Khoa học phải làm chủ các công nghệ chiến lược không thể dừng lại ở các bài báo

Ngày 16/6, Trung tâm Vũ trụ Việt Nam (VNSC) phối hợp với Hội Vật lý Việt Nam và Trường Đại học VinUni tổ chức hội thảo với chủ đề: "Xu hướng Công nghệ Lượng tử, Hạt nhân và Công bố Quốc tế Đỉnh cao".

GS. Vũ Đình Lãm, Tổng Giám đốc Trung tâm Vũ trụ Việt Nam cho biết, trong bối cảnh Chính phủ đang đẩy mạnh triển khai các chiến lược nhằm làm chủ công nghệ lõi và nâng cao năng lực tự chủ quốc gia, việc kết nối giữa nghiên cứu cơ bản với các ngành công nghệ mũi nhọn đã trở thành nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu.

PGS.TS Chu Hoàng Hà, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam phát biểu tại sự kiện.

Sự kiện hôm nay được tổ chức nhằm hiện thực hóa định hướng phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị cùng các Quyết định số 21 và 808/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Sự kiện được diễn ra trong tinh thần quán triệt sâu sắc định hướng phát triển của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam: Từng bước dịch chuyển từ tư duy 'giao việc' sang 'hướng đầu ra', tập trung đẩy mạnh các nghiên cứu cơ bản tiên tiến, làm chủ công nghệ chiến lược và tạo ra những đóng góp đột phá cho năng suất, chất lượng của quốc gia.

Các nhà khoa học tham dự sự kiện.

PGS.TS Chu Hoàng Hà, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho biết, chúng ta đang sống trong một giai đoạn lịch sử của nền khoa học nước nhà. Đảng và Nhà nước đang đặt ra những yêu cầu, kỳ vọng chưa từng có đối với lĩnh vực khoa học và công nghệ.

Sứ mệnh của chúng ta đã chuyển dịch mạnh mẽ: Khoa học không được phép dừng lại ở việc công bố các bài báo quốc tế; Khoa học không được đứng bên lề của dòng chảy phát triển kinh tế - xã hội. Sứ mệnh tối thượng lúc này phải là: "Nghiên cứu cơ bản để làm chủ bằng được các công nghệ chiến lược và công nghệ lõi".

3 thông điệp cốt lõi được PGS.TS Chu Hoàng Hà đưa ra cho cộng đồng các nhà khoa học tại sự kiện gồm:

Thứ nhất là lựa chọn chiến lược: Nguồn lực của chúng ta là hữu hạn, không nên đầu tư dàn trải. Viện Hàn lâm và các đối tác liên kết cần cùng nhau xác định đúng "điểm rơi" công nghệ. Một công trình nghiên cứu cơ bản hôm nay không chỉ để khẳng định năng lực, đóng góp cho tri thức nhân loại, mà phải trở thành tiền đề vững chắc cho các giải pháp công nghệ chiến lược của ngày mai — đặc biệt là trong các lĩnh vực cốt lõi như lượng tử và hạt nhân.

Viện Hàn lâm cam kết sẽ dành sự quan tâm đặc biệt, xây dựng các cơ chế đầu tư đặc thù, và trên hết là dám chấp nhận rủi ro trong khoa học.

Thứ hai là liên kết thực chất: Tôi mong muốn thấy mối quan hệ giữa các viện nghiên cứu và các trường đại học trở nên hữu cơ, khăng khít hơn. Điển hình như mô hình hợp tác hiệu quả gần đây giữa Viện Hàn lâm và Đại học Quốc gia Hà Nội. Phòng thí nghiệm và trang thiết bị hiện đại của các viện nghiên cứu phải mở cửa đón nghiên cứu sinh. Ngược lại, trí tuệ của các chuyên gia đầu ngành phải được truyền lửa trực tiếp cho thế hệ trẻ ngay từ giảng đường.

Thứ ba là tư duy "hướng đầu ra" và dám chấp nhận rủi ro: Nghiên cứu công nghệ lõi là một hành trình dài hạn, đầy chông gai. Viện Hàn lâm cam kết sẽ dành sự quan tâm đặc biệt, xây dựng các cơ chế đầu tư đặc thù, và trên hết là dám chấp nhận rủi ro trong khoa học. Thúc đẩy những đột phá về cơ chế sở hữu trí tuệ để thực sự cởi trói và giải phóng sức sáng tạo cho các nhà khoa học.

Tô Hội