Không chỉ giới trẻ quan tâm: Vaccine trị mụn

Vaccine trị mụn trứng cá có thể cung cấp một giải pháp điều trị thay thế cho các phương pháp hiện có. Ảnh: Sixth Tone

Mụn trứng cá là một rối loạn viêm trong đó nang lông và lỗ chân lông trên da bị tắc nghẽn và cơ thể phản ứng, dẫn đến hình thành mụn trên mặt, cánh tay trên, thân và lưng.

Tình trạng này có thể có nhiều tác nhân kích hoạt, bao gồm nhạy cảm với một số hormone do cơ thể tạo ra, dùng thuốc và mang một số yếu tố di truyền. Vi khuẩn trên da, chẳng hạn như Cutibacterium acnes, cũng có thể góp phần gây ra mụn trứng cá.

Theo Sixth Tone, một loại vaccine mới do Công ty Dược phẩm WestVac BioPharma (Tứ Xuyên) nghiên cứu và phát triển, đã được cấp phép thử nghiệm từ tháng 11/2025. Vaccine bắt đầu được triển khai thử nghiệm lâm sàng từ ngày 30/12 tại Bệnh viện Tây Trung Quốc, trực thuộc Đại học Tứ Xuyên.

Khác với các vaccine phòng bệnh truyền thống, đây là vaccine mang tính điều trị. Sản phẩm được thiết kế dưới dạng protein tái tổ hợp, nhằm kích thích hệ miễn dịch tạo kháng thể chống lại Cutibacterium acnes - loại vi khuẩn tồn tại tự nhiên trên da nhưng có thể gây viêm và hình thành mụn khi phát triển quá mức. Mục tiêu của vaccine là giảm mức độ mụn thông qua điều hòa phản ứng miễn dịch, thay vì tác động trực tiếp như kháng sinh hay thuốc nội tiết.

Vaccine trị mụn của Trung Quốc mang tính điều trị.

Các nhà nghiên cứu cho biết hướng tiếp cận này phản ánh xu hướng mới trong điều trị mụn, trong bối cảnh những phương pháp quen thuộc như kháng sinh, dẫn xuất vitamin A hay thuốc hormone đang bộc lộ nhiều hạn chế, từ nguy cơ kháng thuốc, tác dụng phụ cho đến tỷ lệ tái phát cao.

Phía Bệnh viện Tây Trung Quốc nhấn mạnh vaccine trị mụn của Trung Quốc không hướng tới sử dụng đại trà. Đối tượng chính là những bệnh nhân đáp ứng kém với các phương pháp điều trị hiện có hoặc thường xuyên tái phát.

Trưởng nhóm nghiên cứu Li Jiong cho biết trong quá trình thử nghiệm, nhóm sẽ đánh giá kỹ sự khác biệt về mức kháng thể, cường độ đáp ứng miễn dịch và thời gian duy trì hiệu quả giữa các nhóm bệnh nhân, trước khi đưa ra kết luận về tính an toàn và hiệu quả của vaccine.

Trên thế giới, một số vaccine trị mụn khác cũng đang trong quá trình phát triển. Đáng chú ý, vaccine mRNA do tập đoàn dược phẩm Pháp Sanofi phát triển đã bước vào thử nghiệm lâm sàng từ tháng 7/2025. Trang tin Khoa học phổ thông (PMC) Mỹ cho biết tập đoàn dược phẩm đa quốc gia hàng đầu của Pháp đã tìm ra phương pháp chữa trị mụn trứng cá hiệu quả thông qua loại vaccine biến thể mRNA.

Trên thế giới, một số vaccine trị mụn khác cũng đang trong quá trình phát triển.

Theo Sanofi, hiện nay, các phương pháp điều trị mụn trứng cá phổ biến gồm retinoid, kháng sinh và thuốc tránh thai nội tiết tố. Những cách điều trị này không có tác dụng chữa khỏi mụn, phải sử dụng kéo dài và thường đi kèm tác dụng phụ khó chịu.

Trong khi đó, vaccine trị mụn trứng cá có thể cung cấp một giải pháp điều trị thay thế cho các phương pháp hiện có, "giúp định hình lại tình trạng điều trị mụn trứng cá". Thử nghiệm lâm sàng được tiến hành với khoảng 400 người lớn 18 - 45 tuổi, bị mụn trứng cá ở mặt mức độ trung bình đến nặng, chia làm hai nhóm. Một nhóm được tiêm vaccine ba lần trong suốt quá trình thử nghiệm. Nhóm còn lại được tiêm vaccine giả để so sánh.

