Trời rét đột ngột, nhiều người nhập viện vì liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên

Đột ngột méo miệng, cơ mặt cứng đơ, không cười được, mắt trái không nhắm kín, cháu P.N.C. (11 tuổi, ở Hà Nội) được gia đình đưa vào Khoa Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương thăm khám. Qua kiểm tra, các bác sĩ chẩn đoán cháu bị liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên do nhiễm lạnh.

Theo lời kể của gia đình, trước ngày nhập viện, trong lúc đi học, cháu C. cởi áo khoác và chỉ mặc áo mỏng suốt cả ngày trong điều kiện thời tiết rét đậm. Bác sĩ CKI Lê Nguyên Long, Phụ trách Khoa Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng cho biết, sau một tuần điều trị bằng thuốc kết hợp vật lý trị liệu và phục hồi chức năng, vận động cơ mặt của cháu đã cải thiện rõ rệt.

Tương tự, ông N.V.N. (58 tuổi, Hà Nội) sau vài ngày thời tiết trở lạnh xuất hiện đau họng, sưng đau vùng tai trái và được chẩn đoán viêm tai giữa tại cơ sở y tế gần nhà. Sau 3 ngày điều trị không cải thiện, ông bắt đầu có biểu hiện méo miệng, nói khó, mắt không nhắm kín. Lo ngại đột quỵ, gia đình đã đưa ông đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Thời tiết rét đậm, rét hại không chỉ làm gia tăng các bệnh lý đường hô hấp mà còn khiến nhiều người đột ngột bị méo miệng, lệch mặt, phải nhập viện (Ảnh: BVCC)

Kết quả chụp cắt lớp vi tính sọ não giúp loại trừ tổn thương mạch máu não. Các bác sĩ xác định, ông bị liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên bên trái do biến chứng viêm tai giữa cấp, kèm liệt dây thanh âm. Bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp nhiều năm và một số bệnh lý nền khiến hệ miễn dịch suy giảm. Sau điều trị bằng thuốc kháng viêm, giảm phù nề kết hợp vật lý trị liệu phục hồi chức năng cơ mặt, tình trạng của ông cải thiện rõ sau 10 ngày.

Ngoài ra, bà B.T.T. (83 tuổi, Hà Nội) sau khi đi ăn sáng về cũng xuất hiện tình trạng méo miệng sang trái, mắt phải không nhắm kín. Khi vào viện, bà được chẩn đoán liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên bên phải.

Theo BSCKI Lê Nguyên Long, dây thần kinh số 7 có vai trò chi phối vận động các cơ mặt, tham gia dẫn truyền vị giác, điều tiết tiết nước mắt và nước bọt. Do đi qua một ống xương hẹp ở xương thái dương, dây thần kinh này rất nhạy cảm và dễ bị phù nề. Khi vùng đầu - mặt - cổ tiếp xúc với lạnh đột ngột, mạch máu co thắt gây thiếu máu cục bộ, kích hoạt phản ứng viêm, dẫn đến phù nề và chèn ép dây thần kinh, làm rối loạn dẫn truyền xung động đến các cơ mặt.

Để phòng bệnh, bác sĩ khuyến cáo người dân cần giữ ấm vùng đầu, mặt, cổ khi ra ngoài trời lạnh (Ảnh: BVCC)

Bên cạnh đó, thời tiết lạnh cũng tạo điều kiện cho các loại virus, đặc biệt là virus herpes simplex type 1 (HSV-1), tái hoạt. Đây là loại virus tồn tại tiềm ẩn trong hạch thần kinh mặt ở nhiều người khỏe mạnh. Khi tái hoạt, phản ứng viêm miễn dịch tăng mạnh, khiến tình trạng phù nề dây thần kinh trở nên nghiêm trọng hơn và gây liệt mặt khởi phát đột ngột.

Người bệnh thường xuất hiện triệu chứng nhanh, có thể ngay khi thức dậy buổi sáng đã thấy méo miệng, cười lệch, nói khó, chảy nước miếng hoặc nước mắt bên liệt, nhắm mắt không kín, kèm đau âm ỉ vùng sau tai. Các biểu hiện này tiến triển trong vài giờ đến 1-2 ngày nhưng không gây rối loạn ý thức.

Bác sĩ Long lưu ý, liệt mặt do nhiễm lạnh thường không kèm theo các dấu hiệu thần kinh trung ương như yếu tay chân, tê nửa người hay rối loạn ngôn ngữ như trong đột quỵ. Tuy nhiên, do biểu hiện méo miệng khá giống đột quỵ nên người bệnh dễ nhầm lẫn, dẫn đến nhập viện muộn hoặc xử trí sai cách. “Thời điểm vàng” trong điều trị liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên là 72 giờ đầu, nhằm giảm phù nề, bảo vệ bao myelin và tăng khả năng hồi phục hoàn toàn chức năng vận động cơ mặt.

Để phòng bệnh, bác sĩ khuyến cáo người dân cần giữ ấm vùng đầu, mặt, cổ khi ra ngoài trời lạnh; tránh để quạt hoặc điều hòa thổi trực tiếp vào mặt, đặc biệt khi ngủ; không tắm khuya, không xối nước lạnh hoặc nước nóng đột ngột lên đầu, mặt. Khi xuất hiện các dấu hiệu như méo miệng, lệch mặt, mắt không nhắm kín, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa để được thăm khám, loại trừ đột quỵ và điều trị kịp thời.

Ngoài điều trị bằng thuốc, người bệnh cần bảo vệ mắt bên liệt bằng nước mắt nhân tạo, che mắt khi ngủ để tránh tổn thương giác mạc; kết hợp vật lý trị liệu, tập vận động cơ mặt và các phương pháp y học cổ truyền như châm cứu, xoa bóp. Tuyệt đối không tự ý áp dụng các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng tại nhà.

Chung Thủy/VOV.VN