Cặp song sinh chung niềm say mê công nghệ

Từ những mô hình đầu tiên, hai em từng bước làm quen với lập trình, cơ khí, điều khiển và ghi dấu tại nhiều sân chơi Robotics, Robocon. Mới đây, cùng thành viên Hoàng Thùy Anh (lớp 6 Trường Trung học cơ sở Ngô Sĩ Liên), hai anh em giành giải Nhất Giải Robocon Bắc Ninh mở rộng 2026 - Tranh Cúp Foxconn.

Đại biểu Trung ương và tỉnh trao giải Nhất Giải Robocon Bắc Ninh mở rộng 2026 cho đội TQ.

Từ những bộ Lego, em Tiến Quân bắt đầu làm quen với việc lắp ghép và tìm hiểu cách các mô hình vận hành. Nhận thấy con trai có niềm yêu thích đặc biệt, ông Nguyễn Tiến Đức, giảng viên Khoa Điện tử - Tin học, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghiệp, từng bước hướng dẫn các con làm quen với lập trình, lắp ráp và điều khiển robot. Niềm say mê ấy dần lan tỏa sang cô em gái sinh đôi Hương Thảo.

Hai anh em cùng học, cùng làm, từng bước tiếp cận kiến thức về cơ khí, lập trình và điều khiển. Ông Đức trực tiếp hướng dẫn các con lập trình, hiệu chỉnh robot, nhưng chủ yếu định hướng, gợi mở để các em tự suy nghĩ và tìm cách giải quyết vấn đề. “Làm robot phải dành rất nhiều thời gian, gần như phải ăn, ngủ với robot mới có thể hiểu và làm chủ được nó”, ông Đức chia sẻ.

Dù là anh em sinh đôi, hai em có tính cách khá khác biệt. Tiến Quân hoạt bát, hay nói, trong khi Hương Thảo trầm tính hơn. Ngoài niềm đam mê chung với robot, Hương Thảo còn thích vẽ và từng đạt giải Ba học sinh giỏi môn Ngữ văn của phường Bắc Giang khi học lớp 6. Cả hai đều là học sinh khá, giỏi của lớp.

Những lần đầu tham gia thi đấu, em Tiến Quân đảm nhận phần lập trình, còn em gái phụ trách hiệu chỉnh. Sau đó, hai anh em chủ động đổi vai để cùng nắm được các công đoạn, có thể hỗ trợ và thay thế nhau khi cần. Với Hương Thảo, điều hấp dẫn ở robot là mỗi vấn đề phát sinh đều trở thành một bài toán cần tìm lời giải. Robot hoạt động chưa đúng, các em phải tìm nguyên nhân, thay đổi cách làm rồi thử lại.

Năm 2024, hai anh em lần đầu đến với sân chơi Robocon của tỉnh. Kết quả chưa như mong muốn, có lúc khiến các em nản chí. Song được bố mẹ động viên, cả hai tiếp tục tập luyện, thử sức tại Cuộc thi “Sáng tạo Robotics” bảng R1 - Vòng khu vực và giành giải Nhất. Đáng nhớ nhất là khoảng hai tuần trước ngày thi, em Tiến Quân không may bị ngã, gãy tay trái. Chấn thương khiến việc tập luyện, thao tác với robot gặp nhiều khó khăn. Nhờ đã nhiều lần đổi vai và đều có thể đảm nhận phần lập trình, em Hương Thảo chia sẻ phần việc của anh, còn Quân tiếp tục tham gia những công việc phù hợp. Qua những lần như vậy, hai anh em dần hình thành cách làm việc linh hoạt, biết hỗ trợ nhau và cùng chịu trách nhiệm với kết quả chung.

Những kinh nghiệm tích lũy qua các sân chơi trước đó được hai anh em mang đến Giải Robocon Bắc Ninh mở rộng 2026 - Tranh Cúp Foxconn. Tại đây, các em kết hợp cùng em Hoàng Thùy Anh để thành lập đội TQ. Đây là lần đầu Thùy Anh tham gia giải đấu, vì vậy kinh nghiệm thi đấu của hai anh em sinh đôi giúp thành viên mới nhanh chóng hòa nhập với đội. Ba thành viên cùng trao đổi, bổ sung cho nhau trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện robot.

Từ yêu cầu của đề thi, các em cùng xây dựng phương án, tính toán thứ tự thực hiện từng nhiệm vụ, lựa chọn cách vận hành phù hợp nhằm rút ngắn thời gian, nâng độ chính xác và tối ưu điểm số. Từ thiết kế cơ cấu đẩy khối, lựa chọn đường đi đến cách xử lý từng tình huống trên sân đều được tính toán, thử nghiệm. Có bộ phận được tháo ra, lắp lại không dưới 10 lần mới tìm được phương án phù hợp. Sau mỗi lần chạy thử, các em quan sát kết quả, phân tích những điểm chưa ổn, điều chỉnh rồi tiếp tục thử nghiệm. Ba thành viên phân công nhiệm vụ rõ ràng: Em Hương Thảo là đội trưởng phụ trách lập trình, hiệu chỉnh; hai em Tiến Quân và Thùy Anh kiểm tra, điều chỉnh robot. Cả đội cùng quan sát đối thủ, phân tích chiến thuật để hoàn thiện phương án thi đấu.

Hai anh em Tiến Quân và Hương Thảo tập luyện tại nhà.

Đội xây dựng chiến thuật để robot đọc thẻ màu trước, ghi nhớ thứ tự các màu đọc được từ các thẻ, sau đó xử lý 8 khối ngẫu nhiên và đưa về gần ô màu tương ứng. Tiếp đó, dựa vào thứ tự các màu đọc được từ các thẻ màu, robot di chuyển đến vị trí khối cố định tương ứng và lấy 4 khối cùng lúc. Với 4 khối màu, phương án được lựa chọn là bắn 2 khối bên trái trước, 2 khối bên phải sau và sau đó bắn liên tiếp 2 khối ngẫu nhiên. Cách bố trí này giúp đội rút ngắn thời gian và tăng độ chính xác trong thi đấu.

Song, khó nhất là điều chỉnh lực bắn. Chỉ cần lực mạnh hoặc nhẹ hơn một chút, khối có thể không vào đúng ô. Vì vậy, sau từng lần thử, các em quan sát kết quả, điều chỉnh thông số rồi tiếp tục chạy lại cho đến khi robot hoạt động ổn định. Trong trận chung kết, robot của đội TQ hoàn thành phần thi với 420 điểm, gần mức điểm tuyệt đối, giúp đội giành giải Nhất Robocon Bắc Ninh mở rộng 2026. Được biết, trước đó hai anh em Tiến Quân và Hương Thảo cũng từng tham gia nhiều cuộc thi trong và ngoài tỉnh, trong đó có giải Nhì bảng A tại Giải Robocon tỉnh Bắc Giang năm 2025. Hai anh em đang tiếp tục chuẩn bị cho Cuộc thi Sáng tạo Robotics toàn quốc lần thứ VI năm 2026, tổ chức trong tháng 9 tới đây.

Bài, ảnh: Khôi Nguyên