Không chủ quan khi khớp gối 'lên tiếng'

Các y, bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Thống Nhất thăm khám cho bệnh nhân điều trị thoái hóa khớp gối tại bệnh viện. Ảnh: BVĐKTN

Nếu không phát hiện, điều trị kịp thời, bệnh THKG có thể gây biến chứng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Không còn là “bệnh của tuổi già”

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), các bệnh lý cơ - xương - khớp hiện là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây giảm khả năng vận động và suy giảm chất lượng sống ở người trưởng thành. THKG là một trong những bệnh phổ biến nhất trong nhóm bệnh lý này.

Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Tường Quang, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Thống Nhất cho biết: “THKG là bệnh lý thoái hóa mãn tính, tình trạng loạn dưỡng khớp gối, đặc trưng bởi sự suy giảm cấu trúc và chức năng của sụn khớp, kèm theo tổn thương xương dưới sụn và các mô quanh khớp. Việc tổng hợp sụn khớp cũng như sự tái tạo sụn khớp giảm đi khiến sụn khớp bị mài mòn, mỏng dần hoặc mất hoàn toàn, dẫn đến ma sát trực tiếp giữa các bề mặt xương. Quá trình này gây đau, viêm, cứng khớp và hạn chế vận động, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hằng ngày của người bệnh”.

Bệnh nhân nên đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và chẩn đoán khi xuất hiện các triệu chứng đau khớp, cứng khớp kéo dài. Tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc giảm đau hoặc thực phẩm chức năng, do nguy cơ gặp tác dụng phụ nghiêm trọng khi dùng kéo dài và không đúng chỉ định.

Theo bác sĩ Nguyễn Tường Quang, nguyên nhân gây THKG được chia thành nguyên phát và thứ phát. Trong đó, nguyên nhân nguyên phát thường liên quan đến tuổi tác và yếu tố nội sinh.

“Thống kê cho thấy, khoảng 20% người trên 40 tuổi và 80% người trên 75 tuổi bị THKG ở các mức độ khác nhau. Ngoài ra, phụ nữ thường có nguy cơ THKG cao hơn nam giới, nguyên nhân là yếu tố nội tiết, đặc biệt ở phụ nữ tiền mãn kinh - mãn kinh. Theo đó, khi lượng estrogen suy giảm góp phần thúc đẩy quá trình thoái hóa. Ngoài ra, yếu tố di truyền cũng được ghi nhận là một nguy cơ không thể bỏ qua. Những người có người thân bị THKG thường có nguy cơ mắc bệnh này cao hơn” - bác sĩ Nguyễn Tường Quang giải thích.

Nguyên nhân thứ phát gây THKG bao gồm: chấn thương khớp gối, thừa cân, béo phì, ít vận động, lao động nặng nhọc…, những nguyên nhân thứ phát này cũng chính là yếu tố khiến bệnh THKG có xu hướng trẻ hóa. Đặc biệt, thừa cân, béo phì, lười vận động được xem là “thủ phạm” hàng đầu.

Bác sĩ Nguyễn Tường Quang cho hay: “Trọng lượng cơ thể tăng khiến khớp gối phải chịu áp lực cao hơn nhiều lần khi đứng, đi lại hoặc leo cầu thang. Bên cạnh đó, việc ít vận động khiến cơ quanh khớp yếu đi, khớp gối trở nên kém linh hoạt, dễ dẫn đến thoái hóa. Ngược lại, lao động nặng, vận động quá sức, chấn thương khớp gối cũng là những yếu tố thúc đẩy bệnh khởi phát sớm”.

Nhiều phương pháp điều trị

Theo chuyên môn, THKG được chia thành 4 giai đoạn.

Giai đoạn 1: Sụn khớp tổn thương nhẹ, triệu chứng chưa rõ ràng, người bệnh chỉ cảm thấy đau âm ỉ thoáng qua nên thường dễ bỏ qua triệu chứng này và không thăm khám kịp thời.

Giai đoạn 2: Cơn đau xuất hiện rõ hơn, người bệnh thường bị đau khớp gối vào buổi tối hoặc sau khi vận động nhiều.

Giai đoạn 3: Người bệnh cảm thấy cơn đau tăng hơn khi đi lại, khớp gối có biểu hiện sượng cứng vào buổi sáng. Ở giai đoạn bệnh này, bệnh nhân có thể bị viêm bao hoạt dịch gây sưng gối.

Giai đoạn 4: Sụn khớp bị tổn thương nặng, người bệnh bị đau thường xuyên, tình trạng viêm kéo dài. Khi đã bị bệnh ở giai đoạn này, việc điều trị nội khoa kém hiệu quả, nhiều trường hợp phải can thiệp phẫu thuật.

“Nếu không điều trị đúng cách, bệnh có thể dẫn đến cứng khớp, biến dạng khớp, thậm chí mất khả năng đi lại” - bác sĩ Nguyễn Tường Quang cho biết.

Có nhiều phương pháp điều trị bệnh THKG, việc lựa chọn phương pháp điều trị tùy thuộc vào tình trạng bệnh. Trong đó, ở các giai đoạn sớm, bác sĩ ưu tiên các biện pháp không dùng thuốc, bao gồm: giảm cân đối với người bị thừa cân, béo phì vì việc giảm trọng lượng cơ thể sẽ giúp giảm bớt áp lực đè nặng lên đầu gối, điều này không chỉ giúp đẩy lùi các triệu chứng khó chịu mà còn làm chậm quá trình thoái hóa; tập luyện phục hồi chức năng giúp tăng sức mạnh cơ quanh khớp, cải thiện tiết dịch khớp; vật lý trị liệu, xoa bóp, chườm lạnh và chườm nóng giúp làm dịu cơn đau khớp gối do thoái hóa; massage, xoa bóp để thư giãn cơ bắp và làm dịu cơn đau, đồng thời kích thích lưu lượng máu đến khu vực khớp gối; có thể sử dụng liệu pháp châm cứu theo phương pháp y học cổ truyền để đả thông kinh mạch và lưu thông khí huyết, từ đó hỗ trợ điều trị THKG; điều chỉnh lối sống, tránh ngồi lâu, vận động sai tư thế; chế độ dinh dưỡng hợp lý, hạn chế sử dụng rượu, bia và chất kích thích…

“Khi các biện pháp trên không hiệu quả, bác sĩ sẽ cân nhắc điều trị bằng thuốc, tùy theo mức độ bệnh. Ngoài ra, các phương pháp can thiệp tại chỗ như: tiêm nội khớp, tiêm chất nhờn, tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) có thể được cân nhắc” - bác sĩ Nguyễn Tường Quang cho biết.

Khi các phương pháp điều trị nêu trên không đạt kết quả thì can thiệp ngoại khoa chính là giải pháp cuối cùng. Theo đó, tùy theo tình trạng bệnh mà bác sĩ có các chỉ định như: nội soi khớp gối, phẫu thuật đục xương chỉnh trục, phẫu thuật thay khớp gối.

Hải Yến