Khí thế mới cho văn học Việt

Các nghệ sĩ tham gia diễu hành tại lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh. Ảnh: VGP/Nhật Bắc.

Năm 2025 chứng kiến sự phát triển của các giải thưởng văn học, các trại sáng tác, các cuộc thi văn học trong nước. Tháng 12/2025, một Nghị định dành riêng cho văn học đã ra đời - Nghị định 350/2025/NĐ-CP quy định về khuyến khích phát triển văn học. Những điều này cho thấy văn học luôn là lĩnh vực trọng yếu của văn hóa, được Đảng và Nhà nước quan tâm.

Trước kỳ Đại hội XIV của Đảng, các tác giả Việt kỳ vọng những định hướng mới về phát triển văn học sẽ “mở đường” cho các sáng tác mới, mở rộng không gian cho văn học, để văn học và thơ ca góp phần làm nên căn cước của con người Việt.

Tạo thêm khí thế cho nhà văn sáng tác

Ông Nguyễn Bình Phương - Phó chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, Tổng biên tập Tạp chí Văn nghệ Quân đội - kỳ vọng những định hướng mới sẽ tạo nên một luồng gió mới cho giới cầm bút.

Ông cho rằng những thuận lợi về xã hội, về thể chế sẽ khiến nhà văn có thêm khí thế viết: “Khí thế của nhà văn rất quan trọng. Vẫn biết nhà văn là người lặn ngụp vào đời sống để viết về thân phận con người, về tình thế của xã hội, của thời đại cho nên dù hoàn cảnh nào thì họ cũng viết, nhưng nếu xã hội, thể chế tạo thêm khí thế, cảm hứng cho nhà văn thì cũng có phần tác động tới cả sức viết của họ”.

Theo ông, hiện nay văn học tiếp tục được Đảng và Nhà nước quan tâm, thể hiện ở việc các tỉnh thành đều có Hội Văn học Nghệ thuật, vẫn có những nhà sáng tác, những chương trình đầu tư sáng tác dành cho văn nghệ sĩ.

Ông Nguyễn Bình Phương hy vọng sắp tới, với những hoạch định mới từ Đại hội Đảng XIV, đất nước vững mạnh lên, nền tảng cơ sở vật chất được cải thiện thì cũng hy vọng văn học sẽ thêm điều kiện thuận lợi để phát triển cả về chiều sâu lẫn bề rộng.

“Nhà văn sống theo thân nhiệt xã hội. Xã hội phát triển lành mạnh, văn minh, thì trang viết có sức sống về niềm tin phía trước; xã hội trì trệ, o bế thì hẳn nhiên trang văn cũng có những luẩn quẩn, u ám”, ông Nguyễn Bình Phương nói.

Ông Nguyễn Bình Phương - Phó chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, Tổng biên tập Tạp chí Văn nghệ Quân đội - kỳ vọng những định hướng mới sắp tới sẽ tạo nên một luồng gió mới cho nhà văn. Ảnh: Đinh Hà.

Phân tích thêm về sự vận động của văn học Việt hiện nay, Phó chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cho rằng sự sáng tạo của nhà văn Việt đã chuyển bước, phát triển theo những cấp độ mới, phức tạp hơn. Các nhà văn vẫn một lòng một dạ vì Tổ quốc, vì dân tộc, vẫn tràn đầy nhiệt huyết đóng góp vào sự phát triển của xã hội, nhưng điểm khác là văn học hầu như không còn hô khẩu hiệu, mà đã đi vào chiều sâu tinh tế với những quan sát, cảm nhận đời sống, thấu hiểu nguyện vọng, nỗi tha thiết của con người theo cách chân thực, đa dạng.

Nói về nút thắt lớn nhất trong thời điểm hiện tại của văn học, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cho rằng: "Nếu có cái gọi là nút thắt của văn học, thì người duy nhất gỡ nút thắt đó, không ai khác, phải chính là các nhà văn. Sự xác quyết, sự lựa chọn và bản lĩnh của từng nhà văn sẽ quyết định bước phát triển của văn học".

Một chiến lược đầu tư xứng tầm cho văn học

Bà Trịnh Bích Ngân - Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM - cho rằng cần phải coi tác phẩm văn học không chỉ là sản phẩm văn hóa mà là chính con người Việt Nam, tâm hồn Việt Nam. Bà kỳ vọng trong thời gian tới sẽ có những chiến lược quốc gia cho văn học có tầm vóc, có sự đầu tư.

Theo Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM, nhiều nước trên thế giới đã có những chiến lược quốc gia về phát triển văn học. Có thể kể tới Hàn Quốc, một quốc gia đã nỗ lực bền bỉ thực hiện chiến lược phát triển văn học nước nhà trong suốt 40 năm qua. Giải Nobel Văn học mà Hàn Quốc có được cũng một phần nhờ chiến lược quảng bá văn học ra thế giới của quốc gia này.

Nhà văn Trịnh Bích Ngân, Chủ tịch Hội nhà văn TP.HCM cho rằng cần phải coi tác phẩm văn học không chỉ là sản phẩm văn hóa mà là chính con người Việt Nam. Ảnh: Người Lao Động.

“Tác phẩm văn học hay của Việt Nam không thiếu”, bà nhận định. Tuy nhiên, khâu quảng bá văn học Việt ra thế giới còn những điểm có thể cải thiện, để thực hiện hiệu quả hơn nữa. Chủ tịch Hội Nhà Văn TP.HCM cho rằng ngoài công tác dịch thuật văn học Việt Nam, văn học có thể được quảng bá trên trường quốc tế bằng nhiều hình thức đa dạng như dựng thành phim, vở diễn, hay các nội dung ngắn… Bà kỳ vọng trong thời gian tới, văn học có thể đi sâu vào mọi ngõ ngách của mọi hoạt động đời sống thường ngày.

Tháng 12/2025, Chính phủ ban hành Nghị định 350/2025/NĐ-CP quy định về khuyến khích phát triển văn học. Bà Trịnh Bích Ngân thể hiện sự vui mừng vì đã có Nghị định dành riêng cho văn học, đồng thời kỳ vọng những quyết sách từ Đảng và Nhà nước trong giai đoạn tới đây sẽ được thực hiện đồng bộ, hiệu quả.

“Điều tôi ao ước là làm sao khôi phục được, giữ được bản sắc Văn trong một xã hội trọng văn chương và văn chương luôn giữ vị thế quan trọng của nó. Cả xã hội nên dành nhiều chỗ văn học hơn, mở rộng không gian cho văn học. Muốn đạt được điều này, trước tiên cần nhất có lẽ là một thái độ ân cần, trọng thị và chu đáo với văn học”, bà Trịnh Bích Ngân cho biết.

Thúy Hạnh