Khơi nguồn văn hóa đọc từ Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam

Đại tá Nguyễn Thanh Hải, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ đội Biên phòng (thứ 4, từ phải sang) và các đại biểu tham quan triển lãm sách, báo với chủ đề “Sách và tri thức-Nền tảng phát triển văn hóa và giá trị con người Việt Nam” tại Thư viện Quân đội. Ảnh: Quỳnh Anh

Trong đời sống tinh thần của mỗi cá nhân, mỗi quốc gia, dân tộc, sách luôn giữ một vị trí đặc biệt. Đó là sản phẩm văn hóa quý báu, kết tinh tri thức nhân loại, là “người thầy” bền bỉ dẫn dắt con người hướng tới các giá trị chân, thiện, mỹ. Nhận thức rõ vai trò của văn hóa đọc đối với sự phát triển bền vững, ngày 24/2/2014, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 284/QĐ-TTg, lấy ngày 21/4 hằng năm là Ngày Sách Việt Nam, sau này là Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam, nhằm lan tỏa thói quen đọc sách trong cộng đồng. Cùng với đó, tháng 4 còn gắn với Ngày Sách và Bản quyền thế giới (23/4), góp phần tôn vinh giá trị của sách và khơi dậy niềm đam mê đọc sách trên phạm vi toàn cầu.

Gắn với các hoạt động hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam, Tổng cục Chính trị Quân đội Nhân dân Việt Nam đã tổ chức khai mạc Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ 5, đồng thời phát động Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc trong các học viện, nhà trường Quân đội năm 2026, tạo sân chơi trí tuệ bổ ích, khơi dậy tinh thần tự học, tự nghiên cứu trong cán bộ, chiến sĩ. Cùng với đó, Thư viện Quân đội tổ chức triển lãm sách, báo với chủ đề “Sách và tri thức-Nền tảng phát triển văn hóa và giá trị con người Việt Nam”, giới thiệu hơn 1.000 tài liệu tiêu biểu thuộc nhiều lĩnh vực như lý luận chính trị, lịch sử, văn hóa, giáo dục, khoa học, quân sự, kỹ năng sống. Những hoạt động ấy tiếp tục khẳng định vai trò của sách trong xây dựng con người, phát triển văn hóa và đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong thời kỳ mới.

Quán triệt chỉ đạo của Cục Chính trị Bộ đội Biên phòng, từ nhận thức sâu sắc về vai trò của văn hóa đọc trong bồi dưỡng tri thức, xây dựng bản lĩnh và nhân cách con người, các cơ quan, đơn vị Bộ đội Biên phòng đã chủ động xây dựng kế hoạch, tổ chức nhiều hoạt động hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ 5 năm 2026 với nội dung thiết thực, hình thức phong phú. Các hoạt động được triển khai gắn với thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, nghị quyết đại hội đảng các cấp, đồng thời lồng ghép với các ngày lễ lớn của đất nước và Quân đội, qua đó tạo sức lan tỏa sâu rộng về ý nghĩa của văn hóa đọc trong đời sống bộ đội.

Với các chủ đề như “Sách-Tri thức-Khát vọng phát triển đất nước”, “Văn hóa đọc trong kỷ nguyên số”, “Lan tỏa văn hóa đọc-Kết nối tri thức-Phát triển xã hội học tập”, “Sách và tri thức-động lực phát triển trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, các đơn vị Bộ đội Biên phòng đã triển khai nhiều hoạt động phong phú, thiết thực. Nổi bật là hội sách trực tiếp kết hợp trực tuyến, tọa đàm, giao lưu với các nhà nghiên cứu, nhà văn, nhà thơ; phát động các cuộc thi giới thiệu sách, kể chuyện theo sách; xây dựng, nhân rộng mô hình tủ sách cơ sở, câu lạc bộ sách. Không gian đọc được mở rộng cả trên nền tảng truyền thống lẫn môi trường số, tạo điều kiện thuận lợi để cán bộ, chiến sĩ tiếp cận tri thức. Cùng với đó, hệ thống thư viện, phòng đọc, phòng Hồ Chí Minh tiếp tục được phát huy hiệu quả, nhất là tại các đơn vị cơ sở, đồn Biên phòng vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Các hoạt động diễn ra tập trung từ ngày 15/4 đến 1/5, thu hút đông đảo cán bộ, chiến sĩ tham gia, góp phần nâng cao đời sống văn hóa tinh thần, bồi đắp phẩm chất, bản lĩnh cho người lính quân hàm xanh trong tình hình mới.

