người dân chỉ “bị lôi kéo”.

Cách mạng tháng Tám là cuộc vận động chính trị rộng lớn, trong đó hàng triệu người dân từ công nhân, nông dân, trí thức, thanh niên, phụ nữ đến nhiều tầng lớp xã hội đã tham gia. Các tổ chức cứu quốc, đoàn thể quần chúng, lực lượng tự vệ và lực lượng vũ trang cùng tạo nên sức mạnh tổng hợp của cuộc cách mạng.

Mít tinh tổng khởi nghĩa tại Quảng trường Nhà hát lớn Hà Nội. Ảnh tư liệu

Ngày 19/8/1945, cuộc mít tinh lớn tại Nhà hát Lớn Hà Nội nhanh chóng chuyển thành cuộc biểu tình giành chính quyền. Tại Huế, chính quyền về tay cách mạng ngày 23/8; tại Sài Gòn, đông đảo Nhân dân xuống đường giành chính quyền ngày 25/8. Chỉ trong thời gian ngắn, chính quyền cách mạng được thiết lập ở hầu hết các địa phương trong cả nước.

Những sự kiện ấy cho thấy sức mạnh quyết định của quần chúng. Cách mạng không thể thành công nếu chỉ dựa vào một lực lượng nhỏ. Chính hàng triệu người dân đã trực tiếp xuống đường, tham gia mít tinh, biểu tình, đấu tranh chính trị, bảo vệ cơ sở cách mạng và tiếp quản chính quyền.

Vì vậy, gọi Cách mạng tháng Tám là “đảo chính” hay “cướp chính quyền” không chỉ sai lệch về bản chất mà còn phủ nhận vai trò của chính Nhân dân - chủ thể làm nên thắng lợi.

Thắng lợi ấy được tiếp nối bằng sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố trước quốc dân và thế giới sự ra đời của một nhà nước Việt Nam độc lập. Đó là sự thay đổi căn bản về vị thế của dân tộc. Từ thân phận một nước thuộc địa, Nhân dân Việt Nam trở thành người làm chủ đất nước.

Từ chứng tích Lâm Đồng đến trách nhiệm hôm nay

Giá trị của Cách mạng tháng Tám không chỉ được thể hiện trong những trang sử chung của dân tộc mà còn hiện hữu qua các chứng tích cách mạng trên vùng đất Lâm Đồng ngày nay, trong không gian lịch sử của 3 tỉnh: Lâm Đồng, Đắk Nông và Bình Thuận.

Những địa danh, di tích, căn cứ và câu chuyện về các thế hệ cán bộ, chiến sĩ, đồng bào tham gia phong trào cách mạng là những chứng cứ sinh động cho quá trình đấu tranh giành độc lập. Đặc biệt, những dấu ấn của tháng Tám năm 1945 tại Đà Lạt là minh chứng gần gũi để nhận diện sự thật lịch sử. Khu vực chợ cũ Đà Lạt - nay là khu Hòa Bình - từng chứng kiến hàng ngàn người dân tập trung ngày 23/8/1945. Tại Cầu Đất - Trạm Hành, chính quyền về tay Nhân dân ngày 21/8. Những sự kiện ấy cho thấy phong trào cách mạng đã lan tỏa sâu rộng, với sự tham gia của đông đảo quần chúng trên địa bàn.

Đây cũng là những “địa chỉ đỏ” có giá trị trong giáo dục truyền thống. Khi lịch sử được kể bằng địa danh cụ thể, tư liệu xác thực và câu chuyện của chính quê hương mình, thế hệ trẻ sẽ dễ hiểu hơn về giá trị của độc lập, tự do và những hi sinh của các thế hệ đi trước.

Trong bối cảnh không gian mạng phát triển mạnh, yêu cầu bảo vệ sự thật lịch sử càng trở nên cấp thiết. Những nội dung xuyên tạc ngày nay không phải lúc nào cũng thể hiện trực diện. Có khi chúng được khoác lên vẻ ngoài của “góc nhìn khác”, “phản biện lịch sử” hay “giải mật”, nhưng thực chất là cách cắt xén sự kiện khỏi bối cảnh, lấy một chi tiết có thật rồi suy diễn thành kết luận sai lệch.

Đáng chú ý, những từ ngữ gây sốc như “ăn may”, “cướp chính quyền”, “khoảng trống quyền lực” dễ tạo cảm giác rằng lịch sử đang được “lật lại”. Nếu thông tin sai được lặp đi lặp lại, nhất là trên mạng xã hội, người tiếp nhận - đặc biệt là người trẻ ít có điều kiện tiếp cận tư liệu gốc - có thể nhầm lẫn giữa ý kiến cá nhân và sự kiện lịch sử.

Vì vậy, phản bác các luận điệu xuyên tạc không thể chỉ bằng khẩu hiệu hay những lời khẳng định chung chung. Cần trở về với chứng cứ, tư liệu và những sự kiện đã được lịch sử ghi nhận. Kỷ niệm Cách mạng tháng Tám không chỉ là dịp nhắc lại một thắng lợi cách đây 81 năm. Quan trọng hơn, đó là dịp nhìn lại hành trình dân tộc đã đi qua để hiểu sâu sắc hơn giá trị của độc lập, tự do hôm nay.

Những luận điệu xuyên tạc không thể thay đổi những sự kiện được ghi nhận bằng tư liệu, hiện vật và ký ức cộng đồng. Bảo vệ sự thật về Cách mạng Tháng Tám vì thế không chỉ là bảo vệ một sự kiện của quá khứ. Đó còn là bảo vệ nền tảng lịch sử của hiện tại, bồi đắp niềm tin và trách nhiệm để các thế hệ hôm nay tiếp tục xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam độc lập, thống nhất, hòa bình và phát triển.

Hoàng Thanh .