Không thể quên tờ báo giữ tiếng nói trên tuyến lửa

Với những đóng góp quan trọng trên mặt trận tư tưởng, tuyên truyền, Báo Giải Phóng đã góp phần vào sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Ra đời và hoạt động chỉ trong hơn một thập kỷ, nhưng là một dấu son chói lọi, tờ báo xứng đáng được vinh danh Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Ông Nguyễn Túc, Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Văn hóa - Xã hội UBTƯ MTTQ Việt Nam: Tờ báo xứng đáng được phong tặng danh hiệu Anh hùng

Là người nhiều năm gắn bó với công tác Mặt trận, tôi hoàn toàn đồng tình và ủng hộ đề nghị Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho Báo Giải Phóng - cơ quan Trung ương của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Theo tôi, đây là một đề nghị xác đáng, cần thiết và có ý nghĩa sâu sắc đối với một tờ báo đã giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Trong lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam, Báo Giải Phóng có vị trí rất riêng và không thể thay thế. Ra đời ngày 20/12/1964 tại chiến khu Tây Ninh, tờ báo là cơ quan ngôn luận chính thức của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, đồng thời là một lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng, văn hóa. Trong những năm tháng đất nước bị chia cắt, Báo Giải Phóng không chỉ thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền, định hướng dư luận mà còn góp phần tập hợp lực lượng, củng cố niềm tin của nhân dân vào thắng lợi của cách mạng.

Đặc biệt, Báo Giải Phóng đã làm tốt vai trò là cầu nối giữa cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân miền Nam với bạn bè quốc tế. Qua những bài viết, những hình ảnh, những thông tin chân thực từ chiến trường, tờ báo đã góp phần giúp nhân dân tiến bộ trên thế giới hiểu rõ hơn về cuộc kháng chiến của dân tộc Việt Nam, từ đó dành sự đồng tình, ủng hộ mạnh mẽ đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Điều khiến tôi cho rằng Báo Giải Phóng hoàn toàn xứng đáng với danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân chính là chặng đường 10 năm hoạt động liên tục trên tuyến lửa miền Nam, từ năm 1964 đến năm 1975. Đây không đơn thuần là một cơ quan báo chí làm nhiệm vụ thông tin tuyên truyền, mà thực sự là một đơn vị chiến đấu giữa lòng chiến trường.

Trong điều kiện vô cùng gian khổ, tòa soạn của báo đặt ngay tại những vùng căn cứ cách mạng, thường xuyên đối mặt với bom đạn và các cuộc càn quét của địch. Để xuất bản được một số báo trong hoàn cảnh ấy là cả một quá trình chiến đấu đầy gian nan. Mỗi số báo đến được với cán bộ, chiến sĩ và nhân dân đều là kết quả của ý chí kiên cường, của tinh thần vượt khó và sự hy sinh thầm lặng của tập thể những người làm báo.

Phát hành Báo Giải Phóng trong những ngày đầu miền Nam được giải phóng. Ảnh: TL.

Các cán bộ, phóng viên, biên tập viên và công nhân in của Báo Giải Phóng vừa là nhà báo, vừa là chiến sĩ. Họ cầm bút để chiến đấu trên mặt trận tư tưởng, đồng thời sẵn sàng cầm súng bảo vệ cơ quan, bảo vệ đồng đội và bảo vệ những trang báo cách mạng. Trong chiến tranh, ranh giới giữa người làm báo và người chiến sĩ gần như không còn. Họ cùng hành quân với bộ đội, bám sát chiến trường, sống và chiến đấu trong những điều kiện khắc nghiệt nhất.

Đã có nhiều phóng viên của Báo Giải Phóng ngã xuống trên đường tác nghiệp. Họ chấp nhận hiểm nguy, có mặt ở những nơi ác liệt nhất để phản ánh trung thực hơi thở của cuộc kháng chiến. Máu của những người làm báo ấy đã hòa cùng máu của đồng bào, chiến sĩ trên khắp các chiến trường miền Nam, góp phần làm nên thắng lợi của dân tộc.

