Không để lỡ cơ hội trong các thương vụ đàm phán mua lại công nghệ

Cụ thể, qua tổng hợp từ các nguồn thông tin, Bộ Tư pháp phản ánh vướng mắc liên quan đến cơ chế đặc biệt trong giải mã công nghệ. Theo quy định tại khoản 2 Điều 31 của Luật KHCN & ĐMSTnăm 2025 và điểm đ khoản 1 Điều 13 Nghị định 265/2025/NĐ-CP ngày 14/10/2025 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật KHCN & ĐMST về tài chính và đầu tư trong KHCN & ĐMST thì điều kiện để doanh nghiệp nhà nước được áp dụng cơ chế đặc biệt (đàm phán mua lại, sáp nhập doanh nghiệp) còn phức tạp. Đáng chú ý là yêu cầu dự án phải được Thủ tướng hoặc Bộ chủ quản giao, có phương án đầu tư rõ ràng và phải có ý kiến thống nhất của cơ quan đại diện chủ sở hữu.

Trình tự này mất nhiều tháng, gây lỡ cơ hội trong các thương vụ đàm phán mua lại, sáp nhập doanh nghiệp công nghệ cao vốn đòi hỏi quyết định nhanh. Do đó, doanh nghiệp kiến nghị mở rộng áp dụng cơ chế đặc biệt cho hầu hết các hoạt động giải mã, mua bí quyết công nghệ phù hợp với chiến lược đã được phê duyệt của doanh nghiệp, không chỉ giới hạn ở các dự án trọng điểm.

Theo Bộ Tư pháp, phản ánh của doanh nghiệp có cơ sở thực tiễn nhất định, vì các thương vụ muabán, sáp nhập (M&A) công nghệ cao thường có thời gian đàm phán ngắn, cần quyết định nhanh. Quy trình xin kiến nhiều cấp (Thủ tướng - Bộ chủ quản - cơ quan đại diện chủ sở hữu) có thể làm mất cơ hội tiếp cận công nghệ. Tuy nhiên, việc Luật đặt điều kiện chặt chẽ cũng có mục tiêu chính sách rõ ràng: bảo đảm kiểm soát vốn, tài sản nhà nước; hạn chế rủi ro trong các thương vụ M&A công nghệ (thường giá trị lớn và khó định giá); tránh việc doanh nghiệp nhà nước tự ý đầu tư công nghệ ngoài chiến lược quốc gia.

Vì vậy, ý kiến bước đầu của Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật (Bộ Tư pháp) cho rằng, mở rộng áp dụng cơ chế đặc biệt cho “hầu hết các hoạt động” có thể làm suy giảm cơ chế kiểm soát vốn nhà nước. Kiến nghị có lý về nhu cầu rút ngắn thủ tục để nắm bắt cơ hội mua công nghệ, nhưng chưa hợp lý nếu mở rộng quá rộng phạm vi áp dụng. Do đó, chưa có cơ sở tiếp thu theo hướng mở rộng phạm vi áp dụng, nhưng có thể nghiên cứu điều chỉnh quy trình, thủ tục thực hiện để bảo đảm tính linh hoạt trong các thương vụ mua lại công nghệ.

Cục trưởng Hồ Quang Huy chủ trì cuôc họp.

Đây chỉ là một trong những nội dung được báo cáo tại cuộc họp chiều 16/3 nhằm cho ý kiến đối với kết quả tổng hợp kết quả rà soát, các kiến nghị của các Bộ, ngành, cơ quan, địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp về kết quả rà soát các văn bản quy phạm pháp luật và phương án đề xuất xử lý nhằm hoàn thiện pháp luật. Cuộc họp do Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật Hồ Quang Huy chủ trì, theo nhiệm vụ được giao tại điểm b mục 1 Văn bản số 693-CV/VPTW ngày 02/3/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng về việc triển khai một số giải pháp tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển KHCN, ĐMST, chuyển đổi số.

Tại cuộc họp, đại diện lãnh đạo Cục cũng đã trao đổi nhiều nội dung rà soát với đại diện các Bộ, ngành: Thanh tra Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Nội vụ, Công Thương, Công an, Quốc phòng, Tài chính, Giáo dục và Đào tạo, KH&CN.

Các nội dung rà soát thuộc 4 nhóm: Các quy định mâu thuẫn, chồng chéo trong cùng một văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) hoặc giữa các VBQPPL; Các quy định của VBQPPL không rõ ràng, có nhiều cách hiểu khác nhau, không hợp lý, không khả thi, không phù hợp tình hình phát triển kinh tế - xã hội gây khó khăn trong áp dụng, thực hiện pháp luật; Các quy định của VBQPPL tạo gánh nặng chi phí tuân thủ, chưa có quy định hoặc có quy định của VBQPPL nhưng hạn chế sự phát triển KHCN, ĐMST, chuyển đổi số; Các quy định thủ tục hành chính trong các VBQPPL không đáp ứng các nguyên tắc tại khoản 2 Điều 5 Nghị định số 78/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Ban hành VBQPPL (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 187/2025/NĐ-CP). Các đại biểu đã trao đổi tổng số 178 nội dung kiến nghị, phản ánh đối với hơn 60 văn bản.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Cục trưởng Hồ Quang Huy cảm ơn sự phối hợp của các Bộ, ngành trong quá trình rà soát, kịp thời phát hiện các vướng mắc pháp lý theo yêu cầu của Ban Chỉ đạo 57 Trung ương. Cục trưởng đề nghị đại diện các Bộ, cơ quan trên cơ sở kết quả cuộc họp tiếp tục hoàn thiện các phụ lục kèm theo gắn với 178 phản ánh, kiến nghị, trong đó cần phân loại rõ từng nội dung theo tiêu chí rà soát văn bản và phương án, lộ trình xử lý các vướng mắc, bất cập theo quy định tại Nghị quyết số 206 của Quốc hội; đồng thời chuẩn bị nội dung và công khai kết quả trả lời đối với các phản ánh, kiến nghị không phải do quy định pháp luật để các tổ chức, cá nhân thống nhất thực hiện.

Trong thời gian tới, Bộ Tư pháp tiếp tục hoàn thiện, tổ chức lấy ý kiến kết quả rà soát, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định trước ngày 05/4/2026 nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong các văn bản thuộc lĩnh vực KHCN, ĐMST, chuyển đổi số.

T.Quyên