Cách bảo vệ mắt trước ánh sáng xanh, ngăn ngừa lão hóa

1. Ánh sáng xanh ảnh hưởng đến mắt thế nào?

Ánh sáng xanh phát ra từ điện thoại, máy tính, tivi và các thiết bị điện tử có thể gây căng thẳng cho mắt khi tiếp xúc kéo dài. Việc nhìn màn hình liên tục còn khiến tần suất chớp mắt giảm xuống, làm nước mắt bay hơi nhanh hơn và tăng nguy cơ khô mắt.

Dưới đây là một số tác động của ánh sáng xanh tới mắt:

- Gây mờ mắt và giảm độ tập trung: Do có bước sóng ngắn, ánh sáng xanh dễ bị tán xạ hơn các ánh sáng khác. Mắt phải điều tiết nhiều hơn để tập trung tiêu cự, dẫn đến hiện tượng mỏi mắt, khô mắt và nhức đầu.

- Giảm tần suất chớp mắt: Khi nhìn chăm chú vào màn hình, tần suất chớp mắt giảm đi một nửa, khiến màng nước mắt bị khô và gây kích ứng.

- Nguy cơ tổn thương võng mạc: Về lâu dài, việc tiếp xúc quá nhiều với ánh sáng xanh nhân tạo có thể gây ra những tổn thương sâu bên trong cấu trúc mắt. Ánh sáng xanh có thể xuyên qua lớp thủy tinh thể và giác mạc để đi sâu vào đáy mắt. Tiếp xúc liên tục với cường độ cao có thể gây ra các phản ứng oxy hóa tại võng mạc, làm tổn thương các tế bào nhạy cảm với ánh sáng.

- Gia tăng nguy cơ thoái hóa điểm vàng: Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mất thị lực nghiêm trọng. Sự tích tụ tổn thương do ánh sáng xanh đẩy nhanh quá trình lão hóa của điểm vàng.

Cần ghi nhớ và áp dụng quy tắc 20-20-20 khi sử dụng máy tính.

Một số nghiên cứu cho thấy tiếp xúc quá mức với ánh sáng xanh vào ban đêm còn ảnh hưởng đến quá trình sản sinh melatonin – hormone điều hòa giấc ngủ. Thiếu ngủ khiến cơ mắt không có thời gian phục hồi, làm trầm trọng hơn tình trạng khô mắt và mỏi mắt vào ngày hôm sau.

Những dấu hiệu cảnh báo mắt đang quá tải

Nếu thường xuyên gặp các biểu hiện dưới đây, đôi mắt có thể đang bị ảnh hưởng bởi áp lực thị giác kéo dài:

Mỏi mắt sau khi dùng điện thoại hoặc máy tính.
Nhìn mờ thoáng qua.
Chảy nước mắt hoặc khô rát mắt.
Đau đầu vùng trán và hốc mắt.
Nhạy cảm với ánh sáng.
Thức dậy với cảm giác mắt nặng và thiếu linh hoạt...

2. Những cách đơn giản giúp bảo vệ mắt trước ánh sáng xanh

Áp dụng quy tắc 20-20-20:Đây là nguyên tắc được khuyến nghị nhằm giảm căng thẳng cho mắt khi làm việc với màn hình. Theo đó, cứ mỗi 20 phút nhìn màn hình, hãy nhìn ra xa khoảng 20 feet (khoảng 6m) trong ít nhất 20 giây. Thói quen nhỏ này giúp mắt được thư giãn và giảm tình trạng điều tiết liên tục.

Điều chỉnh ánh sáng màn hình phù hợp:Màn hình quá sáng hoặc quá tối đều khiến mắt phải hoạt động nhiều hơn. Do đó, nên giữ khoảng cách màn hình hợp lý; điều chỉnh độ sáng vừa phải; tránh dùng điện thoại trong bóng tối hoàn toàn; hạn chế nhìn màn hình liên tục nhiều giờ...

Ngủ đủ giấc giúp mắt phục hồi tự nhiên:Trong khi ngủ, mắt có thời gian nghỉ ngơi và tái tạo lớp phim nước mắt bảo vệ giác mạc. Ngủ không đủ giấc kéo dài dễ khiến mắt đỏ và khô, tăng quầng thâm, co giật mí mắt, suy giảm tập trung thị giác. Người trưởng thành nên ngủ khoảng 7–8 giờ mỗi đêm để hỗ trợ phục hồi sức khỏe toàn diện, bao gồm cả đôi mắt.

Dinh dưỡng giúp nuôi dưỡng đôi mắt khỏe mạnh: Bổ sung các dưỡng chất tốt cho mắt từ thực phẩm.

- Vitamin A: Tham gia vào quá trình tạo sắc tố võng mạc và giúp mắt thích nghi với điều kiện thiếu sáng. Một số thực phẩm giàu vitamin A gồm cà rốt, bí đỏ, gan động vật, rau lá xanh đậm, khoai lang...

- Lutein và zeaxanthin giúp bảo vệ võng mạc: Đây là hai chất chống oxy hóa quan trọng giúp lọc bớt tác động của ánh sáng xanh và bảo vệ điểm vàng của mắt. Nguồn thực phẩm giàu lutein và zeaxanthin như rau bina, cải xoăn, ngô, trứng gà, bông cải xanh...

- Omega-3 hỗ trợ giảm khô mắt: Omega-3 giúp duy trì chất lượng lớp dầu của màng nước mắt, từ đó hỗ trợ hạn chế tình trạng khô và kích ứng mắt. Có thể bổ sung omega-3 từ cá hồi, cá thu, cá mòi, hạt óc chó, hạt lanh...

Bổ sung các thực phẩm có lợi cho mắt.

Những thói quen gây hại cho mắt cần tránh:

- Dụi mắt thường xuyên: Tay có thể chứa nhiều vi khuẩn và bụi bẩn, việc dụi mắt liên tục dễ làm tăng nguy cơ viêm nhiễm và tổn thương giác mạc.

- Đeo kính áp tròng sai cách: Sử dụng kính áp tròng quá lâu hoặc vệ sinh không đúng có thể gây khô mắt, viêm giác mạc và nhiều biến chứng nguy hiểm khác.

- Thức khuya kéo dài: Thức khuya không chỉ khiến mắt mệt mỏi mà còn thúc đẩy quá trình lão hóa vùng da quanh mắt diễn ra nhanh hơn.

Khi nào cần đi khám mắt?

Nên kiểm tra mắt định kỳ hoặc đi khám sớm nếu xuất hiện các dấu hiệu:

Nhìn mờ kéo dài.
Đau nhức mắt thường xuyên.
Chớp sáng bất thường.
Song thị.
Mắt đỏ kéo dài.
Giảm thị lực đột ngột...

Việc phát hiện sớm các bệnh lý về mắt giúp tăng hiệu quả điều trị và hạn chế nguy cơ biến chứng.

BS.Nguyễn Thị Minh