Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu kết luận phiên họp chuyên đề. Ảnh: baochinhphu.vn

Chiều 23/6, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Trưởng Ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06 chủ trì phiên họp chuyên đề để rà soát tình hình triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW sau phiên họp lần thứ 3 năm 2026 và thảo luận các giải pháp thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, nhằm tiếp tục đẩy mạnh triển khai, bảo đảm tiến độ và chất lượng các nhiệm vụ theo chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương.

Phiên họp được kết nối trực tuyến từ trụ sở Chính phủ tới các địa phương. Tham dự phiên họp có đồng chí Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo; đồng chí Hồ Quốc Dũng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo; Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo; đồng chí Vũ Hải Quân, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo; các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng, lãnh đạo các bộ ngành, cơ quan Trung ương, Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố; đại diện lãnh đạo các viện, trường, cơ sở nghiên cứu, các tập đoàn, doanh nghiệp, ngân hàng thương mại.

Tại hội nghị, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, các đại biểu không nêu lại những kết quả đạt được (đã có đầy đủ tại các báo cáo), mà tập trung thảo luận, chỉ rõ những điểm nghẽn, khó khăn, thách thức chưa được tháo gỡ, nhất là những điểm nghẽn, nhiệm vụ quá hạn cần Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ tập trung chỉ đạo, quyết định ngay, phân tích các nguyên nhân và đề xuất, kiến nghị cụ thể, xác định các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới; đặc biệt là các nội dung liên quan phát triển công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, hoàn thiện Khung Kiến trúc tổng thể quốc gia số, hoàn thiện, vận hành hệ thống các cơ sở dữ liệu.

Theo các báo cáo, ý kiến tại phiên họp, sau phiên họp thứ 3 của Ban Chỉ đạo, với 53 nhiệm vụ được giao, các bộ ngành, địa phương đã hoàn thành 11 nhiệm vụ, 24 nhiệm vụ đang thực hiện đúng tiến độ, 02 nhiệm vụ quá hạn, 16 nhiệm vụ thường xuyên.

Về hạ tầng số và cơ sở dữ liệu, Nhà nước đã đầu tư xây dựng 16 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia với tổng kinh phí khoảng 967 tỷ đồng. Trong 12 cơ sở dữ liệu trọng yếu, 04 cơ sở dữ liệu đã đáp ứng đầy đủ 19/19 tiêu chí.

Thủ tướng Chính phủ đã ban hành các quyết định phê duyệt danh mục 10 nhóm công nghệ chiến lược và 30 sản phẩm công nghệ chiến lược, giao cho 10 bộ, ngành, cơ quan triển khai các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược theo 20 bài toán lớn; 29/34 địa phương đăng ký 124 sản phẩm khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; định hướng 33/124 sản phẩm thuộc nhóm công nghệ chiến lược.

Về kinh phí thực hiện, đã ưu tiên bố trí 3% tổng chi ngân sách nhà nước; năm 2026, bố trí khoảng trên 100 nghìn tỷ đồng cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Phát biểu kết luận, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Trưởng Ban Chỉ đạo của Chính phủ cơ bản đồng tình với các báo cáo, ý kiến tại phiên họp về những đổi mới trong phương thức tổ chức thực hiện các nhiệm vụ được giao và có những tiến bộ nhất định, đạt một số kết quả, nhiều nhiệm vụ chậm muộn đã được xử lý cơ bản.

Bên cạnh đó, Thủ tướng chỉ rõ những tồn tại, hạn chế, khi nhiều bộ, cơ quan, địa phương vẫn còn tâm lý bị động, sợ trách nhiệm, đùn đẩy, né tránh. Hạ tầng số, hạ tầng nghiên cứu, phòng thí nghiệm và thiết bị còn chưa hiện đại, phân tán, chưa hiệu quả; chưa hình thành được các hạ tầng nghiên cứu quy mô lớn phục vụ phát triển công nghệ chiến lược. Thiếu kiến trúc, thiết kế tổng thể để định hướng triển khai các nhiệm vụ lớn, quan trọng.

