Khi sự tử tế cũng là sức mạnh

Người thầy không chỉ truyền thụ tri thức mà còn gieo nhân cách, khát vọng, lòng nhân ái cho học trò (ảnh chụp tại Trường THCS Tố Như xã Hoằng Lộc).

1. Tử tế - hai chữ vốn quen thuộc trong cuộc sống thường ngày. Khi một thiếu niên có lòng tốt đưa cụ già qua đường, người ta nói người thiếu niên có hành động tử tế. Một người tham gia giao thông chẳng may bị tai nạn, được những người đi trên đường cứu giúp, đưa đến bệnh viện, người ta nói anh ta đã gặp được những người tử tế. Khi bạn chẳng may đánh rơi đồ, trong lúc hoang mang thì có người tìm đến trả lại đồ nhặt được, ta cảm kích họ về sự tử tế. Và một người cầm bút, viết có trách nhiệm, trăn trở và sẵn sàng chịu trách nhiệm về những câu chữ mình viết ra, người ta cũng có thể đánh giá, đó là một người cầm bút tử tế... Hiểu theo nghĩa đó, sự tử tế tồn tại ở khắp mọi nơi trong cuộc sống này.

Ý thức về sự tử tế giúp con người sống, làm việc có trách nhiệm và thiện lương hơn trong những hành động, đối đãi với mọi người. Xã hội tốt đẹp hơn bởi có những con người tử tế, những hành động tử tế.

Nhưng tử tế không chỉ là những việc làm khiến người khác cảm động. Đó còn là cách con người lựa chọn ứng xử trước cái đúng, cái sai, trước lợi ích của mình và lợi ích của cộng đồng. Một xã hội khó có thể phát triển lành mạnh, văn minh nếu sự tử tế chỉ được xem như những hành động đẹp đẽ riêng lẻ mà chưa trở thành một chuẩn mực ứng xử.

Sự tử tế không phải ở những thứ đao to búa lớn hay màu mè, ồn ào, mà cốt ở những giá trị con người tạo nên, gieo vào cuộc sống này. Sự tử tế không chỉ là bàn tay đưa ra giúp người gặp nạn, mà còn là hành động kiên quyết lên án cái xấu.

Theo lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, một cán bộ tử tế là người tận tụy với dân, công tâm, mẫn cán trong công việc (ảnh chụp tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Ngọc Sơn).

Mỗi người chúng ta khi chứng kiến, nghe kể, đọc thấy những điều tử tế lại như được tiếp thêm năng lượng sống tích cực. Nhìn vào sự tử tế của người khác, ta biết ơn, cảm mến và cả nhắc nhở bản thân về việc sống tốt hơn, tử tế, trách nhiệm hơn. Và sự tử tế không phải chỉ xuất hiện khi con người đã đủ đầy. Nhiều khi, đó chỉ là một sự nhường nhịn, một lời nói có trách nhiệm, một hành động biết nghĩ cho người khác trong chính những điều rất bình thường của cuộc sống.

2. Tháng 6/2026, tại buổi gặp mặt 100 tấm gương tiêu biểu trong Chương trình “Việc tử tế” của Đài Truyền hình Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhắc đến Lời kêu gọi Thi đua ái quốc của Bác Hồ và nhấn mạnh, điều sâu sắc trong tư tưởng của Bác về thi đua không phải điều gì xa lạ, không phải khẩu hiệu hình thức, mà phải bắt đầu từ công việc hằng ngày của mỗi người. Người nông dân thi đua sản xuất tốt. Người công nhân thi đua lao động sáng tạo. Người chiến sĩ thi đua bảo vệ Tổ quốc. Người cán bộ thi đua tận tụy phục vụ Nhân dân. Người thầy giáo thi đua gieo chữ, gieo nhân cách. Người thầy thuốc thi đua cứu người, chăm lo sức khỏe Nhân dân. Hàng xóm láng giềng “tối lửa tắt đèn” có nhau. Mỗi người làm tốt phần việc của mình, vì lợi ích chung, thì đó là thi đua; đó cũng là yêu nước. Nhìn từ tinh thần ấy, một việc tử tế hôm nay không phải điều gì xa vời, mà chính là một biểu hiện cụ thể, sinh động của tinh thần thi đua ái quốc.