Tại Tiểu đoàn Huấn luyện-Cơ động và Đồn Biên phòng cửa khẩu A Đớt, Bộ đội Biên phòng thành phố Huế, Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ 5 năm 2026 được tổ chức với nhiều hoạt động phong phú, thu hút đông đảo cán bộ, chiến sĩ, đoàn viên thanh niên và học sinh trên địa bàn tham gia. Các hoạt động như trưng bày, giới thiệu sách, thi kể chuyện theo sách, xếp sách nghệ thuật, trò chơi tìm hiểu về sách... đã lan tỏa mạnh mẽ thông điệp phát triển văn hóa đọc, khơi dậy niềm say mê học tập, nghiên cứu. Thông qua chương trình, hàng trăm đầu sách được trao tặng cho đơn vị và nhà trường, góp phần làm phong phú thêm nguồn tài liệu phục vụ học tập, công tác. Đồng thời, các hoạt động còn gắn với tuyên truyền kiến thức về biên giới, biển đảo, Luật Biên phòng Việt Nam, qua đó nâng cao nhận thức, bồi dưỡng phẩm chất, xây dựng bản lĩnh cho cán bộ, chiến sĩ và thế hệ trẻ nơi khu vực biên giới.

Mô hình “Tủ sách Thanh niên-Nâng bước em tới trường” của Đồn Biên phòng Lý Sơn góp phần hiện thực hóa mục tiêu lan tỏa văn hóa đọc trong cộng đồng. Ảnh: Tuấn Anh

Không chỉ sôi nổi ở các đơn vị cơ sở trên đất liền, phong trào hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam còn lan tỏa mạnh mẽ tới các địa bàn hải đảo, nơi những trang sách trở thành điểm tựa tri thức, nuôi dưỡng ước mơ cho thế hệ trẻ.

Tại đặc khu Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi, nơi cách đất liền khoảng 15 hải lý, điều kiện học tập của học sinh còn nhiều thiếu thốn, Đồn Biên phòng Lý Sơn, Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ngãi đã triển khai hiệu quả mô hình “Tủ sách Thanh niên-Nâng bước em tới trường”, góp phần hiện thực hóa mục tiêu lan tỏa văn hóa đọc trong cộng đồng. Từ thực tế nhiều em học sinh thiếu sách, phải dùng chung hoặc có nguy cơ bỏ học giữa chừng, đơn vị đã chủ động xây dựng các tủ sách với hàng nghìn đầu sách đa dạng, từ sách giáo khoa đến tài liệu tham khảo, sách kỹ năng, lịch sử, biển đảo. Không chỉ bổ sung nguồn sách, cán bộ, chiến sĩ còn tổ chức các buổi đọc sách định kỳ, lồng ghép hoạt động ngoại khóa, hướng dẫn kỹ năng đọc, qua đó hình thành thói quen đọc và nâng cao khả năng tiếp nhận tri thức cho học sinh.

Sau hơn 5 năm triển khai, “Tủ sách Thanh niên-Nâng bước em tới trường” đã được đưa vào hoạt động tại 2 trường học trên địa bàn đặc khu Lý Sơn, với tổng số trên 2.000 đầu sách các loại. Mô hình trở thành điểm đến quen thuộc của hàng trăm lượt học sinh mỗi năm, góp phần khơi dậy niềm say mê học tập, nuôi dưỡng ý chí vươn lên. Đặc biệt, thông qua các buổi sinh hoạt tại thư viện, cán bộ Biên phòng còn lồng ghép tuyên truyền về chủ quyền biển, đảo, giáo dục lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm đối với Tổ quốc cho thế hệ trẻ. Sự phối hợp chặt chẽ giữa đồn Biên phòng và nhà trường đã tạo nên môi trường giáo dục toàn diện, nơi tri thức và giá trị sống được bồi đắp hài hòa. Từ những trang sách giản dị, những ước mơ được chắp cánh, góp phần hình thành lớp trẻ có tri thức, bản lĩnh, sẵn sàng tiếp bước cha anh bảo vệ chủ quyền thiêng liêng nơi đảo tiền tiêu của Tổ quốc.

Tuấn Khang