Theo tôi, sự hi sinh, lòng dũng cảm và tinh thần chiến đấu của tập thể Báo Giải Phóng trong suốt mười năm trên tuyến lửa mang đầy đủ phẩm chất và bản lĩnh của một đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Những đóng góp đó không chỉ có giá trị đối với lịch sử báo chí cách mạng mà còn là một phần quan trọng của lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc.

Tôi cho rằng các cơ quan chức năng cần sớm xem xét, hoàn thiện các thủ tục cần thiết để Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho Báo Giải Phóng. Đây không chỉ là sự ghi nhận đối với một cơ quan báo chí đặc biệt của cách mạng Việt Nam mà còn là cách để chúng ta trân trọng, gìn giữ và tôn vinh những giá trị lịch sử đã góp phần làm nên thắng lợi vẻ vang của dân tộc.

TS Phan Văn Kiền - Viện trưởng Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội): Bản hùng ca “10 năm trên tuyến lửa”

Trong lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam, Báo Giải Phóng là một trường hợp rất đặc biệt. Ra đời trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt, hoạt động ngay giữa chiến trường miền Nam, tờ báo không chỉ thực hiện chức năng thông tin, tuyên truyền mà còn trực tiếp tham gia vào cuộc đấu tranh cách mạng bằng chính hoạt động báo chí của mình.

Vì vậy, việc đề nghị phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho Báo Giải Phóng là sự ghi nhận xứng đáng đối với những đóng góp đặc biệt của một cơ quan báo chí đã gắn bó với sự nghiệp giải phóng dân tộc trong những năm tháng cam go nhất của đất nước.

Nếu nhìn từ góc độ lịch sử báo chí, có thể thấy rất ít cơ quan báo chí ở Việt Nam hoạt động trong điều kiện khắc nghiệt như Báo Giải Phóng. Từ khi xuất bản số đầu tiên vào cuối năm 1964 đến ngày đất nước thống nhất, tờ báo tồn tại trong môi trường chiến tranh liên tục, thiếu thốn về cơ sở vật chất, nhân lực và luôn đối mặt với hiểm nguy. Những người làm báo không chỉ tác nghiệp mà còn sống, chiến đấu cùng lực lượng cách mạng, bám sát thực tiễn chiến trường để chuyển tải thông tin đến cán bộ, chiến sĩ và nhân dân miền Nam. Chính điều đó đã tạo nên giá trị đặc biệt của tờ báo trong lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam.

Vai trò của Báo Giải Phóng cũng mang tính đặc thù. Nếu nhiều cơ quan báo chí thời kỳ đó hoạt động từ hậu phương miền Bắc thì Báo Giải Phóng là tiếng nói trực tiếp của cách mạng miền Nam. Tờ báo phản ánh thực tiễn đấu tranh của quân và dân miền Nam, cổ vũ tinh thần kháng chiến, củng cố niềm tin vào thắng lợi cuối cùng, đồng thời góp phần kết nối giữa hậu phương và tiền tuyến. Trong bối cảnh chiến tranh thông tin diễn ra quyết liệt, Báo Giải Phóng còn thực hiện nhiệm vụ phản bác các luận điệu xuyên tạc, khẳng định tính chính nghĩa của cuộc kháng chiến và truyền tải hình ảnh cuộc đấu tranh của nhân dân Việt Nam tới bạn bè quốc tế. Có thể nói, đây là một trong những cơ quan báo chí đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh chính trị và xã hội của báo chí cách mạng trong thời kỳ kháng chiến.

Bên cạnh những đóng góp về thông tin và tuyên truyền, sự hi sinh của đội ngũ những người làm Báo Giải Phóng cũng là minh chứng rõ nét cho phẩm chất anh hùng của tập thể này. Nhiều nhà báo, phóng viên, cán bộ kỹ thuật, phát hành đã ngã xuống trong khi thực hiện nhiệm vụ. Những mất mát ấy cho thấy hoạt động báo chí trong chiến tranh không đơn thuần là một nghề nghiệp mà là sự dấn thân, cống hiến và hy sinh vì lý tưởng độc lập dân tộc. Đây cũng là một trong những yếu tố quan trọng tạo nên giá trị lịch sử và ý nghĩa đặc biệt của Báo Giải Phóng.

Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân được trao cho những tập thể có thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu. Xét trên cả phương diện lịch sử, chính trị và đóng góp thực tiễn, Báo Giải Phóng hoàn toàn đáp ứng những tiêu chí đó. Việc phong tặng danh hiệu cao quý này không chỉ là sự tri ân đối với các thế hệ người làm Báo Giải Phóng mà còn là sự tôn vinh những đóng góp của báo chí cách mạng Việt Nam trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Qua đó, chúng ta thêm khẳng định rằng, bên cạnh những chiến công trên chiến trường, những đóng góp trên mặt trận tư tưởng, văn hóa và thông tin cũng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với thắng lợi của cách mạng Việt Nam.

Ông Vũ Trọng Thịnh (nguyên phóng viên Báo Tiền Phong): Mong chờ tập thể Báo Giải Phóng được vinh danh

Đối với thế hệ các nhà báo lão thành, thương hiệu Báo Giải Phóng gắn bó với những năm tháng kháng chiến, giữa những cuộc càn quét ác liệt. Báo Giải Phóng là một nguồn động viên tinh thần quý giá, tiếp thêm niềm tin vào ngày toàn thắng, đất nước thống nhất.

Tôi từng tiếp xúc nhiều nhân chứng là các thế hệ nhà báo tiền bối làm Báo Giải Phóng kể về sứ mệnh lịch sử của tờ báo. Họ vừa cầm bút, vừa cầm súng. Họ có mặt ở những mặt trận ác liệt nhất, ghi lại hơi thở nóng bỏng của cuộc chiến bằng những bài viết mang sức cổ vũ mạnh mẽ. Không ít người đã anh dũng hy sinh trên đường tác nghiệp, để tiếng nói của cách mạng không bao giờ bị ngắt quãng.

Tôi nhớ những năm còn học phổ thông, đã say mê nghe Đài Tiếng nói Việt Nam, sưu tầm và cắt dán các bản tin báo chí. Chính niềm yêu thích ấy đã đưa tôi đến với nghề báo và trở thành phóng viên Báo Tiền Phong hơn 40 năm trước. Vì thế, tôi càng trân trọng những thế hệ nhà báo đi trước của Báo Giải Phóng - những người đã làm nên một tờ báo giàu truyền thống giữa những năm tháng chiến tranh ác liệt.

Ngày nay, nhiều nhà báo tiền bối từng công tác tại Báo Giải Phóng đã đi xa; những đồng đội còn lại của họ cũng đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng mỗi dịp gặp mặt phóng viên báo Giải phóng tại TPHCM, họ vẫn nhắc về những năm tháng hào hùng của một tờ báo sinh ra trong chiến tranh và trưởng thành cùng cuộc kháng chiến.

Tôi mong chờ tập thể những nhà báo tiền bối của Báo Giải Phóng sẽ được vinh danh và tôn vinh xứng đáng cho những đóng góp của họ. Điều còn đọng lại đến hôm nay chính là những trang sử vẻ vang của Báo Giải Phóng cùng sự cống hiến, hy sinh thầm lặng của các thế hệ nhà báo - chiến sĩ. Những đóng góp ấy đã trở thành một phần của lịch sử dân tộc và xứng đáng được ghi nhận, tôn vinh bằng những danh hiệu cao quý nhất dành cho những người đã góp phần làm nên ngày đất nước thống nhất.

Ông Nguyễn Thành Trung – Thành ủy viên, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM, Chủ tịch Hội Nông dân TPHCM: Truyền thống Báo Giải Phóng cần tiếp tục được kế thừa và phát huy

Theo lịch sử ghi lại, Báo Giải Phóng - cơ quan ngôn luận của Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam xuất bản số đầu tiên ngày 20/12/1964 tại Chiến khu C (Tây Ninh), trong điều kiện chiến tranh vô cùng ác liệt. Đây là tiếng nói chính thức của Mặt trận trên mặt trận tư tưởng, đồng thời là một lực lượng trực tiếp tham gia cuộc đấu tranh cách mạng ở miền Nam. Nhiều cán bộ, phóng viên, công nhân viên của Báo Giải Phóng vừa làm báo, vừa chiến đấu. Trong cuộc càn quét quy mô lớn của địch vào căn cứ Trung ương Cục miền Nam năm 1967, cán bộ, nhân viên Báo Giải Phóng đã anh dũng chiến đấu bảo vệ căn cứ; nhiều đồng chí hy sinh hoặc bị thương.