Việc tổ chức, triển khai các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành còn nhiều khó khăn, thách thức, ách tắc ở nhiều khâu: từ thu thập, làm sạch, chuẩn hóa, thay thế thành phần hồ sơ; kết nối, chia sẻ rời rạc, không thống nhất…

Về công nghệ và sản phẩm chiến lược, kết quả chưa có đột phá thực chất, mức độ hoàn thiện của danh mục sản phẩm còn thấp; các bộ, cơ quan chưa làm rõ sản phẩm đặc thù của ngành, các địa phương chưa xác định được các sản phẩm theo tiềm năng, lợi thế; cơ chế để các viện, trường tham gia còn chưa rõ ràng, thiếu cụ thể.

Nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu, cũng như thiếu các chuyên gia đầu ngành, tổng công trình sư, kiến trúc sư trưởng trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Việc phân bổ, sử dụng nguồn lực của một số cơ quan, đơn vị, địa phương còn phân tán, thiếu sự tập trung cho các nhiệm vụ trọng tâm, đột phá, nhất là chi cho đầu tư…

Về nguyên nhân tồn tại, hạn chế, Thủ tướng cho rằng có cả nguyên nhân khách quan và chủ quan, đặc biệt vẫn còn tình trạng người đứng đầu chưa chỉ đạo sát sao, trực tiếp, toàn diện, còn giao cho cấp phó; công tác phối hợp giữa các cơ quan còn chưa chặt chẽ, cụ thể; chưa có cơ chế thực sự khả thi để phối hợp với các doanh nghiệp, viện trường…

Nhấn mạnh yêu cầu triển khai các nhiệm vụ thực chất, hiệu quả, không làm theo phong trào, Thủ tướng yêu cầu thông báo kết luận phiên họp phải chỉ rõ các nhiệm vụ chậm, muộn hoặc có khả năng chậm muộn nếu không triển khai tích cực của các bộ ngành, cơ quan, địa phương

Thủ tướng nêu rõ, cần tiếp tục quán triệt sâu sắc, thực hiện nghiêm túc, quyết liệt chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương; theo đó, xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số phải trực tiếp phục vụ phát triển KTXH, là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế 2 con số, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh và năng lực tự chủ quốc gia.

Cùng với đó, chuyển mạnh sang tư duy lấy sản phẩm đầu ra, hiệu quả ứng dụng, khả năng thương mại hóa và đóng góp cho tăng trưởng kinh tế, đóng góp cho công tác quản lý nhà nước của các bộ ngành, phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, đóng góp cho phát triển đất nước, giải quyết các vấn đề làm thước đo hiệu quả.

Phân định rõ nhiệm vụ các cấp, các ngành, trong đó cấp quốc gia tập trung vào công nghệ chiến lược, hạ tầng lõi và bài toán lớn; cấp vùng, chuyên ngành hình thành chuỗi giá trị liên vùng; cấp địa phương tập trung sản phẩm đặc trưng, có khả năng tạo giá trị ngay.

Nhà nước kiến tạo thể chế, xây dựng tiêu chuẩn, đặt hàng, tạo môi trường thử nghiệm và chia sẻ rủi ro có kiểm soát, nhưng không làm thay doanh nghiệp - viện, trường cung cấp tri thức và công nghệ - doanh nghiệp tổ chức sản xuất, thương mại hóa và phát triển thị trường.

Tập trung nguồn lực cho một số bài toán lớn, công nghệ lõi, sản phẩm chiến lược có khả năng dẫn dắt; gắn nhiệm vụ quốc gia với thế mạnh vùng, địa phương và chuỗi giá trị toàn cầu; kiên quyết khắc phục đầu tư dàn trải, trùng lặp, kém hiệu quả.

Người đứng đầu bộ, ngành, địa phương trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng, hiệu quả; kết quả thực hiện phải được lượng hóa và sử dụng trong đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ.

VPCP