Khơi dậy niềm đam mê sáng tạo khoa học cho học sinh

Giáo dục STEM là phương thức giáo dục nhằm trang bị cho học sinh những kiến thức khoa học gắn liền với ứng dụng trong thực tiễn. Qua mỗi bài học, giáo viên sẽ là người dẫn dắt, kết nối kiến thức, còn học sinh thông qua thực hành, ứng dụng, được khơi dậy đam mê, kích thích đam mê khám phá khoa học. Tại tỉnh Sơn La, giáo dục STEM được triển khai từ năm học 2023-2024 ở bậc tiểu học, THCS, THPT, bước đầu cho thấy nhiều tín hiệu tích cực.

Học sinh Trường Tiểu học Kim Đồng, phường Chiềng Sinh trải nghiệm tại phòng học STEM.

Ông Đoàn Lê Huy, Trưởng phòng Giáo dục Trung học và GDTX, Sở Giáo dục và Đào tạo, thông tin: Ngay từ năm đầu triển khai, Sở tổ chức tập huấn cho cán bộ quản lý, giáo viên cách thức triển khai giáo dục STEM gắn với chương trình giáo dục hằng năm. Tùy thuộc vào điều kiện cơ sở vật chất của từng trường học, địa phương, STEM được triển khai linh hoạt, hiệu quả, phong phú, như: Thành lập các câu lạc bộ; dạy học tích hợp theo các chủ đề STEM; tổ chức ngày hội trải nghiệm sáng tạo; các cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp trường, cấp tỉnh.

Sau 2 năm triển khai, đến nay, 100% các cơ sở giáo dục trong tỉnh đã thực hiện chương trình giáo dục STEM; 80% trường học có đủ phòng học bộ môn, máy tính kết nối Internet để phục vụ giảng dạy và học tập theo mô hình STEM thuận lợi; 100% cán bộ, giáo viên được bồi dưỡng, nâng cao năng lực, trình độ giảng dạy theo hướng tích hợp liên môn.

Giờ thực hành môn Công nghệ theo định hướng STEM của cô và trò Trường Tiểu học Tô Hiệu.Ảnh PV

Triển khai hoạt động giáo dục STEM vào giảng dạy, Trường THCS Vân Hồ, xã Vân Hồ bố trí phòng học STEM và xây dựng góc STEM trong mỗi lớp học; tổ chức Ngày hội STEM hàng năm nhằm tạo sân chơi cho học sinh trải nghiệm sáng tạo khoa học. Cô giáo Vũ Thị Thu Hằng, Phó Hiệu trưởng nhà trường, chia sẻ: Ban Giám hiệu nhà trường yêu cầu giáo viên các môn Toán, Tin học, KHTN, Công nghệ,… thực hiện tối thiểu 10% tiết học chính khóa theo định hướng STEM. Giáo viên chủ động xây dựng kế hoạch bài dạy, hướng dẫn học sinh vận dụng kiến thức vào thực hành, tạo ra sản phẩm cụ thể. Qua đó, học sinh hứng thú, tích cực tham gia trải nghiệm, hình thành ý tưởng sáng tạo; nhiều sản phẩm được trưng bày tại lớp học, thư viện, góp phần lan tỏa tinh thần học tập sáng tạo trong nhà trường.

Không gian trưng bày các sản phẩm STEM tại Cuộc khi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp tỉnh.

Những năm gần đây, tại các “sân chơi” lớn dành cho giáo dục STEM, như: Cuộc khi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật dành cho học sinh trung học; cuộc thi sáng tạo thanh, thiếu niên nhi đồng cấp tỉnh… ngày càng có sức lan tỏa sâu rộng, thu hút đông đảo học sinh tham gia, phản ánh sự phát triển mạnh mẽ của phong trào nghiên cứu khoa học trong các nhà trường.

Đầu năm 2026, Sở Giáo dục và Đào tạo lần đầu tiên tổ chức chuỗi hoạt động quy mô “3 trong 1”, gồm: Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp tỉnh; chương trình “Ngày hội STEM – Robotics”; triển lãm gian hàng “Chuyển đổi số trong giáo dục”, đã thu hút trên 300 học sinh các trường THCS, THPT trong tỉnh tham gia, với trên 150 sản phẩm STEM được trưng bày, giới thiệu; 314 dự án khoa học, kỹ thuật dự thi, tăng gần 37% so với năm học 2024–2025.

Mô hình Trái tim thủy lực từ vật liệu tái chế của học sinh trường THPT Tô Hiệu.

Qua từng năm, các dự án, sản phẩm STEM của học sinh mang tới cuộc thi ngày càng chất lượng, phong phú, đa dạng hơn về lĩnh vực nghiên cứu, thể hiện sự sáng tạo và niềm đam mê đối với khoa học. Em Vàng Trọng Tạ, học sinh Trường PTDT bán trú TH&THCS Suối Tọ, xã Suối Tọ, chia sẻ: Chúng em mang đến cuộc thi Dự án "Mang chữ về cho mẹ” với mô hình giáo dục liên thế hệ hỗ trợ xóa mù chữ cho phụ nữ dân tộc Mông tại xã Suối Tọ. Em mong muốn thông qua dự án góp phần giúp các mẹ biết đọc, biết viết và tiếp cận tri thức. Đây cũng là cách để chúng em vận dụng kiến thức STEM vào giải quyết những vấn đề thiết thực của cộng đồng mình đang sinh sống.

Ông Nguyễn Văn Chiến, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh, cho biết: Việc tổ chức các cuộc thi, ngày hội STEM và hoạt động trải nghiệm sáng tạo giúp học sinh vận dụng kiến thức vào thực tiễn, bồi dưỡng năng lực, đam mê nghiên cứu khoa học, đây cũng là yếu tố quan trọng trong lộ trình đổi mới giáo dục, giúp kết nối nhà trường - học sinh - giáo viên - xã hội trong việc hình thành năng lực khoa học, công nghệ cho thế hệ trẻ; thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên, từng bước hình thành hệ sinh thái giáo dục STEM đồng bộ, phù hợp với điều kiện của tỉnh Sơn La.

Nhiều sản phẩm STEM được trưng bày giới thiệu, thể hiện niềm đam mê sáng tạo khoa học của học sinh Sơn La.

Xác định giáo dục STEM là hướng đi quan trọng trong đổi mới giáo dục, ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La tiếp triển khai đồng bộ giáo dục STEM trong các trường học gắn với các tổ chức các cuộc thi, ngày hội sáng tạo và chuyển đổi số. Qua đó, từng bước khơi dậy tư duy khoa học, năng lực sáng tạo của học sinh, tạo nền tảng hình thành nguồn nhân lực trẻ đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của tỉnh trong giai đoạn mới.

Hoàng Giang