Sanofi cũng có kế hoạch triển khai thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 1 riêng biệt cho vaccine này vào năm 2027. Trong đó, công ty sẽ kiểm tra thêm về mức độ hiệu quả của vaccine trên những người bị mụn trứng cá ở mức độ nhẹ hơn. Công ty không tiết lộ về cách thức hoạt động của vaccine mới, song cho biết về nguyên tắc chung, vaccine sẽ sử dụng một phân tử di truyền gọi là RNA thông tin hướng dẫn hệ miễn dịch tấn công các mục tiêu cụ thể.

Sanofi sẽ tiếp tục thử nghiệm lâm sàng cho vaccine trị mụn vào năm 2027.

Mỗi năm, có hơn 50 triệu người Mỹ đi chữa các bệnh liên quan đến mụn. Con số này cao hơn cả dân số của nước Úc hay Canada. Đáng ngạc nhiên hơn nữa, tỷ lệ này mụn trứng cá ở phụ nữ trưởng thành tăng lên hàng năm.

"Hầu như rất ít người nắm rõ nguyên nhân gây mụn. Đa số hiểu rằng, dưới làn da chúng ta có chứa các loại vi khuẩn và chúng phá vỡ lớp biểu bì nổi lên thành mụn" theo Joshua Zeichner, chuyên gia về mụn trứng cá, Giám đốc Viện nghiên cứu về mỹ phẩm và lâm sàng về da liễu thuộc bệnh viện Mount Sinai ở New York, nói.

Có tới 80% những người ở độ tuổi 11 - 30 bị mụn trứng cá và da tiết nhiều dầu. Nhưng mụn trứng cá phổ biến nhất ở độ tuổi dậy thì, đối tượng chủ yếu là các cô gái từ 14 - 17 và ở thanh niên 16 – 19 tuổi. Mụn sẽ tiếp tục mọc nhiều hơn trên mặt nếu người bệnh không có biện pháp chăm sóc da mụn và trị mụn kịp thời. Đến sau tuổi 25, mụn sẽ biến mất dần. Nhưng có những người ngoài 25 tuổi nhưng vẫn bị mụn đeo bám. Có khoảng 5% phụ nữ và nam giới tuổi ngoài 25 bị mụn và da dầu.

Để giải quyết tình trạng này, một nhóm các nhà khoa học tới từ trường Đại học California, San Diego cũng đang miệt mài tìm ra phương pháp để chữa trị tận gốc mụn trứng cá. Nhóm nghiên cứu tạo ra một loại vaccine nhắm vào một biến thể của một loại enzyme cụ thể được gọi là hyaluronidase trong C. acnes.

Biến thể này, chỉ được sản xuất bởi vi khuẩn C. acnes gây ra mụn trứng cá, phá vỡ một phần axit hyaluronic, một chất bảo vệ tự nhiên do da sản xuất. Điều này để lại các mảnh axit mà hệ miễn dịch sau đó tấn công, kích hoạt tình trạng viêm được thấy trong mụn trứng cá.

Hyl-A (bên trái) cắt axit hyaluronic thành các mảnh lớn. Hệ thống miễn dịch nhận ra những mảnh lớn này là mối đe dọa, vì vậy nó phản ứng phòng vệ bằng phản ứng viêm. Hyl-B (bên phải) cắt axit hyaluronic thành các mảnh nhỏ hơn, không kích hoạt hệ thống báo động của cơ thể.

Ở chuột, loại vaccine này đã được chứng minh là làm giảm mức độ nghiêm trọng của mụn trứng cá tới 50%, so với các loài gặm nhấm không được tiêm vaccine. Sau thành công này, các nhà nghiên cứu hiện đang tìm cách đưa vaccine vào thử nghiệm lâm sàng, Tiến sĩ George Liu, giáo sư nhi khoa tại Đại học California, San Diego, người đã tham gia phát triển vaccine, cho biết.

Rào cản lớn mà các nhà nghiên cứu dự đoán với các phương pháp điều trị mụn trứng cá mới là tình trạng "bài vaccine". Một cuộc khảo sát của Gallup cho thấy xu hướng tin tưởng vaccine đang giảm xuống, chỉ 40% người dân tin rằng việc cha mẹ tiêm vaccine cho con là cực kỳ quan trọng - giảm đáng kể so với tỷ lệ 58% vào năm 2019.

Hoài Phương