Các phóng viên của báo luôn có mặt tại những địa bàn nóng bỏng nhất để phản ánh kịp thời khí thế chiến đấu và những chiến công của quân, dân miền Nam, từ Lộc Ninh, Phước Long đến núi Bà Đen, Dầu Tiếng và nhiều chiến trường khác.

Sau ngày đất nước thống nhất, Báo Giải Phóng tiếp tục thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền trong giai đoạn mới. Trong hơn một thập kỷ hoạt động (1964 - 1977), Báo Giải Phóng đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử của mình. Ngày 16/1/1977, báo ra số cuối cùng trước khi hợp nhất với Báo Cứu Quốc để hình thành Báo Đại Đoàn Kết - cơ quan Trung ương của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ngày nay.

Theo tôi, giá trị lớn nhất mà Báo Giải Phóng để lại là tinh thần dấn thân, lòng quả cảm và sự gắn bó với nhân dân của các thế hệ làm báo trong những năm tháng chiến tranh. Những giá trị ấy vẫn còn nguyên ý nghĩa cho đến hôm nay. Báo Giải Phóng, đúng như tên gọi là tờ báo đầy sức chiến đấu, đã vững vàng, kiên cường xông pha trên tuyến lửa ác liệt mà không một thế lực nào có thể dập tắt và hủy diệt được.

Bà Võ Thị Dung - Nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch UBMTTQ Việt Nam TPHCM: Báo Giải Phóng đóng góp to lớn cho sự nghiệp giành độc lập, thống nhất đất nước

Với nhiệm vụ tuyên truyền và cổ động, đoàn kết nhân dân chung sức, bền gan, vững chí đấu tranh chống Mỹ, cứu nước đi đến thắng lợi cuối cùng, Báo Giải Phóng đã gánh vác trên vai mình sứ mệnh cao cả và bước vào hành trình xông pha trên tuyến lửa.

Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc giải phóng Miền Nam Việt Nam ra đời vào ngày 20/12/1960, với yêu cầu cấp bách lúc này cần phải có một tờ báo của Mặt trận. Đầu năm 1964, Mặt trận Trung ương đã cử một đoàn cán bộ của Báo Cứu Quốc - tiền thân của Báo Đại Đoàn Kết ngày nay vào miền Nam làm nòng cốt xây dựng tờ báo của Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc giải phóng Miền Nam Việt Nam.

Thực hiện sự chỉ đạo của Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc giải phóng Miền Nam Việt Nam - Luật sư Nguyễn Hữu Thọ, tháng 9/1964, tên Báo Giải Phóng được xác định và ra số đầu tiên vào ngày 20/12/1964, nhân dịp kỷ niệm lần thứ tư kể từ ngày thành lập Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc giải phóng Miền Nam Việt Nam.

Những năm cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Báo Giải Phóng đã thực sự là một tờ báo chủ lực của cách mạng ở miền Nam, có lúc đội ngũ cơ quan được xây dựng lên đến hơn 200 cán bộ, phóng viên, công nhân viên và một nhà in riêng.

Các phóng viên Báo Giải Phóng đã có mặt tại nhiều địa bàn, mặt trận ác liệt nhất của miền Nam, vừa trực tiếp cầm súng chiến đấu, vừa tác nghiệp, ghi lại từng khoảnh khắc quan trọng, nóng bỏng khí thế chiến đấu và chiến thắng của quân, dân ta nơi tiền tuyến, hình thành những bài báo có sức cổ vũ to lớn đối với chiến trường miền Nam .

