Không phải thuốc, đây là 2 yếu tố giúp phòng ngừa phần lớn bệnh mạn tính

Bác sĩ ung thư người Ý Silvio Garattini, người sáng lập Viện Nghiên cứu Dược lý Mario Negri, tiếp tục đi bộ 5 km mỗi ngày ở tuổi 96. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của dinh dưỡng và hoạt động thể chất trong việc ngăn ngừa bệnh tật. Theo ông, hai yếu tố này là chìa khóa để duy trì sức khỏe tốt và kéo dài tuổi thọ.

Để những chìa khóa này thực sự tạo nên sự thay đổi lớn, cần một cuộc cách mạng, cách tiếp cận khác đối với sức khỏe: Một hệ thống chăm sóc sức khỏe không phụ thuộc vào việc lạm dụng thuốc và được định hướng bởi hai trụ cột cơ bản là dinh dưỡng tốt hơn và hoạt động thể chất.

Tầm nhìn này hoàn toàn phù hợp với các khuyến nghị chính của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Chương trình Dinh dưỡng và Sức khỏe Quốc gia Pháp (PNNS), đồng thời cũng đặt ra một vấn đề đáng lo ngại về sự phụ thuộc của chúng ta vào thuốc.

Bữa ăn lành mạnh góp phần phòng ngừa nhiều bệnh mạn tính.

1. Chế độ ăn uống cần đa dạng, nhẹ nhàng

Đòn bẩy đầu tiên theo ông Silvio Garattini là một chế độ ăn uống đa dạng và cân bằng. Ông giải thích chế độ ăn uống phải đa dạng, nghĩa là ăn mỗi thứ một ít vì hai lý do quan trọng: Để có được các chất dinh dưỡng vi lượng và đa lượng cần thiết, đồng thời tránh tích tụ các yếu tố gây ô nhiễm có trong từng loại thực phẩm.

Bảo hiểm Y tế Pháp cũng nhắc nhở rằng chế độ ăn uống đa dạng, kết hợp với hoạt động thể chất, sẽ giúp giảm nguy cơ thừa cân, đái tháo đường type 2 và các bệnh tim mạch.

Cụ thể, bác sĩ ung thư khuyên nên ăn rất ít thịt, tránh bơ và các loại thực phẩm nhiều chất béo, ưu tiên rau xanh, trái cây cũng như các loại carbohydrate phức như gạo hoặc mì ống nguyên cám. Ông cũng khuyên nên uống nhiều nước, cẩn thận với kem và đồ uống có ga quá ngọt, đặc biệt là vào mùa hè.

Số lượng cũng quan trọng như chất lượng: Sự đa dạng cần đi kèm với sự điều độ và không nên ăn quá no. Ông dẫn chứng các nghiên cứu cho thấy việc giảm 30% lượng thức ăn nạp vào có liên quan đến tăng 20% tuổi thọ, số lượng thực phẩm trong bữa ăn là yếu tố có thể góp phần kéo dài tuổi thọ.

Ý tưởng về việc phòng ngừa ban đầu thông qua hạn chế calo vẫn là một lĩnh vực nghiên cứu; việc giảm đáng kể lượng thức ăn nạp vào nên được trao đổi với bác sĩ, đặc biệt là trong trường hợp mắc bệnh mạn tính hoặc ở người cao tuổi.

Đi bộ nhanh góp phần nâng cao sức khỏe, phòng ngừa nhiều bệnh.

2. Hoạt động thể chất là 'phương thuốc' chống lại hệ lụy của lối sống ít vận động

Yếu tố quan trọng thứ hai là hoạt động thể chất thường xuyên. Theo ông mọi hoạt động đều tốt, miễn là bạn không bị chấn thương.

Về việc đi bộ, ông nói rõ rằng nên đi bộ với tốc độ vừa phải, sao cho bạn cảm thấy hơi thở gấp gáp và nhịp tim tăng lên, khoảng 5 km mỗi ngày. Bản thân ông, ở tuổi 96, đi bộ 5 km mỗi ngày, ông cho biết: "Khi kết thúc, tôi cảm thấy khỏe hơn nhiều. Trên hết, nó giúp tôi suy nghĩ tốt hơn". Ông nhắc nhở rằng nhiều bệnh mạn tính là do thói quen sinh hoạt không tốt gây ra, đặc biệt là các bệnh mạn tính không lây nhiễm như bệnh tim mạch, một số loại ung thư hoặc đái tháo đường type 2.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, người lớn nên tham gia ít nhất 150 phút hoạt động cường độ trung bình mỗi tuần, hoặc 75 phút hoạt động cường độ cao. Tại Pháp, Chương trình Dinh dưỡng và Sức khỏe Quốc gia (PNNS) khuyến nghị 30 phút đi bộ nhanh mỗi ngày, 5 ngày một tuần. Ông Garattini đề xuất từ 50 đến 130 phút đi bộ nhanh mỗi tuần để bắt đầu thấy được lợi ích, và nhấn mạnh rằng không bao giờ là quá muộn; bạn có thể bắt đầu đi bộ ngay cả khi 80 tuổi.

Bộ Y tế Pháp cho biết tập thể dục thường xuyên làm giảm nguy cơ mắc bệnh mạch vành từ 20 đến 50% và nguy cơ đột quỵ khoảng 60%. Một kẻ thù thầm lặng là lối sống ít vận động, cần được hạn chế bằng cách vận động suốt cả ngày, ngoài các buổi tập thể dục.

3. Dùng ít thuốc hơn, duy trì nhiều thói quen sinh hoạt lành mạnh hơn

Bác sĩ ung thư cũng cảnh báo về việc lạm dụng thuốc. Hàng ngày, chúng ta bị ảnh hưởng khá nhiều bởi các thông điệp quảng cáo rằng cơ thể phải dùng thuốc để giữ ở trạng thái ổn định. Những thông điệp này thậm chí còn sai lệch và khá lôi cuốn, nhà nghiên cứu dược lý này nói.

Tuy nhiên, ông thừa nhận rằng thuốc rất quan trọng trong một số trường hợp nguy kịch, nhưng trong đa số trường hợp, vấn đề phát sinh từ các nguyên nhân khác, không cần dùng thuốc. Thông điệp của ông không phải là từ chối điều trị, mà là nhấn mạnh rằng cả thuốc viên lẫn thực phẩm chức năng đều không thể thay thế chế độ ăn uống lành mạnh và hoạt động thể chất phù hợp.

Không nên thay đổi hoặc ngừng bất kỳ phương pháp điều trị nào mà không có lời khuyên của bác sĩ. Bất kỳ thay đổi đáng kể nào về lối sống, đặc biệt trong trường hợp mắc các bệnh về tim, hô hấp hoặc chuyển hóa, cần được thảo luận với bác sĩ để đảm bảo an toàn và tránh rủi ro bất lợi.

Hải Yến