Không để thiếu hàng, sốt giá đầu năm

Ngay sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, ngày 26-2, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc chủ trì cuộc họp Ban Chỉ đạo điều hành giá nhằm triển khai nhiệm vụ điều hành giá năm 2026. Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương theo dõi sát diễn biến kinh tế, chính trị thế giới và trong nước, đặc biệt là xu hướng lạm phát, giá năng lượng và các mặt hàng thiết yếu, để chủ động xây dựng và thực hiện các giải pháp điều hành linh hoạt, hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến mặt bằng giá trong nước.

3 kịch bản điều hành giá

Năm 2026 là năm đầu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030. Theo dự báo của Bộ Tài chính, nhu cầu sử dụng điện, vật tư, nguyên liệu phục vụ sản xuất - kinh doanh và tiêu dùng sẽ tăng cùng với những biến động phức tạp từ kinh tế thế giới, qua đó tạo áp lực nhất định lên chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trong nước. Trong bối cảnh đó, công tác điều hành giá cần được thực hiện thận trọng, chủ động và linh hoạt nhằm kiểm soát lạm phát ở mức khoảng 4,5% theo mục tiêu Quốc hội đề ra.

Theo Bộ Tài chính, trên cơ sở tổng hợp dự báo xu hướng giá các mặt hàng quan trọng và các yếu tố tác động đến lạm phát, cơ quan này đã xây dựng 3 kịch bản điều hành giá năm 2026. Cụ thể, CPI có thể tăng khoảng 3,6% trong kịch bản thuận lợi; 4,1% trong kịch bản cơ sở và khoảng 4,6% trong kịch bản bất lợi.

Trong khi đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ước tính lạm phát bình quân năm 2026 tăng khoảng 3,5%-4,5%. Các tổ chức quốc tế cũng dự báo lạm phát của Việt Nam dao động trong khoảng 3,2%-4%. Những dự báo này cho thấy áp lực lạm phát hiện hữu nhưng vẫn trong tầm kiểm soát nếu công tác điều hành được triển khai đồng bộ và hiệu quả.

Theo các chuyên gia, các yếu tố gây áp lực lên mặt bằng giá trong năm nay gồm biến động giá xăng dầu thế giới, lộ trình điều chỉnh giá dịch vụ y tế, giáo dục, chi phí đầu vào sản xuất tăng và nguy cơ gián đoạn nguồn cung lương thực, thực phẩm do thiên tai, biến đổi khí hậu. Ngoài ra, căng thẳng địa chính trị tại nhiều khu vực, đặc biệt là xung đột Nga - Ukraine kéo dài và tấn công - trả đũa quân sự tại Trung Đông sẽ ảnh hưởng đến nguồn cung năng lượng toàn cầu, kéo theo biến động giá xăng dầu trong nước.

Trước tình hình đó, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc yêu cầu các bộ, ngành, địa phương kiểm soát chặt chẽ biến động giá các mặt hàng thiết yếu như lương thực, thực phẩm, xăng dầu, điện, vật liệu xây dựng và nguyên liệu đầu vào sản xuất. Đồng thời, chủ động điều tiết cung - cầu, bảo đảm nguồn hàng đầy đủ, không để xảy ra tình trạng thiếu hàng, sốt giá, góp phần kiềm chế lạm phát và bảo đảm an sinh xã hội. Bên cạnh đó, việc phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ được xác định là yếu tố quan trọng nhằm giữ ổn định mặt bằng giá và kiểm soát lạm phát hiệu quả.

Chính phủ yêu cầu kiểm soát chặt chẽ biến động giá các mặt hàng thiết yếu. Ảnh: HOÀNG TRIỀU

Lưu ý nhóm yếu thế

Ông Nguyễn Quang Huy, chuyên gia tài chính - ngân hàng, cho rằng việc kiểm soát chặt chẽ biến động giá các mặt hàng thiết yếu cũng như điều chỉnh giá hàng hóa nhằm tránh lạm phát gia tăng là yêu cầu khách quan. Tuy nhiên, quá trình điều chỉnh cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp để tránh gây tác động lan tỏa đến nền kinh tế.

Theo ông Huy, cần tránh tình trạng dồn dập điều chỉnh giá nhiều mặt hàng trong cùng một thời điểm, vì điều này có thể gây áp lực lớn lên lạm phát và ảnh hưởng đến tâm lý thị trường. Thay vào đó, việc điều chỉnh nên được thực hiện từng bước, có tính toán kỹ lưỡng về thời điểm và mức độ, đồng thời tăng cường truyền thông chính sách để tạo sự đồng thuận xã hội. Trong bối cảnh giá cả có xu hướng gia tăng, người lao động thu nhập thấp và các nhóm yếu thế là những đối tượng chịu tác động rõ nét nhất. Do đó, cần tiếp tục triển khai các chính sách an sinh xã hội, hỗ trợ đúng đối tượng, phù hợp với khả năng ngân sách và mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô.

Trong khi đó, chuyên gia tài chính - GS-TS Ngô Thế Chi khuyến nghị cần tiếp tục điều hành chính sách tài khóa chủ động, phối hợp linh hoạt với chính sách tiền tệ nhằm tạo sự hài hòa, hiệu quả với chính sách giá và các chính sách kinh tế vĩ mô khác. "Chính phủ xem xét điều chỉnh thuế tạm thời đối với một số mặt hàng thiết yếu như xăng dầu, phân bón, vật tư nông nghiệp… nhằm góp phần giảm giá bán lẻ; đồng thời kiểm soát chặt tín dụng vào các lĩnh vực bất động sản, tiêu dùng để tránh tình trạng đẩy giá, gây bất ổn kinh tế - xã hội" - GS-TS Ngô Thế Chi nêu giải pháp.

GS-TS Ngô Thế Chi còn góp ý kiểm soát tỉ giá ở mức hợp lý để giảm áp lực nhập khẩu đối với các nhóm hàng thiết yếu; tăng cường thanh tra, kiểm tra các chuỗi phân phối, kịp thời xử lý nghiêm tình trạng tích trữ, đầu cơ, găm hàng, đẩy giá. Với các mặt hàng chiến lược như xăng dầu, lương thực, thực phẩm, Nhà nước cần có kế hoạch tăng cường dự trữ quốc gia ở mức hợp lý để chủ động can thiệp khi thị trường biến động mạnh, giữ ổn định giá.

Đối với doanh nghiệp, việc chủ động kiểm soát chi phí đầu vào là giải pháp quan trọng giúp ổn định giá bán. Các doanh nghiệp cần tối ưu hóa hoạt động sản xuất, rà soát chi phí nguyên vật liệu, logistics, năng lượng và nhân công để hạn chế tăng giá thành sản phẩm.

LÊ THÚY