Không chỉ đo bằng điểm thi

Ảnh minh họa INT.

Khi nhiều trường đại học bắt đầu xét tuyển dựa trên kết quả tổng hợp của nhiều phương thức, tư duy tuyển sinh cũng chuyển từ việc đo “điểm số” sang đánh giá năng lực người học.

Trong nhiều năm, kết quả của một kỳ thi gần như trở thành thước đo chính để bước qua cánh cửa đại học. Cách làm này thuận lợi cho việc tổ chức tuyển sinh, nhưng cũng bộc lộ những giới hạn khi yêu cầu đào tạo ngày càng đa dạng.

Không ít trường hợp, việc học ở phổ thông trở nên “luyện thi hóa”: Học sinh dành nhiều thời gian làm quen với các dạng đề tham khảo, rèn kỹ năng giải nhanh để đạt điểm cao, nhưng chưa chắc phản ánh đầy đủ khả năng tư duy và vận dụng. Trong khi đó, năng lực thực sự của người học được hình thành qua cả quá trình tích lũy kiến thức, rèn luyện tư duy và nỗ lực học tập.

Vì vậy, nhiều cơ sở đào tạo đang chuyển sang xét tuyển tổng hợp, kết hợp điểm thi tốt nghiệp THPT, kết quả các bài kiểm tra đánh giá năng lực và quá trình học tập ở phổ thông. Mỗi nguồn dữ liệu phản ánh một khía cạnh khác nhau của năng lực người học. Khi được xem xét tổng hợp, các yếu tố này giúp nhận diện rõ hơn khả năng tư duy và quá trình học tập của thí sinh, thay vì chỉ lựa chọn những người luyện đề thành thạo.

Những điều chỉnh trong tuyển sinh của các trường đại học cũng phù hợp với định hướng của Chương trình GDPT 2018 – chuyển trọng tâm từ truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất và năng lực học sinh. Vì vậy, việc đánh giá thí sinh từ nhiều nguồn dữ liệu không chỉ là giải pháp kỹ thuật trong tuyển sinh, mà còn là bước đi cần thiết nhằm bảo đảm sự thống nhất giữa mục tiêu chương trình, cách dạy học và lựa chọn đầu vào đại học.

Đổi mới tuyển sinh cũng gắn với quá trình mở rộng quyền tự chủ của các cơ sở giáo dục đại học. Khi được chủ động xây dựng phương thức xét tuyển phù hợp với đặc thù đào tạo, các trường có điều kiện lựa chọn thí sinh sát hơn với yêu cầu của từng ngành học.

Với các ngành thuộc khối kỹ thuật, điểm số các môn thể hiện khả năng tư duy logic và giải quyết vấn đề thường có trọng số cao hơn. Ngược lại, với khối ngành khoa học xã hội, nền tảng kiến thức rộng và khả năng lập luận lại được coi trọng. Việc kết hợp nhiều tiêu chí giúp quá trình tuyển sinh trở nên linh hoạt hơn, đồng thời giúp các trường tìm được người học phù hợp với định hướng đào tạo.

Nhìn rộng hơn, đổi mới tuyển sinh còn là bước điều chỉnh để giáo dục đại học Việt Nam tiệm cận với xu hướng chung của thế giới. Ở nhiều quốc gia, tuyển sinh không chỉ dựa vào điểm thi, mà còn kết hợp nhiều yếu tố khác nhau nhằm đánh giá năng lực và tiềm năng của người học. Dù điều kiện và bối cảnh khác nhau, điểm chung của các mô hình này là coi tuyển sinh như một quá trình đánh giá toàn diện người học, chứ không chỉ là phép so sánh điểm số.

Tuy nhiên, đổi mới tuyển sinh cần đi kèm với sự minh bạch và ổn định. Các tiêu chí xét tuyển phải rõ ràng, dễ hiểu để thí sinh chủ động chuẩn bị; việc kết hợp và quy đổi các nguồn dữ liệu cũng cần được tính toán kỹ lưỡng nhằm bảo đảm công bằng.

Tuyển sinh đại học vì thế không chỉ là câu chuyện của riêng các trường, mà cần được đặt trong tiến trình đổi mới chung của toàn hệ thống giáo dục. Khi bậc phổ thông chuyển sang phát triển phẩm chất và năng lực học sinh, cách thức tuyển sinh ở bậc đại học cũng cần thay đổi tương ứng để tạo sự thống nhất trong mục tiêu đào tạo.

Hà Nguyên