Người đứng đầu Đảng, Nhà nước khẳng định, đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với thời cơ lớn, khát vọng lớn và cũng không ít khó khăn, thách thức. Mục tiêu xây dựng nước Việt Nam phát triển giàu mạnh, văn minh, phồn vinh, hạnh phúc là mục tiêu cao đẹp, vẻ vang nhưng đòi hỏi nỗ lực rất lớn của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta. Để đạt được mục tiêu ấy, cần đến nguồn lực công nghệ, thể chế, hạ tầng, nhân tài; sự đổi mới sáng tạo; cần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển kinh tế, chăm lo an sinh xã hội...

Sự tử tế cũng là sức mạnh văn hóa của dân tộc (ảnh minh họa).

Nhưng bên cạnh những nguồn lực có thể nhìn thấy và đo đếm ấy, còn một nguồn lực khác khó định lượng hơn nhưng có ý nghĩa không kém: niềm tin, đạo đức và sự tử tế trong các mối quan hệ xã hội. Khi cái đúng được bảo vệ, cái tốt được cổ vũ, người yếu thế không bị bỏ lại phía sau, người dám làm việc tốt không cảm thấy cô đơn thì niềm tin xã hội được củng cố. Đó chính là lý do sự tử tế cần được nhìn nhận không chỉ như một phẩm chất của mỗi cá nhân, mà còn như một nguồn lực xã hội.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh: “Sự tử tế còn là vốn xã hội, là sức mạnh văn hóa, là một phần nền tảng của quốc gia văn minh. Người tử tế không chỉ biết thương người, mà còn biết sống có trách nhiệm; không chỉ biết giúp đỡ, mà còn biết tôn trọng luật pháp, lẽ phải và phẩm giá con người; không chỉ làm điều tốt khi thuận lợi, mà còn giữ được nhân cách trong khó khăn, thử thách và cám dỗ. Chúng ta phấn đấu cả đời tử tế, cả gia đình tử tế, mọi người tử tế, cả xã hội tử tế”.

Sự tử tế không chỉ bó hẹp trong nghĩa hiểu thông thường về những việc làm tốt hay sự san sẻ, biết cho đi, mà đã được đồng chí Tổng Bí thư mở rộng: “Một cán bộ tử tế là người tận tụy với dân, công tâm, mẫn cán trong công việc, không lợi dụng quyền lực để mưu cầu lợi ích riêng. Một doanh nhân tử tế là người làm giàu chính đáng, kinh doanh liêm chính, có trách nhiệm với xã hội và môi trường. Một nhà giáo tử tế không chỉ truyền thụ tri thức, mà còn gieo nhân cách, khát vọng và lòng nhân ái cho học trò... Một công dân tử tế không chỉ sống cho mình, mà còn biết chia sẻ với cộng đồng, bảo vệ điều đúng, không thờ ơ trước cái sai, cái xấu, cái ác”.

Như vậy, tử tế không đồng nghĩa với dễ dãi, xuề xòa hay né tránh đấu tranh. Tử tế là nhân hậu nhưng có nguyên tắc; bao dung nhưng không dung túng; yêu thương con người nhưng vẫn kiên quyết bảo vệ lẽ phải, kỷ cương và sự công bằng. Trong thời đại số, trách nhiệm của mỗi công dân chính là tôn trọng sự thật, không lan truyền thông tin sai lệch, không dùng mạng xã hội để xúc phạm, tổn thương người khác. Dù tranh luận cũng phải có văn hóa.

Từ cách nhìn ấy, mỗi người có thể tự soi lại mình trong những việc rất nhỏ của đời sống hôm nay. Lựa chọn sống tử tế, làm việc tử tế chính là cách mỗi công dân góp sức mình tạo nên một xã hội tử tế - một nguồn sức mạnh văn hóa, góp phần xây dựng nền tảng của một quốc gia văn minh.

Và một điều chắc chắn, địa hạt để sự tử tế được nảy mầm và phát triển có ở khắp nơi, xung quanh chúng ta, còn hạt giống gieo trồng, lại ở trong tay mỗi người, bắt đầu từ ngày hôm nay.

Bài và ảnh: Khánh Lộc