Nhìn lại hơn mười năm hoạt động của Báo Giải phóng, dù không dài nhưng vô cùng tự hào về đội ngũ những thế hệ làm Báo Giải Phóng. Để hoàn thành sứ mệnh là cơ quan Trung ương của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, các nhà báo - chiến sĩ đã vượt bao gian khổ, hiểm nguy, vừa viết báo, vừa chiến đấu, nhiều nhà báo đã anh dũng hy sinh bởi bom đạn của kẻ thù để đảm bảo sức sống của tờ báo với những bài viết mang theo hơi thở của các chiến sĩ, đồng bào trên chiến trường miền Nam, góp phần to lớn vào cuộc kháng chiến của dân tộc, làm nên Chiến thắng lịch sử ngày 30/4/1975.

Ông Phan Anh Tuấn, Trưởng Ban liên lạc Báo Giải Phóng: Nhiều đồng đội ra đi vẫn còn một tâm nguyện

Báo Giải Phóng đã hoàn thành sứ mệnh của Đảng và dân tộc giao trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Dù đã hơn nửa thế kỷ kể từ ngày đất nước thống nhất và Báo Giải Phóng hoàn thành sứ mệnh lịch sử, nhưng nếu được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho Báo Giải Phóng trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước thì đó sẽ là niềm vinh dự rất lớn đối với các thế hệ cán bộ, công nhân viên và phóng viên của tờ báo. Trong nhiều năm qua, mỗi khi gặp mặt, ôn lại những kỷ niệm về Báo Giải Phóng, anh chị em làm Báo Giải Phóng thường nhắc đến mong muốn được chứng kiến ngày Báo Giải Phóng được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đó là tâm nguyện chung của nhiều cán bộ, phóng viên, công nhân viên từng gắn bó với tờ báo. Đáng tiếc, một số đồng đội của chúng tôi đã ra đi khi tâm nguyện ấy vẫn chưa trở thành hiện thực.

Trong thời gian chiến tranh ác liệt, để tránh thiệt hại cho công tác in Báo, nhà in Báo Giải Phóng phải vận chuyển máy móc qua Campuchia để in ấn, việc vận chuyển máy móc nhiều lúc phải dùng xe bò để vận chuyển nhưng Báo Giải Phóng vẫn được phát hành đến các chiến trường Củ Chi, Sài Gòn Gia Định, miền Trung, Lộc Ninh. Đây là cố gắng rất lớn của các anh em tại Tòa soạn và nhà in Báo Giải Phóng. Có thời điểm báo phát hành từ 3000 tờ đến 4000 tờ và thậm chí có lúc khoảng 5000 tờ/kỳ. Mỗi khi nhận được tờ báo, cán bộ, chiến sĩ và đồng bào ở các chiến trường đều rất phấn khởi.

Sau ngày đất nước thống nhất, nhiều cán bộ Báo Giải Phóng được phân công công tác tại nhiều đơn vị khác nhau. Để lưu giữ những giá trị tốt đẹp về tình đồng chí, đội ngũ cán bộ, nhân viên, phóng viên Báo Giải Phóng về hưu đã tự thành lập Ban liên lạc Báo Giải Phóng. Hằng năm, Ban liên lạc Báo Giải Phóng lấy ngày 20 tháng 12 làm ngày kỷ niệm. Các thành viên trong Ban liên lạc có người ở TP Hồ Chí Minh, có người ở các tỉnh xa ngày này đều tụ họp để cùng nhau ôn lại những kỷ niệm đẹp một thời khói lửa khi công tác tại Báo Giải Phóng, đồng thời chia sẻ, động viên nhau những niềm vui nỗi buồn trong cuộc sống. Ban liên lạc còn trên dưới 40 thành viên, các hoạt động của Ban chủ yếu là động viên, thăm hỏi những anh, chị em đồng đội ngày xưa những lúc ốm đau.

Hiện nay, những người từng công tác tại Báo Giải Phóng thời kỳ chống Mỹ tuổi cao, sức yếu, có người không còn nhưng nếu được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo Nhà nước trong việc phong danh hiệu AHLLVTND cho Báo trong thời gian tới, đó là vinh dự lớn lao đối với những người làm báo Giải Phóng đang còn sống và ghi nhận những công lao của các đồng chí đã hi sinh trong quá trình phục vụ, tham gia công tác làm Báo Giải Phóng.

Lâm An - Quốc Định - Thành Luân - Phạm Văn Phong